ဥဘောဘဋ္ဌဇာတ်

ပါဠိတော်၏ ဥဘတောဘဋ္ဌဇာတ် (J.i.482-4) ကို ဘုရားရှင်က ဒေဝဒတ်နှင့် ဆိုင်သော အကြောင်းအရာဖြင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။ ဒေဝဒတ်၏ လောကီအကျိုးအမြတ်ရရှိရေး စီမံချက်တိုင်းသည် တစ်နည်းနည်းဖြင့် နှစ်ဖက်စလုံး၌ တစ်ပြိုင်နက် ပျက်ကွက်ခဲ့သည်။ ဤလောဘ၏ မိမိကိုယ်ကို ပြန်ပျက်စီးစေသည့် ပုံစံသည် မည်မျှ ရှေးကျသည်ကို ပြရန် ဘုရားရှင်သည် တံငါသည်တစ်ဦး၏ ဉာဏ်ကွက်ကြောင့် တစ်နေ့တည်းအတွင်း အရာရာ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် ရှေးဘဝတစ်ခုကို အမှတ်ရတော်မူခဲ့သည်။

ရှေးအခါ ဗာရာဏသီပြည်ကို ဗြဟ္မဒတ်မင်း အုပ်ချုပ်စဉ်၊ ဘုရားလောင်းသည် ကွေ့ကောက်သော အိုင်တစ်ခုနှင့် နီးကပ်သည့် ကြီးမားလှပသော တောအုပ်ကြီး၏ သစ်ပင်နတ်အဖြစ် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ထိုအိုင်အနီးတွင် ဆင်းရဲပြီး ကျင့်ဝတ်မတန်သော တံငါသည်တစ်ဦး နေထိုင်သည်။ ထိုနေ့၌ သူသည် ငါးဖမ်းရာတွင် ကူညီစေရန် ငယ်ရွယ်သော သားငယ်ကိုပါ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။

ရေနက်ကန်တစ်ခုထဲသို့ ငါးမျှားကြိုးကို ပစ်ချလိုက်သောအခါ လေးလံသော သံချိတ်သည် ရေစိုနေသော မြုပ်ကျနေသည့် သစ်ငုတ်ကြီးတစ်ခုကို ခိုင်ခိုင်မာမာ ငြိသွားသည်။ ကြိုးသည် တင်းမာလာပြီး တစ်ခုခုက ကြီးမားစွာ ဆွဲနေသကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။ သူ၏ လောဘစိတ်သည် ချက်ချင်းပင် မှားယွင်းသော ကောက်ချက်သို့ ခုန်ဆွဲသွားသည်။ ထိုမျှ လေးလံသော အလေးချိန်ကို ဆိုးဝါးသော ငါးကြီးမှလွဲ၍ ဘာမျှ မဖြစ်နိုင်ဟု တွေးသည်။ သားငယ်ရှေ့တွင် ဆွဲတင်လိုက်လျှင် သတင်းပျံ့နှံ့ပြီး တံငါဖော်ဖက်များက မိမိတို့ထိုက်တန်သော ဝေစုကို တောင်းဆိုကြလိမ့်မည်ဟု ကြံစည်သည်။

တံငါသည်က သားငယ်အား အိမ်သို့ အမြန်ပြန်သွား၍ မိခင်အား အိမ်နီးချင်းများနှင့် ရန်ဖြစ်ရန် ပြောရန် မှာလိုက်သည်။ ထိုသို့ဆိုလျှင် ရွာတစ်ခုလုံး ငြိမ်သက်မှုကင်းကာ အာရုံပြေပျောက်နေလိမ့်မည်။ ထိုအခါ သူ၏ ဆုကြေးကို တစ်ယောက်တည်း ဆွဲယူရန် ရေထဲသို့ ရောက်သွားသည်ကို အဘယ်သူမျှ သတိမထားမိတော့ပေ။

သားငယ်သည် စကားကို သစ္စာရှိစွာ ပို့ဆောင်ခဲ့ပြီး မိခင်ကလည်း ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း ရွာသူကြီး၏ သမီးနှင့် ပြင်းထန်သော ရန်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဒေါသထွက်နေသော ရွာသူကြီးက သူမကို ဖမ်းဆီးပြီး ဝါးတံဖြင့် ရိုက်နှက်စေကာ၊ သူမ၏ ခင်ပွန်း၏ အမိန့်ဖြင့် သူမ ကိုယ်တိုင် စတင်ခဲ့သော အနှောင့်အယှက်အတွက် ငွေဒဏ်ကို ပြင်းထန်စွာ ပေးဆောင်စေခဲ့သည်။

တံငါသည်က အဝတ်အစားများ ချွတ်ကာ ရွံ့နွံဆိုးသော ရေကန်ထဲသို့ ဆင်းပြီး မိမိထင်ထားသော ငါးကြီးကို ဆွဲယူနေစဉ် ခိုးသူတစ်ဦးက မြစ်ကမ်းဘက်သို့ တိတ်တဆိတ် ဝင်လာသည်။ ခိုးသူသည် ကျန်ခဲ့သော အဝတ်အစားအားလုံးကို ခိုးယူပြီး တံငါသည်က ပျောက်ဆုံးမှုကို သတိထားမိမီ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။

