မြည်းနှင့် ပညာရှိသားငယ်၏ ထိုင်ခင်း

ဇေတဝန်တွင် စုဝေးနေကြသော ရဟန်းတော်များသည် တစ်နေ့တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ပြီးပြည့်စုံပြီး အတားအဆီးမရှိသော ပညာတော်ကို ချီးမွမ်းနေကြရာ၊ မာနကြီးသော ဗြာဟ္မဏများကို နှိမ့်ချခဲ့ပုံ၊ ပြင်းထန်သော တပသီများကို ဓမ္မသို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့ပုံ၊ ဓားပြ အင်္ဂုလိမာလကိုပင် နှိမ်နင်းခဲ့ပုံတို့ကို ပြောဆိုကြသည်။ ဘုရားရှင်က ၎င်းတို့ ဘာအကြောင်း ဆွေးနွေးနေကြသည်ကို မေးမြန်းပြီး အကြောင်းစုံ ကြားသိရသောအခါ၊ ၎င်း၏ ပညာသည် ဤနောက်ဆုံးဘဝတွင်သာ ရရှိခဲ့သည် မဟုတ်ကြောင်း မိန့်တော်မူသည်။ ဗောဓိဉာဏ် အပြည့်အဝ မရင့်ကျက်မီကတည်းကပင် ထိုနည်းတူ ဝေဖန်ဆင်ခြင်ဉာဏ်ဖြင့် ပညာရှာ၍ လောကကို လှည့်လည်ခဲ့ကြောင်း မိန့်တော်မူပြီး၊ ဘုရင့်ရုံးတော်တစ်ခုလုံးကို ဆွေးနွေးမှုဖြင့် အနိုင်ယူနိုင်ခဲ့သော ငယ်ရွယ်သူ ကလေးတစ်ဦး၏ ဘဝကို ပြန်ပြောပြသည်။ ထိုအမှတ်ရချက်မှ ဇာတက အမှတ် 111 ဖြစ်သော ဂဒြဘပဉှ သို့မဟုတ် “မြည်း၏ မေးခွန်း” ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ၎င်း၏ တိုတောင်းသော ပါဠိဂါထာ “မင်းသည် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဟင်္သာဟု ထင်နေသလော” သည် ဇာတက အမှတ် 546 ဖြစ်သော မဟာဥမ္မဂ္ဂဇာတက တွင် ရှည်လျားစွာ ထိန်းသိမ်းထားသော ဇာတ်လမ်းကို ညွှန်ပြသည်။

မိထိလာ နိုင်ငံတွင် ဘုရင် ဝေဒေဟသည် ၎င်း၏ ရုံးတော်၌ ပညာရှိ ပဏ္ဍိတ လေးဦးကို ထားရှိသည်၊ ၎င်းတို့မှာ သေနက၊ ပုက္ကုသ၊ ကဝိန္ဒ နှင့် ဒေဝိန္ဒ ဖြစ်သည်။ တစ်ညတွင် ၎င်းသည် ဘုရင်ခံ ဝင်းအတွင်း၏ ထောင့်လေးထောင့်တွင် မီးတိုင်လေးတိုင် တောက်လောင်နေသည်ကို အိပ်မက်မက်ပြီး၊ ၎င်းတို့ အလယ်မှ ပဉ္စမမီးတောက်တစ်ခု ၎င်းတို့အားလုံးထက် ပို၍ မြင့်မားစွာ ထွက်ပေါ်ကာ လောကတစ်ခုလုံးကို ထွန်းလင်းစေသည်။ ၎င်းသည် ၎င်း၏ ပညာရှိများထံ ဤအဓိပ္ပာယ်ကို မေးမြန်းသောအခါ သေနကက ကြောက်ရွံ့စရာ မလိုကြောင်း ပြောသည်။ မကြာမီ ၎င်းတို့လေးဦးထက် ပို၍ ထင်ရှားမည့် ပညာရှိ ပဉ္စမတစ်ဦး ဖွားမြင်လာမည်ဖြစ်ပြီး၊ ငယ်သော မီးတောက်သည် မီးတိုင်လေးတိုင်ထက် ပို၍ ထင်ရှားခဲ့သကဲ့သို့ ဖြစ်မည်ဟု ဆိုသည်။

