කාන්තාරයේ නිසැක තේරීම

ජාතක අටුවාව සටහන් කරන පරිදි, බුදුරජාණන් වහන්සේ ජාතක අංක 1 වදාළේ සැවැත්නුවර ළඟ ජේතවනාරාමයේදී ය. මෙයට අවස්ථාව වූයේ, මහා ගිහි උපකාරක අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමාගේ මිතුරන් පන්සීයක් සමූහයකි. ඔවුහු වෙනත් ආචාර්යවරුන්ගේ අනුගාමිකයෝ වූහ, එක් දිනක සිටුතුමා, මල් හාර, සුවඳ ද්‍රව්‍ය, තෙල්, මී පැණි හා රෙදි ආදී පූජා සමඟ ඔවුන් විහාරස්ථානයට ගෙනාවේය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ ධර්ම දේශනය ඇසීම පසුව, මෙම මිතුරෝ චලිත වූහ. ඔවුහු බුද්ධ, ධර්ම හා සංඝ යන තෙරුවනේ සරණ ගියහ, ත්‍යාගශීලීව දන් දුන්හ, සිල් රැකගත්හ, සතිපතා උපෝසථ දින පැවැත්වූහ. ස්වල්ප කලක් ඔවුහු අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමා සමඟ නැවත නැවතත් විහාරස්ථානයට පැමිණියහ.

ඉනික්බිති බුදුරජාණන් වහන්සේ සැවැත්නුවරින් රජගහ වෙත ගමන් කළ සේක. උන්වහන්සේ ගිය වහාම, පන්සීයක් මිතුරෝ තම නව ශ්‍රද්ධාව අත්හැර, තම පෙර ආචාර්යවරුන් වෙත ආපසු ගියහ. මාස හතක් හෝ අටක් පසුව, බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනයට ආපසු වැඩි සේක, අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමා එම ම මිතුරන් උන්වහන්සේ ළඟට ගෙනාවේය.

සිටුතුමා සිදුවූ දේ බුදුරජාණන් වහන්සේට පැහැදිලිව පැවසීය. බුදුරජාණන් වහන්සේ මිතුරන්ගෙන් ඇසීවූ සේක, ඔවුන් තෙරුවනේ සරණ අත්හැර ඇති බව සත්‍යය දැයි, ඔවුන්ට එය සැඟවිය නොහැකි විය. ඔවුන් එය සත්‍ය බව පිළිගත්හ.

බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔවුන්ට දරුණුවට දොස් කීවේ නැත. ලෝක සියල්ලෙහිම බුද්ධ, ධර්ම හා සංඝ යන තෙරුවනට සමාන කිසිවක් නැති බවත්, එහි සරණ ගන්නන් දුක් උපත් භූමිවල නැවත ඉපදෙන්නේ නැති බවත් උන්වහන්සේ පැහැදිලි කළ සේක. බුද්ධ, ධර්ම හා සංඝ ස්ථිර සිහිපත් කිරීම මිදීමේ මාර්ග කරා ගෙනයන බව උන්වහන්සේ දේශනා කළ සේක.

එවිට උන්වහන්සේ, බොරු සරණක් වරලාගන්නා ජනයා, බොහෝ කලකට පෙර යක්ෂයන් වල් කාන්ත වනාන්තරයක අනුන් නැතිවූවාසේ, නැතිවී යති යි වදාළ සේක. නියත සත්‍යයට රැඳුණවුන් එම ම ස්ථානයේම දියුණුවට පැමිණියහ. අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමා, එම පැරණි කතාව පැහැදිලි කරන ලෙස ඉඳුරු ඉල්ලා සිටියේය, බුදුරජාණන් වහන්සේ ආරම්භ කළ සේක.

බොහෝ කලකට පෙර, බ්‍රහ්මදත්ත බරණැස රජතුමා ව ඇති කල, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ වෙළඳ පවුලක උපන් සේක. වැඩි වයසට පැමිණි විට ඔහු බරවූ ගැල් පන්සියයක් සමඟ ගමන් කළේය. එම ම නගරයේ, වෙනත් තරුණ වෙළඳෙකු, වස්තු ස්වල්ප මෝඩ මිනිසෙකු, ජීවත් වී, ඔහුත් එම ම මාර්ගය සඳහා සූදානම් ගැල් පන්සියයක් තිබී.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, එකම මාර්ගයක ගැල් දහසක් දැව, ජලය හා තණ මත බරක් ඇති කරන බව දුටු සේක. එබැවින් ඔහු අනික් වෙළඳාගෙන් මුලින්ම යන්නද හෝ අවසානයේ යන්නද පැවසීවූයේය. මෝඩ වෙළඳා මුලින්ම යෑම තෝරාගත්තේය, නිෂ්කෙලෙසි මාර්ගයක්, නැවුම් තණ හා සාධාරණ මිල ලැබේ යයි තර්ක කරමින්.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේ අවසානයට යෑම සතුටින් තෝරාගත් සේක, ඔහුට ඊට හේතු තිබුණේය. ඉදිරියේ ගියවුන් ගතළූ මාර්ගය සමතලා කරනු ඇත, ඔවුන්ගේ ගවයෝ ගඩොල් පැරණි තණ කනවාට ගියෝය. ඔවුන්ගේ පසුපසින් නැවුම් මියුරු දළු පැන නැගේවි. පළමුවැනි වාහන පෙළ විසින් කණවා ඇති ළිං, ඔහුගේම ගවයන්ට පානය කිරීමට ඇති වේවි, මිලද දැනටමත් ස්ථිර වී ඇත.