ကြီးမားသော ငါးဟု ဆက်လက် ယုံကြည်နေဆဲဖြစ်သည့် အရာကို လွတ်မြောက်စေရန် မှောင်မိုက်ထဲသို့ လက်ရှည်ဆန့်ထုတ်စဉ်တွင် တံငါသည်၏ မျက်နှာသည် ရေအောက်မြုပ်နေသော သစ်ငုတ်၏ ထက်မြက်သော ကိုင်းခက်များနှင့် တိုက်မိသည်။ ချွန်မြသော သစ်သားက သူ၏ မျက်စိနှစ်ဖက်စလုံးကို တစ်ပြိုင်နက် ထိုးဖောက်ခဲ့ပြီး လုံးဝ မျက်မမြင် ဖြစ်သွားစေသည်။ သူသည် ဖုတ်ညှော်သော သစ်ဝါးတုံးတစ်ခုသာ လက်တွင်ရှိသော်လည်း ဝတ်ရန် အဝတ်မရှိ၊ မိမိ၏ အိမ်လမ်းကို ရှာတွေ့ရန် မျက်စိမရှိတော့ဘဲ ရွံ့နွံစိုသော ကမ်းပေါ်သို့ ကိုယ်တိုင် ဆွဲတက်လာခဲ့ရသည်။

နောက်ဆုံး အဝတ်မဲ့၊ မျက်မမြင်ဖြစ်ကာ သွေးထွက်နေသော ကိုယ်ဖြင့် အိမ်သို့ ယိုင်နဲ့နဲ့ ပြန်ရောက်လာသောအခါ၊ မယားဖြစ်သူသည်လည်း အလားတူ ဒဏ်ရာများဖြင့် စောင့်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ သူမသည် ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ဒဏ်ငွေက အိမ်ထောင်စုမှ ယူသွားသည့် ငွေကြေးတို့ကို ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ နှစ်ဦးစလုံးသည် မနက်ခင်းတွင် စတင်ခဲ့သော ဥစ္စာအားလုံးကို ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး အပြန်အလှန်အားဖြင့် ဘာမျှ မရရှိခဲ့ပါချေ။

ဇာတ်လမ်း၏ အဆုံး၌ ဘုရားရှင်က လောဘကြီးသော တံငါသည်ကို ဒေဝဒတ်အဖြစ်၎င်း၊ ကြည့်ရှုနေသော သစ်ပင်နတ်ကို ကိုယ်တော်ကိုယ်တိုင်အဖြစ်၎င်း သတ်မှတ်တော်မူသည်။ ဘက်ပေါင်းစုံမှ တစ်ပြိုင်နက် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပျက်စီးစေသော စီမံဆောင်ရွက်ပုံ၊ ဘာမျှ မအောင်မြင်ဘဲ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ဆုံးရှုံးသော ပုံစံသည် ဒေဝဒတ်သည် ဘုရားရှင်ကို ဆန့်ကျင်၍ အကြိမ်ကြိမ် ပျက်ကွက်နေဆဲ ပုံစံနှင့် တူညီခဲ့သည်။

တံငါသည်ကို နောက်ဆုံး အရာရာ ဆုံးရှုံးစေခဲ့သည်မှာ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ကံဆိုးခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ သူတစ်ပါးတို့၏ ရိုးသားသော ဝေစုများကို ပေးအပ်ရန်အစား လှည့်ကွက်ဖြင့် ရှောင်ရှားရမည့်အရာဟု ယူဆထားသော အစီအစဉ်ဖြစ်သည်။ သူ၏ မယားသည် သူ၏ ညွှန်ကြားချက်ကို သစ္စာရှိစွာ လိုက်နာ၍ ဒုက္ခရောက်ခဲ့ရပြီး၊ သားငယ်ကမူ အမှန်တကယ် ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို မမြင်နိုင်မီ ပို့လွှတ်ခံခဲ့ရသည်။ တံငါသည်ကိုယ်တိုင်လည်း ကိုယ်တိုင် မရှိခဲ့ဖူးသော ဥစ္စာကို လှမ်းယူရာတွင် မျက်စိကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ သူတစ်ပါးကို လှည့်စားရန် တည်ဆောက်သော စီမံကိန်းသည် အများအားဖြင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုပင် အဆိုးဆုံးနည်းဖြင့် လှည့်စားတတ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။

အိုင်ပေါ်ရှိ ခက်ကိုင်းများ၌ တိတ်ဆိတ်စွာ နေထိုင်သော ဘုရားလောင်းသည် တံငါသည်က သစ်ငုတ်ကို ဥစ္စာဟု ပထမဆုံး အမှားထင်သည့် အခိုက်အတန့်ကပင် အော်ခေါ်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ရိုးရှင်းသော သတိပေးချက်တစ်ခုဖြင့် မျက်စိကွယ်ခြင်း၊ ခိုးယူခံရခြင်းနှင့် မယားရိုက်နှက်ခံရခြင်းတို့မှ ကယ်တင်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် သစ်ပင်နတ်သည် တံငါသည်၏ ကိုယ်ပိုင်လောဘက စတင်ခဲ့သည့်အတိုင်း အကျိုးဆက်အစဉ်တစ်ခုလုံး ဖြစ်ပေါ်လာရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း ကြားသူအားလုံးအတွက် ဖြစ်ပြီးမှ ကဗျာတစ်ပုဒ်အဖြစ် ပေးခဲ့သော သင်ခန်းစာသည်၊ မိုက်မဲသူကို မိမိ၏ ကြံစည်မှုက အမှန်တကယ် ဘာကြောင့် ကုန်ကျစရိတ် ရှိသည်ကို ရင်ဆိုင်ရခြင်းမှ တိတ်တဆိတ် ကာကွယ်ပေးခဲ့သော သတိပေးချက်ထက် များစွာ အဓိပ္ပာယ်ရှိမည်ဖြစ်သည်။