कर्मवर्गणा
शब्दार्थः
कर्मपुद्गलपरमाणवः
व्युत्पत्तिः संस्कृतमूलं च
'कर्म' 'वर्गणा' (सदृशकणानां समूहः) च इत्यनयोः; कर्म अमूर्तं नैतिकं बलं न, अपितु आत्मनि आसक्तानि वास्तविकानि अतिसूक्ष्माणि भौतिककणानि इति जैनदर्शनस्य विशिष्टं प्रतिपादनम्।
आध्यात्मिकभावार्थः सन्दर्भः च
कर्म भौतिकपदार्थत्वेन गण्यमानत्वात्, तत् तपसा शुद्धाचरणेन च शाब्दिकरूपेण 'प्रक्षालयितुम्' 'दग्धुम्' वा शक्यते — इयं विशेषता जैनकर्मसिद्धान्तं अन्येभ्यः भारतीयपरम्पराभ्यः पृथक् करोति।