ထိုညတွင်ပင် ဗောဓိသတ်သည် တာဝတိံသာ နတ်ပြည်မှ ဆင်းသက်လာပြီး မိထိလာ၏ အရှေ့ဘက် ဈေးတန်းမြို့ရှိ ကုန်သည် သိရိဝဍ္ဎက ၏ ဇနီး သုမနာဒေဝီ၏ ဝမ်းတွင် ပဋိသန္ဓေ နေခဲ့သည်။ ဗောဓိသတ်သည် ပိတ်ထားသော လက်သီးတွင် ဆေးဖက်ဝင် အပင်ငယ်တစ်ပင် ကိုင်ဆောင်လျက် ဖွားမြင်လာသည်။ ထိုအပင်က မိမိ၏ ဖခင်၏ ကြာရှည်ခဲ့သော ခေါင်းကိုက်ရောဂါကို ကုသပေးသောအခါ၊ ဤအံ့ဩဖွယ်ရာ သတင်းသည် ဒေသတစ်ခုလုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွားသည်။ ကမ္ဘာသို့ ယူဆောင်လာသော ဆေးဖက်ဝင်ပင်ကြောင့် ၎င်း၏ မိဘများက ၎င်းကို မဟောသဓ၊ “ဆေးကြီး” ဟု အမည်ပေးခဲ့ကြပြီး၊ ကြီးပြင်းလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်း၏ ဉာဏ်သည် ဖွားမြင်စဉ်က ကတိပေးချက်နှင့် ကိုက်ညီခဲ့သည်။

ကလေး၏ ဉာဏ်ကောင်းကြောင်း ကျော်ကြားလာသည်ကို ကြားသိသောအခါ ဘုရင် ဝေဒေဟက ၎င်းနှင့် ဖခင်ကို နန်းတော်သို့ ခေါ်ယူစေသည်။ ငယ်ရွယ်သော မဟောသဓ ရုံးခန်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ဦးချသောအခါ ဘုရင်က နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုကာ သင့်တော်သည်ဟု ထင်သော ထိုင်ခုံကို ရွေးချယ်ရန် ပြောသည်။ မဟောသဓက ၎င်း၏ ဖခင် သိရိဝဍ္ဎက ဆီသို့ ကြည့်သည်၊ ဖခင်က ထိုအကြည့်ကို နားလည်ပြီး မိမိ၏ ထိုင်ခုံမှ ထကာ သားအား ထိုင်ခုံကို ပေးလိုက်သည်။ ကလေးသည် ဘုရင်ရုံးတော်တစ်ခုလုံး၏ ရှေ့မှောက်တွင် တွန့်တိုခြင်းမရှိဘဲ ထိုင်ခုံပေါ်သို့ ထိုင်လိုက်သည်။

သေနက၊ ပုက္ကုသ၊ ကဝိန္ဒ နှင့် ဒေဝိန္ဒ တို့ ရုတ်တရက် ရယ်မောကာ လက်ခုပ်တီးလိုက်ပြီး၊ မိမိ၏ ဖခင်ကို ထရပ်စေ၍ သူကိုယ်တိုင် ထိုင်ရန်သာ တတ်သော “ပညာရှိ ကလေး” ကို ပြောင်လှောင်ကြသည်။ ဘုရင်လည်း မျက်နှာ ထင်ရှားစွာ စိုးရိမ်လာပြီး၊ မဟောသဓက ဘာကြောင့် မျက်နှာ ကျသွားသလဲ မေးသောအခါ ဝေဒေဟက ကလေး၏ ဉာဏ်ကို ကြားသိ၍ ဝမ်းမြောက်ခဲ့သော်လည်း ရုံးတော်ဝန်ကြီးများ စုဝေးရာ၌ ၎င်း၏ ဖခင်ကို နှိမ့်ချနေသည်ကို မြင်ရသောအခါ စိတ်ညစ်ကြောင်း ဝန်ခံသည်။

