Origin Story
कथा
नाभादास-विरचितस्य 'भक्तमाल'-ग्रन्थस्य अनुसारम्, षोडशशताब्द्यां देहल्यां चत्वारिंशद्दिनात्मक-कारावासे तुलसीदासेन हनुमानचालीसायाः प्राकट्यं कृतम्। कौतुकप्रदर्शनं निराकृत्य श्रीरामचरणयोः अनन्यशरणागतः सन् सः अवधीभाषायां चत्वारिंशत् पद्यानि अरचयत्, येन साक्षात् हनुमद्-अनुग्रहः सञ्जातः।
माधवीये 'शङ्करदिग्विजय'-ग्रन्थे वर्णितम्, कनकधारास्तोत्रस्य रचना बाल्ये आदिशङ्कराचार्येण कृता। कालटी-ग्रामे भिक्षाटनसमये एका दरिद्रा ब्राह्मणी अश्रूणि मुञ्चन्ती केवलम् एकं शुष्कम् आमलकं तस्मै समर्पितवती। तस्याः निःस्वार्थभावेन द्रवीभूतः बालशङ्करः महालक्ष्मीं सम्प्रार्थ्य एकविंशतिभिः श्लोकैः स्तुतवान्, येन तुष्टा देवी तस्याः कुटीरे सुवर्णामलकवृष्टिम् अकरोत्।
ऋग्वेदे (७.५९.१२) समाविष्टः शिवपुराणे महर्षिमार्कण्डेयस्य चरित्रेण अमरत्वं प्राप्तः अयं महामृत्युञ्जयमन्त्रः मृत्युभयविनाशनस्य परमसाधनम्। षोडशवर्षीयः मार्कण्डेयः यमपाशात् रक्षणार्थं यदा शिवलिङ्गम् आलिङ्ग्य त्र्यम्बकं ध्यातवान्, तदा साक्षात् महादेवः प्रादुर्भूय तस्मै चिरञ्जीवित्वं दत्तवान्।
वाल्मीकिरामायणस्य उत्तरकाण्डे शिवपुराणे च वर्णितम्, शिवताण्डवस्तोत्रस्य प्राकट्यं रावणस्य अहङ्कारनाशेन अनन्यभक्त्या च सञ्जातम्। यदा कैलासपर्वतोद्धरणे प्रवृत्तस्य रावणस्य हस्ताः पर्वतस्य अधः पिष्टाः अभवन्, तदा सः स्नायुभिः वीणां निर्माय पञ्चचामरच्छन्दसि चतुर्दशभिः श्लोकैः शिवम् अस्तुवन्, येन तुष्टः शङ्करः तस्मै 'रावण' इति नाम चन्द्रहासं च दत्तवान्।
नालयिर-दिव्यप्रबन्धम्-ग्रन्थे संरक्षितं 'तिरुप्पावै' तमिल-भक्तिपरम्परायाः परमं मौक्तिकम् अस्ति, यस्य रचना अष्टमशताब्द्यां श्रीविल्लिपुत्तूर-नगरे भगवत्या आण्डाल-देव्या कृता। पवित्र-मार्गशीर्षमासे आत्मानं व्रजगोपिकां मत्वा, सा स्वसखीनां प्रबोधनार्थं भगवतः श्रीकृष्णस्य नित्यकैङ्कर्यप्राप्त्यर्थं च त्रिंशत् पाशुरपद्यानि अरचयत्।