বৈশাখী
শস্য চপোৱা উৎসৱৰ পৰা খালছা প্ৰতিষ্ঠাৰ বিশেষ দিনলৈ
এই লেখাটোত বৈশাখী উৎসৱৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে, যি একে সময়তে উত্তৰ ভাৰতৰ শস্য চপোৱা উৎসৱ আৰু শিখ ধৰ্মৰ খালছা প্ৰতিষ্ঠাৰ বাৰ্ষিকী। এই লেখাৰ জৰিয়তে পাঠকে বৈশাখীৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব, শিখসকলৰ মাজত ইয়াৰ প্ৰচলন, আৰু আধুনিক যুগত কেনেদৰে ইয়াক উদযাপন কৰা হয় সেই বিষয়ে জানিব পাৰিব।
বৈশাখী বা বৈশাখী উৎসৱ প্ৰধানত উত্তৰ ভাৰতৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বসন্তকালীন শস্য চপোৱা উৎসৱ। এই উৎসৱ বছৰি এপ্ৰিল মাহত পালন কৰা হয় আৰু ই কৃষি আৰু নতুন শস্যৰ আগমনৰ লগত জড়িত। কিন্তু শিখ ধৰ্মত বৈশাখীৰ বিশেষ এক ধৰ্মীয় আৰু ঐতিহাসিক গুৰুত্ব আছে। ১৬৯৯ চনৰ এই দিনটোতে শিখ ধৰ্মৰ দশম গুৰু, গুৰু গোবিন্দ সিঙে, শিখ সম্প্ৰদায়ৰ ভিতৰত এক বিশেষ যোদ্ধা গোট 'খালছা' প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। সেইবাবেই শিখসকলৰ বাবে বৈশাখী কেৱল এক খেতিৰ উৎসৱ নহয়, বৰঞ্চ ধৰ্মীয় পুনৰ্জাগৰণ আৰু আত্মত্যাগৰ দিন হিচাপে পালন কৰা হয়।
গুৰু গোবিন্দ সিঙে বৈশাখীৰ দিনা আনন্দপুৰ চহৰত শিখসকলক একত্ৰিত কৰি তেওঁলোকক 'পাঁচ ক'ৰা' বা পাঁচটা প্ৰতীক ধাৰণ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। এই পাঁচটা বস্তু হৈছে: কেচ (অকাটি চুলি), কাংগা (কাঠৰ চিৰি), কাৰা (লোৰ বালা), কিৰপান (এখন সৰু তৰোৱাল) আৰু কচ্ছ (এটা বিশেষ ধৰণৰ পেণ্ট)। তেওঁ পাঁচজন শিষ্যক প্ৰথমে 'পাঁচ প্যাৰে' বা প্ৰিয় পাঁচজন হিচাপে বাপ্তাইজিত কৰিছিল, আৰু পিছত নিজেও তেওঁলোকৰ পৰা বাপ্তাইজিত হৈছিল। এই ঘটনাৰ জৰিয়তে শিখ ধৰ্মত এক নতুন সামৰিক আৰু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰ সূচনা হৈছিল, যাক 'খালছা' বুলি কোৱা হয়। খালছাৰ অৰ্থ হৈছে 'শুদ্ধ' বা 'বিশেষভাৱে নিৰ্বাচিত'।
আজিকালি বৈশাখী উৎসৱ শিখ সম্প্ৰদায়ৰ মাজত অতি উৎসাহ আৰু ভক্তিৰে পালন কৰা হয়। এই দিনা শিখসকলে তেওঁলোকৰ গুৰুদ্বাৰা (উপাসনা গৃহ)লৈ যায়, য'ত প্ৰাৰ্থনা আৰু কীৰ্তন অনুষ্ঠিত হয়। গুৰুদ্বাৰাসমূহত বিশেষ ৰূপে সজ্জিত কৰা হয় আৰু 'লংগৰ' (বিনামূলীয়া সামূহিক ভোজন) আয়োজন কৰা হয় যাতে সকলো লোকে একেলগে বহি খোৱা-বোৱা কৰে। বহু ঠাইত ৰং-বিৰঙী পতাকা আৰু ফুলেৰে সজ্জিত 'নগৰ কীৰ্তন' নামৰ ৰাস্তাৰ শোভাযাত্ৰা উলিওৱা হয়, য'ত শিখ ধৰ্মগ্ৰন্থ গুৰু গ্ৰন্থ ছাহিবক এখন পখীৰ ওপৰত ৰাখি লৈ যোৱা হয়। এই শোভাযাত্ৰাত কাঠৰ তৰোৱাল, যুদ্ধৰ কলা প্ৰদৰ্শন আৰু সংগীত-বাজনাৰ ব্যৱস্থা থাকে।
