ආදිච්චුපට්ඨාන ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවන විහාරයේ වාසය කරමින් සිටි කල, දුක නිපාතයේ ජාතක අංක 175 වන මෙම කථාව වදාළ සේක. එය ගාථා දෙකකින් කියැවෙන කථා එකතු කළ ජාතක සංග්‍රහයේ කොටසකි. මෙම කථාව සිය සහෝදර භික්ෂූන් අතර පැවිදි වූවත් වංචාව පුරුදු කළ භික්ෂුවක් ගැන වේ. අනෙකුත් භික්ෂූහු ඔහුගේ අනීතික හැසිරීම ගැන සාකච්ඡා කළ විට, බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔවුන්ට වදාළේ, එම භික්ෂුව වංචා කළේ මෙය පළමු වතාව නොවන බවත්, එම පුද්ගලයා වෙනස් වේෂයක් දරා සිටි පූර්ව ජාතියක කථාව ද වදාළ සේක.

පුරාණ බරණැස නගරයේ බ්‍රහ්මදත්ත රජු රාජ්‍යය කළ සමයේ, බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ උතුම් පවුලක උපත ලැබූ සේක. කලක් ගතවීමෙන් පසු ඔහු ලෞකික ජීවිතය අත්හැර ප්‍රසිද්ධ තපස් ගුරුවරයෙකු බවට පත් වූහ. ඔහු ශිෂ්‍ය මහා පිරිසක් රැස් කර, හිමාල පාදමූලයේ වනාන්තර ප්‍රදේශයක ආශ්‍රමයක් පිහිටුවූහ. ඔහුගේ තියුණු ප්‍රඥාව සහ සදාචාර ගුණය නිසා ඔහු ගෞරවයට පත් විය. ආශ්‍රමය අසල විහිළු කිරීමට ප්‍රසිද්ධ එක් වානරයෙක් වාසය කළේය. තවුසන් නැති විට ඔහු නිතරම ඔවුන්ගේ නවාතැන් විනාශ කළේය. ජල මැටි භාජන පෙරළා දමා, බඳුන් බිඳ දමා, ගිනි පූජා සඳහා වෙන් කළ ස්ථානය අපවිත්‍ර කළේය.

තවුසන් ලුණු, විනාකිරි සහ අනෙකුත් අවශ්‍ය දේවල් ලබා ගැනීමට වනාන්තර නවාතැනෙන් ආසන්න දේශසීමා ගමට බැස යන කාලය උදා විය. ඒ පවිත්‍ර පුරුෂයන් දැකීමෙන් ගැමියෝ සතුටට පත් වූහ. ඔවුන් විශාල දානය පිරිනැමීමට සූදානම් වූහ. විහිළු කරන වානරයා, මේ සියල්ල බලමින්, තමාගේම සැලසුමක් ගොඩනඟාගත්තේය: පවිත්‍රභාවය මෙවැනි ත්‍යාගශීලී බව ආකර්ෂණය කර ගන්නේ නම්, ඔහු තමාම පවිත්‍ර ලෙස පෙනී සිටියහොත් කුමක් වේද? ඔහු රැස් වූ තවුසන් අසල සිටගෙන, ශරීරය සෘජුව තබා ගෙන, දෑත් හිස මතට එක් කර ගෞරවාන්විත වන්දනා ඉරියව්වක් ගෙන, උදාවෙමින් සිටි සූර්යයා දෙසට මුහුණ හරවා, වන්දනාවේ ගිලී සිටියා සේ පෙනී සිටියේය.

ගැමියෝ වානරයා ප්‍රකට භක්තියෙන් ඉරියව්ව රඳවා ගෙන සිටිනු දැක විස්මයට පත් වූහ. ඔවුන් එකිනෙකා සමඟ කතා කරමින්, වන සත්ත්වයන් අතර පවා පින්වත් ගුණයෙන් ආශීර්වාද ලත් ආත්ම ඇති බවත්, මෙහි වානරයෙක් ඉතා පැහැදිලි භක්තියෙන් සූර්ය දෙවියන් වන්දනා කරන බවත් ප්‍රශංසා කළහ. බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ, තමන් හොඳින් දන්නා සත්ත්වයා වෙත යොමු වූ එම ප්‍රශංසාව අසා, එහිදීම වංචාව හෙළි කරන ගාථාවක් වදාළ සේක. ඔහු ගැමියන්ට මතක් කළේ, මෙම වානරයා දින කිහිපයකට පෙර ඔවුන්ගේ ගිනි පූජාව අපවිත්‍ර කළ බවත්, ජල භාජන දෙකට කඩා දැමූ බවත්ය. සූර්යයා කෙරෙහි හදිසි ගෞරවයකින් විහිළු හා සොරකම මත ගොඩනැඟුණු ස්වභාවයක් වෙනස් කළ නොහැකි බවත් ඔහු පැවසූ සේක.

බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ වචන අසා, ඒවායේ සත්‍යය හඳුනා ගත් ගැමියෝ, දඬු ගෙන වානරයා තමන් අතරින් එළවා දැමූහ. ඔහුගේ නාට්‍යමය ඉරියව්ව, සැබවින්ම පින්වතුන් සඳහා වූ දානය ඔහු ලබා ගැනීමට පාහේ ආසන්න වූ බව ඔවුහු සිනාසුණහ. ඉන්පසු ඔවුහු තම පූජාවන් බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේට හා ඔවුන්ගේ ශිෂ්‍යයන්ට පිරිනැමූහ. ඔවුහු ඒ ත්‍යාගශීලී බවේ නිසි ලාභීහු වූහ. වානරයා සැබෑ හැසිරීමෙන් උපයා ගැනීම වෙනුවට අනුකරණය මගින් සොරකම් කිරීමට උත්සාහ කළේය.

ධර්ම දේශනාව අවසන් කරමින්, බුදුරජාණන් වහන්සේ ජීවිත දෙකම හරහා චරිත හඳුනා වදාළ සේක. වර්තමානයේ අවංකභාවයෙන් තොර භික්ෂුව, පෙර ජාතියේ විහිළු කරන වානරයා විය. බෝධිසත්ත්වයන්ගේ ශිෂ්‍යයෝ තවුස් කණ්ඩායම විය. බුදුරජාණන් වහන්සේ තමන්ම එම ගුරුවරයා වූ සේක; ඔහු වංචාව දැක, එය සාර්ථක වීමට පෙර එය පැහැදිලිව නම් කළ සේක. ජාතකය අනතුරු ඇඟවීමක් ලෙස පවතී. බාහිර ආගමික ඉරියව්ව, පුද්ගලයෙකුගේ සැබෑ හැසිරීම නොදන්නා නිරීක්ෂකයන්ට කොතරම් විශ්වාසදායක වූවත්, ප්‍රගුණ කළ සදාචාරයට ආදේශකයක් විය නොහැක. හරි විනිශ්චය අයත් වන්නේ, එක් ප්‍රබල ඉරියව්වකින් මත්ව සිටින අයට නොව, චරිතයේ ඉතිහාසය දන්නවුන්ටය.

පාලි ත්‍රිපිටකය තුළ අට්ඨකථා මගින් මෙම ජාතකයේ ඉගැන්වීම පිළිබඳ සටහනක් ඇත. ජාතකය විස්තර කරන තවුස් සංස්කෘතියේ, උදාවෙමින් සිටි සූර්යයා ඉදිරියේ ගෞරවයෙන් සිටීම, එකල අවංක සෙවුම්කරුවන් පිළිපැදි සැබෑ තපස් ක්‍රමයක් විය; වානරයා හිස් තැනකින් නිර්මාණය කළ අභිනයක් නොවීය. වංචාව ඉරියව්වෙහි නොව, එය ප්‍රකාශ කිරීමට අදහස් කළ අභ්‍යන්තර විනයෙන් සම්පූර්ණ වෙන්වීමෙහි විය. එහි සැබෑ හැසිරීම, විහිළු, සොරකම් සහ පූජනීය ගින්නේ අපවිත්‍ර කිරීම, එම ඉරියව්ව ප්‍රකාශ කරන සියල්ලට සෘජුව පටහැනි වූ ජීවියෙකු ගත් ණයට ගත් බාහිර ආකෘතියක් විය. මෙම විස්තරය ජාතකයේ ඉගැන්වීම සැලකිය යුතු ලෙස තියුණු කරයි: කපටිකම බොහෝ විට රළු නිර්මාණයක් නොව, අර්ථය ලබා දෙන එකම අභ්‍යන්තර යථාර්ථයෙන් හිස් වූ, සැබෑ ආගමික වචන මාලාවේ සොරකමකි.

වානරයාගේ වංචාව කා වෙත ඉලක්ක කළේද, එය කිසි විටෙකත් රැවටිය නොහැකි වූයේ කවුරුන්ද යන්න සටහන් කිරීම වටිනා ය. ගැමියෝ තවුසන් සමඟ කෙටි වේලාවක් පමණක් හමු වූ අය වූහ; වානරයා සමඟ කිසිදු ඉතිහාසයක් ඔවුන්ට නොවීය. ඔවුන් දුටු ඉරියව්ව හැර විනිශ්චය කිරීමට කිසිවක් නොතිබුණි, එබැවින් වානරයා අපේක්ෂා කළ ආකාරයටම රැවටුණහ. අනෙක් අතට, බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සහ ඔවුන්ගේ ශිෂ්‍යයෝ, ජීවියාගේ දෛනික විහිළු දැනටමත් ප්‍රත්‍යක්ෂව දැන සිටි බැවින්, කොතරම් විශ්වාසදායක වුවත් එක් උදෑසනක ප්‍රදර්ශනයකින් චලනය විය නොහැක. ජාතකයේ ව්‍යුහය තම අනතුරු ඇඟවීම නිවැරදිව මෙහි තබයි. වංචාව, මතුපිට හැඟීමක් පමණක් හමුවන අපරිචිතයන් අතර එහි පහසුම ඉලක්ක සොයා ගනී; චරිතයක හැසිරීම පිළිබඳ ජීවමාන දැනුමක් ඇත්තෝ එහි ස්වාභාවික නිවැරදිකරුවන් ලෙස පවතී. එහෙයින්, අවසානයේ වංචාව හෙළි කළේ ගැමියන්ගේ තමන්ගේම විනිශ්චය නොව බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ මැදිහත්වීමයි.