မဟောသဓက ဘုရင်အား တိုက်ရိုက် မေးသည်၊ ဖခင်သည် အခြေအနေတိုင်း၌ သားထက် တန်ဖိုးပိုရှိသည်ဟု အမှန်ယုံကြည်ပါသလား။ ဘုရင်က ယုံကြည်သည်ဟု ဖြေသည်။ ထိုအခါ ကလေးက ဘုရင်သည် ကိုယ်တိုင် “အကောင်းဆုံးတစ်ဦး” ကို ရုံးတော်သို့ ခေါ်ယူရန် စကားပြခဲ့ပြီး ဖခင် သို့မဟုတ် သား ဟု မသတ်မှတ်ခဲ့ကြောင်း သတိပေးသည်။ ၎င်းသည် ရိုးရိုးသာမန် ဝန်ထမ်းမြည်း တစ်ကောင်ကို ရုံးခန်းသို့ ဦးဆောင်ခေါ်ယူစေပြီး ဘုရင်အား ၎င်း၏ တန်ဖိုးကို မေးသည်။ ဝေဒေဟက ဝန်ထမ်းအသုံးဝင်သော မြည်းတစ်ကောင်၏ တန်ဖိုးမှာ ရူပီ ရှစ်ခု ခန့်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် မဟောသဓက ထိုမြည်းသည် သိန္ဓု သွေးစင် မြင်းမ တစ်ကောင်နှင့် ပေါင်းသဖြင့် လား ကလေး မွေးဖွားလာပါက ထိုလား၏ တန်ဖိုးမည်မျှ ရှိမည်နည်းဟု မေးသည်။ ဘုရင်က ထိုလား၏ တန်ဖိုးသည် အဘိုးမဖြတ်နိုင်ဟု ချက်ချင်း ဖြေသည်။

“ထိုအခါ အရှင်မင်း၏ ကိုယ်ပိုင်တွက်ချက်မှုအရ,” ဟု မဟောသဓက မိန့်ဆိုသည်၊ “ဤနိမ့်ချသော မြည်းသည် ထိုအဘိုးမဖြတ်နိုင်သော လား ထက် ပို၍ တန်ဖိုးရှိသည်၊ အကြောင်းမှာ မြည်းသည် လား၏ ဖခင်ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။” ၎င်းသည် ဤဇာတ်အပိုင်းကို နိဂုံးချုပ်သော ဂါထာကို ရွတ်ဆိုသည်– “အို မင်းကောင်း၊ ဖခင်သည် သားထက် အမြဲတမ်း ပို၍ကောင်းသည်ဟု သင်ထင်သလော? ထိုအခါ ထိုသတ္တဝါသည် ထိုလားထက် ပို၍ ကောင်းသည်။ မြည်းသည် လား၏ ဖခင်ပင် ဖြစ်သည်။” ၎င်းက ဆက်လက်ပြောကြားသည်မှာ၊ ဖခင်သည် အမြဲတမ်း ထိပ်ဆုံးတွင် ရှိသည်ဟု ဘုရင် အမှန်ယုံကြည်လျှင် ၎င်းသည် မဟောသဓအစား သိရိဝဍ္ဎကကို ခန့်အပ်သင့်သည်၊ သို့သော် ရုံးတော်၏ ကိုယ်ပိုင် မြင်းရောင်းဝယ်မှုက ပြသခဲ့သည့်အတိုင်း သားတစ်ဦး၏ တန်ဖိုးသည် ဖခင်၏ တန်ဖိုးထက် ကျော်လွန်နိုင်လျှင် ထိုထိုင်ခုံသည် မဟောသဓ၏ အမှန်အတိုင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ရုံးခန်းတစ်ခုလုံး လက်ခုပ်တီးသံဖြင့် ပွက်လောရိုက်ခတ်ခဲ့ပြီး၊ ဝန်ကြီးများက ဝမ်းသာစွာ လက်ညှိုးဖြင့် ခေါက်ကာ ပုဝါများကို လှုပ်ခါပြသကြသည်။ အသံအကျယ်ဆုံး ရယ်မောခဲ့သော ပဏ္ဍိတ လေးဦးမှာ ရှက်ကွက်ဖြင့် တိတ်ဆိတ်သွားကြသည်။

