ਚਤੁਰਥੀ
(चतुर्थी)ਸ਼ਬਦਾਰਥ
ਚੌਥੀ
ਵਿਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੂਲ
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'chatur' (ਚਾਰ) ਤੋਂ: ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਦੀ ਚੌਥੀ ਚੰਦਰ ਤਿਥੀ।
ਆਤਮਿਕ ਭਾਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਦੀ ਚੌਥੀ ਚੰਦਰ ਤਿਥੀ, ਜੋ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ਭਾਦੋਂ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਚਤੁਰਥੀ ਹੈ।
ਚਤੁਰਥੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ
ਚਾਲੀਸਾ: ਦੇਵਤੇ ਲਈ ਚਾਲੀ ਛੰਦ
ਚਾਲੀਸਾ ਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਛੰਦ-ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਚਾਲੀਸਾਵਾਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਭਜਨ ਦੇ ਲਿੰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਕਥਾ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇ
ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ: ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਦਸ ਦਿਨ
ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ਭਾਦਰਪਦ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਚੌਥ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸਰਜਨ ਨਾਲ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਕਥਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇ
ਗਣੇਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਦਾ ਸਿਰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ।
ਕਥਾ
ਕਰਵਾ ਚੌਥ — ਪਤੀ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਲਈ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ
ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਵਿਆਹੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕਥਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਵਰਤ ਕਥਾ
ਹਰਿਤਾਲਿਕਾ ਤੀਜ ਵਰਤ ਕਥਾ: ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ
ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਵੱਲੋਂ ਹਿਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਕੀਤੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਕਥਾ, ਅਤੇ ਭਾਦੋਂ ਸ਼ੁਕਲ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਨੂੰ ਵਿਆਹੁਤਾ ਔਰਤਾਂ ਕਠੋਰ ਨਿਰਜਲਾ ਹਰਿਤਾਲਿਕਾ ਤੀਜ ਵਰਤ ਕਿਉਂ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਰਤ ਕਥਾ
ਛਠ ਪੂਜਾ ਅਰਘ੍ਯ ਵਿਧੀ: ਚਾਰ ਦਿਨ, ਜਲ ਅਤੇ ਸੂਰਜ
ਛਠ ਦਾ ਕ੍ਰਮ: ਨਹਾਏ-ਖਾਏ, ਖਰਨਾ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਡੁੱਬਦੇ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ, ਵਰਤ, ਭੇਟਾਂ ਅਤੇ ਛਠੀ ਮਈਆ ਦੇ ਨਾਲ।
ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