ဂဂ္ဂဇာတ်

ပါဠိပိဋကတ်၏ ဇာတ်တော် အမှတ် ၁၅၅ သည် ဇေတဝန်ကျောင်းတွင် ဘုရားရှင်၏ တပည့်တော်များကြားတွင် ယခုတိုင် ကျင့်သုံးဆဲဖြစ်သော ဓလေ့ထုံးတမ်း၏ မူလအစကို ရှင်းပြသည်။ တစ်နေ့တွင် ဘုရားရှင် တရားဟောနေစဉ် နှာချေတော်မူသောအခါ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ရဟန်းတော်များက အတူတကွ “အသက်ရှည်ပါစေ” ဟု အော်ဟစ်ကြသဖြင့် တရားဒေသနာ ရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။ ဘုရားရှင်က ထိုဓလေ့ကို အယူသီးမှုသက်သက်အဖြစ် တားမြစ်တော်မူခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် သံဃာ့အပြင်မှ လူများက ရဟန်းတော်များသည် မိမိတို့ဆရာ၏ နှာချေသံကို အခြားသူများ ရရှိသည့် ယဉ်ကျေးမှုဖြင့် ပြန်မဖြေကြားသည်ကို ဝေဖန်ကြသောအခါ၊ ဘုရားရှင်သည် တားမြစ်ချက်ကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းတော်မူပြီး ထိုဓလေ့မည်သို့ စတင်ခဲ့သည်ကို ရှင်းပြရန် အောက်ပါဇာတ်ကြောင်းကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

ရှေးဘဝတစ်ခုတွင် ကာသီပြည်မှ ကုန်သည်နှစ်ဦး ဖြစ်ကြသော ဂဂ္ဂအမည်ရှိ ဖခင်နှင့် ဗောဓိသတ်ဖြစ်လာမည့် သားငယ်တို့သည် လူသူကင်းမဲ့သော အဝေးပြေးလမ်းတစ်လျှောက် အတူခရီးသွားနေကြသည်။ ရွာမှ အလွန်ဝေးသည့်နေရာတွင် ညနေခင်း ရောက်လာခဲ့သည်။ မိုးရွာမည့်အရိပ် ရှိနေပြီး မျက်စိရှေ့တွင် မြင်ရသည့် တစ်ခုတည်းသော ခိုလှုံရာမှာ လမ်းဘေးတွင် တစ်ကိုယ်တည်း ရပ်နေသော ခေါင်မိုးပျက်စီးနေသည့် ဟောင်းနွမ်းသော အနားယူရာ အဆောက်အအုံ ဖြစ်သည်။ ထိုအဆောက်အအုံ၏ စွန့်ပစ်ထားသော နံရံများသည် ညအတွက် တစ်ခုတည်းသော ခိုလှုံရာ ဖြစ်သည်။

ခရီးသွားနှစ်ဦးသည် ဟောင်းနွမ်းသော ခန်းမတွင် ယက္ခ (ဘီလူး) တစ်ကောင် နေထိုင်ပြီးသားဖြစ်ကြောင်း မသိခဲ့ကြပေ။ ထိုယက္ခသည် ယက္ခမင်းကြီး ဝေဿဝဏ်ထံမှ ဆယ်နှစ်ကြာ သစ္စာရှိစွာ ဝန်ဆောင်ပြီးနောက် ထိုနေရာတွင် ခိုလှုံသူ မည်သူကိုမဆို စားသောက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ထိုအခွင့်အရေးနှင့်အတူ အခြေအနေတစ်ခု ပါရှိသည်။ ခိုလှုံသူတစ်ဦးက နှာချေပြီး အခြားတစ်ဦးက အသက်ရှည်ဆုတောင်းဖြင့် ပြန်မဖြေကြားခဲ့လျှင်၊ သို့မဟုတ် နှာချေသူက ထိုယဉ်ကျေးမှုကို ပြန်လည်ပေးခြင်း မပြုခဲ့လျှင် ယက္ခသည် နှစ်ဦးစလုံးကို ဖမ်းဆီးစားသောက်ရန် လွတ်လပ်ခဲ့သည်။

ဖခင်နှင့်သားတို့သည် ဟောင်းနွမ်းသော ခန်းမ၏ အရိပ်ထဲမှ ၎င်းတို့ကို စောင့်ကြည့်နေသည်ကို မသိဘဲ အနားယူရန် မြေကြမ်းပေါ်တွင် လှဲအိပ်ကြသည်။ နက်ရှိုင်းသော ညအချိန်တွင် ယက္ခ၏ မမြင်ရသော လက်ကြောင့် လွင့်ထွက်လာသော မြေမှုန့်သည် အိုမင်းသော ဖခင်၏ နှာခေါင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်သွားသည်။ ထိုအခါ ဂဂ္ဂသည် ရုတ်တရက် ထထိုင်ကာ ခန်းမဗလာ၏ တိတ်ဆိတ်မှုကို ဖြိုခွဲသည့် ထင်ရှားသော နှာချေသံကို ထုတ်လိုက်သည်။

အသက်ရှူတစ်ချက်ခန့် ကြာသည်အထိ ဗောဓိသတ်သည် အိပ်ချိန်မှ နိုးထစ စိတ်ကို စုစည်းနေဆဲ ဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခွန်းမျှ မပြောခဲ့ပေ။ ထိုအသက်ရှူချိန်တွင်ပင် ယက္ခသည် ကြာမြင့်စွာ စောင့်စားနေခဲ့သော အခြေအနေ ပြည့်စုံပြီဟု ယုံကြည်ကာ ရှေ့သို့ တိုးကပ်စတင်လာသည်။ ထိုသတ္တဝါက အကွာအဝေးကို မချုံ့မီ ဗောဓိသတ်၏ စိတ်သည် ရှင်းလင်းလာပြီး ထိုဟောင်းနွမ်းသော ခန်းမ၏ တိတ်ဆိတ်မှုက ဖခင်အတွက် မည်သည့်တန်ဖိုးကို ပေးဆပ်စေမည်ကို နားလည်သွားသည်။