မဟာဥမ္မဂ္ဂဇာတက အဆုံးတွင် ဆရာကြီး ဘုရားရှင်က ဇာတ်ဝင်ဇာတ်ကောင်တစ်ဦးချင်းစီ နောင်ဘဝ၌ မည်သူဖြစ်လာခဲ့သည်ကို ဖော်ပြတော်မူသည်။ ထိုဘဝ၌ မဟောသဓ၏ ဖခင်ဖြစ်သော ကုန်သည် သိရိဝဍ္ဎက သည် ဘုရားရှင်၏ နောက်ဆုံးဘဝ၌ ဖခင်ဖြစ်သော ဘုရင် သုဒ္ဓောဒန ဖြစ်လာသည်။ သေနက သည် နောင်တွင် သစ္စက အဖြစ်၊ ပုက္ကုသ သည် ပေါ့ဌပါဒ အဖြစ်၊ ကဝိန္ဒ သည် အမ္ဗဋ္ဌ အဖြစ်၊ ဒေဝိန္ဒ သည် ပိလောတိက အဖြစ် ဖွားမြင်ခဲ့ကြပြီး၊ ဘုရင် ဝေဒေဟ သည် ရဟန်း လာလုဒါယီ ဖြစ်လာသည်။ “မဟောသဓ” ဟု ဘုရားရှင်က မိန့်တော်မူသည်၊ “ထိုသူသည် ငါကိုယ်တိုင် ဖြစ်ခဲ့သည်။”

ဂဒြဘပဉှ သည် ပါဠိပိဋကတ်တွင် အဖြေမပါသော ပဟေဠိတစ်ခုနှယ် ထိုးထွင်းသော ဂါထာတစ်ပုဒ်တည်းအဖြစ်သာ ကျန်ရှိသည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်း၏ ပထမဆုံး နားထောင်သူများက ရှည်လျားသော ဇာတ်လမ်းကို အလွတ်ရနှင့်ပြီးဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းက အကျဉ်းချုပ်အနေဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည်မှာ ဗောဓိသတ်၏ တစ်သက်တာ နည်းလမ်းဖြစ်သည်၊ ၎င်းသည် အမြဲတမ်း ဒေါသဖြင့် စော်ကားမှုကို ငြိမ်းစေခြင်း မရှိဘဲ၊ ထိုစော်ကားမှုကိုယ်တိုင် ဖြေဆိုသွားမည့် တိကျသော မေးခွန်းဖြင့်သာ ငြိမ်းစေခဲ့သည်။ ဖခင်၏ ထိုင်ခုံကို မလေးစားဘဲ ပေးလိုက်ရသည်ဟု ထင်ရသည်။ ထိုထိုင်ခုံကို ရိုးရှင်းစွာ ပြောဆိုထားသော သဘာဝကျသည့် ဉာဏ်ဖြင့်၊ ဒုစရိုက်စိတ်မရှိဘဲ ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး၊ မွေးဖွားသည့် အစီအစဉ်တစ်ခုတည်းအပေါ် အခြေခံသော တောင်းဆိုချက်မဟုတ်ဘဲ ပညာဖြင့် ရရှိသော လေးစားထိုက်သည့် ဂုဏ်အသရေအဖြစ် ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့သည်။