ভাৰতৰ বাহিৰেও বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশত শিখ সম্প্ৰদায়ে বৈশাখী উৎসৱ পালন কৰে। যুক্তৰাজ্য, কানাডা, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, আৰু মালয়েছিয়াত এই উৎসৱ উপলক্ষে ডাঙৰ ডাঙৰ শোভাযাত্ৰা আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। শিখসকলে এই দিনটোত পৰম্পৰাগত পোচাক পৰিধান কৰি নৃত্য-গীত আদিৰে আনন্দ উপভোগ কৰে। বিশেষকৈ পাঞ্জাবী লোক নৃত্য 'ভাংড়া' আৰু 'গিদ্ধা' বৈশাখীৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ পৰিছে, যদিও এই নৃত্যবোৰ মূলত পাঞ্জাবৰ কৃষি সংস্কৃতিৰ অংশ।
বৈশাখী উৎসৱে শিখসকলৰ বাবে একত্ৰতা, সাহস, আৰু ধৰ্মীয় নিষ্ঠাৰ বাৰ্তা বহন কৰে। খালছা প্ৰতিষ্ঠাৰ দিনটো শিখসকলক তেওঁলোকৰ ইতিহাসৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অধ্যায়ৰ কথা স্মৰণ কৰাই দিয়ে, য'ত তেওঁলোকক অত্যাচাৰৰ বিৰুদ্ধে থিয় দিবলৈ আৰু নিজৰ ধৰ্ম ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰেৰিত কৰা হৈছিল। গতিকে, এই উৎসৱ কেৱল এক শস্য চপোৱাৰ সময় নহয়, বৰঞ্চ শিখৰ জীৱনত এক আধ্যাত্মিক পুনৰুজ্জীৱনৰ দিন।
আপুনি জানেনে?
দ্বৈত গুৰুত্ব
বৈশাখী একে সময়তে উত্তৰ ভাৰতৰ শস্য চপোৱা বসন্ত উৎসৱ আৰু শিখ ধৰ্মৰ খালছা প্ৰতিষ্ঠাৰ বাৰ্ষিকী। ১৬৯৯ চনৰ এই দিনটোতে গুৰু গোবিন্দ সিঙে আনন্দপুৰ চহৰত শিখসকলক একত্ৰিত কৰি এক বিশেষ যোদ্ধা গোট 'খালছা' (অৰ্থ: শুদ্ধ বা নিৰ্বাচিত) গঠন কৰিছিল।
পাঁচ ক'ৰা (পাঁচটা প্ৰতীক)
খালছাৰ সদস্যসকলে পাঁচটা বস্তু সদায় ধাৰণ কৰিব লাগে: কেচ (অকাটি চুলি), কাংগা (কাঠৰ চিৰি), কাৰা (লোৰ বালা), কিৰপান (সৰু তৰোৱাল), আৰু কচ্ছ (এক বিশেষ পেণ্ট)। এই প্ৰতীকবোৰে শিখৰ পৰিচয়, সাহস, আৰু ধৰ্মীয় নিষ্ঠাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।
পাঁচ প্যাৰে (প্ৰিয় পাঁচজন)
গুৰু গোবিন্দ সিঙে প্ৰথমে পাঁচজন স্বেচ্ছাসেৱকক বাপ্তাইজিত কৰি 'পাঁচ প্যাৰে' নাম দিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ নিজেও তেওঁলোকৰ পৰা বাপ্তাইজিত হৈছিল, যাৰ ফলত গুৰু আৰু শিষ্যৰ মাজত সমতা আৰু একতাৰ নিদৰ্শন স্থাপিত হৈছিল।
আধুনিক উদযাপন
বৈশাখীৰ দিনা শিখসকলে গুৰুদ্বাৰালৈ গৈ প্ৰাৰ্থনা আৰু কীৰ্তন কৰে। বিশেষকৈ 'নগৰ কীৰ্তন' নামৰ ৰাস্তাৰ শোভাযাত্ৰাত গুৰু গ্ৰন্থ ছাহিবক এখন পখীৰ ওপৰত ৰাখি লৈ যোৱা হয়, যাৰ লগত কাঠৰ তৰোৱাল, যুদ্ধ কলা, আৰু সংগীত থাকে। লংগৰ (বিনামূলীয়া সামূহিক ভোজন) আয়োজন কৰি সকলোকে একেলগে খোৱা-বোৱা কৰোৱা হয়।
বিশ্বব্যাপী উদযাপন
ভাৰতৰ বাহিৰেও যুক্তৰাজ্য, কানাডা, আমেৰিকা, আৰু মালয়েছিয়াত শিখ সম্প্ৰদায়ে ডাঙৰ শোভাযাত্ৰা আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰে বৈশাখী পালন কৰে। পাঞ্জাবী লোক নৃত্য ভাংড়া আৰু গিদ্ধা এই উৎসৱৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ, যদিও এই নৃত্য মূলত কৃষি সংস্কৃতিৰ অংশ।
Guru Gobind Singh Ji
শিখ ধৰ্মৰ পৰা অধিক
সম্পৰ্কিত শিক্ষা
একেই শিক্ষা, বিভিন্ন পৰম্পৰাত প্ৰতিধ্বনিত