တစ်ခဏမျှပင် မဖြုန်းတီးဘဲ ဗောဓိသတ်က “ဖခင်ကြီး၊ အသက်ရှည်ပါစေ” ဟု အော်ဟစ်လိုက်သည်။ ဂဂ္ဂသည် မှောင်မိုက်ထဲတွင် သားမြင်ခဲ့သည့် အရာကို ချက်ချင်းနားလည်ကာ “သားလည်း အသက်ရှည်ပါစေ” ဟု ပြန်လည်ဖြေကြားသည်။ ယက္ခသည် မိမိရပ်နေသည့်နေရာတွင်ပင် ရပ်တန့်သွားသည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးရန် ၎င်း၏ အခြေအနေတစ်ခုသည် နှစ်ဘက်လုံးတွင် ပြည့်စုံစွာ ပြည့်မီသွားပြီဖြစ်ပြီး ခရီးသွားတစ်ဦးဦးအပေါ် တောင်းဆိုခွင့် မကျန်တော့ပေ။

နှစ်ဦးစလုံးကို မျိုသွင်းရန် နီးကပ်ခဲ့သော သတ္တဝါထံမှ ထွက်ပြေးမည့်အစား ဗောဓိသတ်သည် မိမိကိုယ်ကို ထင်ရှားစေပြီးနောက် ယက္ခအား တိုက်ရိုက် ဟောကြားတော်မူသည်။ သူတစ်ပါးကို စား၍ အသက်ရှင်သော သတ္တဝါတိုင်း ရင်ဆိုင်ရမည့် ဒုက္ခကို ဖော်ပြတော်မူသည်။ ထိုဟောကြားပုံသည် အလွန်ရှင်းလင်းသဖြင့် ဆယ်နှစ်ကြာ သတ်ဖြတ်ခွင့်တစ်ခုသာ ရရှိခဲ့သော ယက္ခသည် ထိုအစား အန္တရာယ်မပြုသော ဘဝ၏ ငါးပါးသီလကို လက်ခံရန် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ထိုယက္ခကို ထိုဟောင်းနွမ်းသော ခန်းမတွင် ဦးစွာ ချည်နှောင်ခဲ့သည့် ဆာလောင်မွတ်သိပ်မှုကိုပင် စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ယက္ခသည် ညကုန်သည်အထိ ခရီးသွားနှစ်ဦးကို ဝန်ဆောင်ခဲ့ပြီး တစ်ချိန်က ကြောက်မက်ဖွယ်အိမ်ရှင်အဖြစ် ရှိခဲ့သည့် ခိုလှုံရာကို စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။

ဤဇာတ်ကြောင်းသည် စိတ်ထဲတွင် ကြာရှည်စွာ ကျန်ရစ်သည်မှာ ကယ်တင်ခြင်းနှင့် ဘေးဒုက္ခကြား ခြားနားချက် အလွန်နည်းပါးခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ နှာချေခြင်းတစ်ကြိမ်၊ တိတ်ဆိတ်မှု၏ ကင်းမဲ့သော အသက်ရှူတစ်ချက်၊ အချိန်မီ လုံလောက်စွာ ပြောဆိုလိုက်သော စကားတစ်ခွန်း — ထိုသုံးချက်သည် ယက္ခ ဆယ်နှစ်တိုင်တိုင် ဖွင့်ရန် စောင့်ဆိုင်းခဲ့သော ကွာဟချက်ကို ပိတ်ဆို့လိုက်သည်။ ဖခင်သို့မဟုတ် သားတစ်ဦးစလုံးတွင် ထိုဟောင်းနွမ်းသော ခန်းမတွင် ထိုကဲ့သို့သော အခြေအနေရှိကြောင်း သတိပေးချက် မရှိခဲ့ပေ။ ကြိုတင်သိရှိမှုကြောင့်မဟုတ်ဘဲ ဗောဓိသတ်၏ ကိုယ်ပိုင်သတိကြောင့်သာ ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို အချိန်မီ သိမြင်ပြီး တုံ့ပြန်နိုင်ခဲ့သည်။

ဇာတ်ကြောင်း အဆုံးတွင် ဘုရားရှင်က ဖခင် ဂဂ္ဂကို ကိုယ်တော်၏ တပည့် မဟာကဿပနှင့် ယှဉ်တွဲ၍ ဖော်ပြတော်မူပြီး၊ ဉာဏ်ထက်မြက်သော သားငယ်မှာ ကိုယ်တော်ကိုယ်တိုင် ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာတော်မူသည်။ ထိုသားငယ်၏ စကားတစ်ခွန်းက နှစ်ဦးစလုံးကို ကယ်တင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ဤရှေးဟောင်းဇာတ်ကြောင်းသည်သာ နှာချေသူအား အသက်ရှည်ဆုတောင်းပေးသော ဓလေ့ကို ပထမဆုံး ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ကြောင်း ရှင်းပြတော်မူသည်။ ကိုယ်တော်၏ တပည့်များက ထိုယဉ်ကျေးမှုကို မိမိတို့ဆရာအား ပေးရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသော်လည်း၊ ဤဇာတ်ကြောင်းမှတစ်ဆင့် ထိုဓလေ့ကို အယူသီးမှုသက်သက်အဖြစ် ပယ်ရန်မဟုတ်ဘဲ ဂုဏ်ပြုထိုက်ကြောင်း ဘုရားရှင်က သတိပေးတော်မူခဲ့သည်။