එබැවින් මෝඩ වෙළඳා මුලින්ම ගියේය. ගමන් කරමින්, ඔහු යොදුන් සැටක් වූ, ජලයක් නැති, යක්ෂයන් වාසස්ථානයක් වූ වාරිමාර්ග භූමියකට පැමිණියේය. විචාරශීලී චාරිකාකරුවන් සිදුකරන ලෙසම, ඔහු විශාල භාජන ජලයෙන් පුරවාගෙන එයට ඇතුළත් විය.

වාහන පෙළ වාරිමාර්ග භූමියේ මධ්‍යයට පැමිණි විට, එම ස්ථානය පාලනය කළ යක්ෂයා, චාරිකාකරුවන් ඔවුන්ගේ ජලය ඉවතලා දැමීමට සැලැස්වීමට තීරණය කළේය. එවිට ඔවුන් දුබල වූ විට ඔහුට ඔවුන්ව ගිලීම හැකි වේවි. තම මායාශක්තියෙන් ඔහු, සුදු ගවයෝ අදින රථයක් සෑදවූයේය.

ඔහු දොළහක් සේවකයන් සමඟ රියදුරක් වූයේ, සියල්ලෝම මේඝ වර්ෂණයක් හරහා දැඩිසේ ගියූ ස්වාමිවරුන් සේ ඇඳගත්හ. ඔවුන්ගේ කෙහෙත් වත්තුත් බිමතිව තිබුණි. ඔවුහු නිල් නෙළුම් මල් හා සුදු ජල කොකුන් හාර පැළඳගෙන, ඒවායේ කහ උගුරකරගෙන සිටියහ. ඔවුන්ගේ රථ රෝද මඩින් වහිනය වී තිබුණි.

සුළඟ වාහන පෙළ දෙසට හමින් තිබූ හෙයින්, මෝඩ වෙළඳා තම ගැල් පෙළට ඉදිරියෙන් ගමන් කරමින් සිටියේය. යක්ෂයා ඔහුට සැදයින් ආචාර කර පාර්ශවයට හැරුණේය. වෙළඳා, නෙළුම් මල් හා මඩ දැක, මාර්ගයේ වර්ෂාව වේලාවකට වී ඇත්දැයි ඇසීවූවේය.

ඉදිරියේ ම සීත කොළ පැහැති වනාන්තරයක් ඇති බවත්, එහි නිරන්තරයෙන් වර්ෂා වන බවත්, හැම විල්ලම පුරවා ඇති බවත් යක්ෂයා පිළිතුරු දුන්නේය. ජලය රැගෙන යෑම දැන් නිෂ්ප්‍රයෝජන බව ඔහු එකතු කළේය. තම භාජන කඩාගෙන බරක් නැතිව ගමන් කරන ලෙස ඔහු වෙළඳාට පැවසීය. මෝඩ වෙළඳා ඔහුව විශ්වාස කර, එක මිටක්වත් ඉතිරි නොකර, හැම භාජනයක්ම කැඩීම සිදු කළේය.

ගැල් ඉදිරියට ගියේය, එහෙත් ජලයක් දිස්වූයේ නැත. සිසුබව ජනයාව දුබල කළේය. හිරු බැස යද්දී ඔවුහු ගැල් කැඩීම, ගවයන් රෝද සමඟ බඳින, ගවයන්ට ජලයක් හෝ හිටවනය සඳහා බතක් නැතිව වැතිරුණහ. රෑ, යක්ෂයෝ තම නගරයෙන් බැස, වෙහෙසට ගත් මිනිසුන් හා ගවයින් මරා දැමූහ. ඔවුහු ඇටකටු පමණක් ඉතිරි කරමින්, බර ගැල් නොතකාම තබාගියෝය. මෙම කතාව එම මුළු විපතම මෝඩ වෙළඳාගේ දොරකඩටම තබයි.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේ සති හයක් පමණ රැඳී, ඉනික්බිති ගැල් පන්සියයක් හා තමාට ගෙනයා හැකි තරම් ජලය සමඟ ගමන් ආරම්භ කළ සේක. වාරිමාර්ග භූමියේ දාරයේ, ඔහු බෙර ගසා තම මිනිසුන් එකතු කර, නියෝග දෙකක් දුන්නේය. ඔහුගේ අවසරයක් නොමැතිව, එක මිටක් ජලයක්වත් කිසිවෙකු යෙදිය නොහැකි විය. ඔහුට කලින් කනු නොලද කිසි කොළයක්, මලක් හෝ පලතුරක් ඔහුගෙන් ඇසීමකින් තොරව කිසිවෙකු අනුභව නොකළ යුතු විය.

යක්ෂයා එම ම වෙස්වලාගෙන පෙනී සිටි විට, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ඔහුව එකවර හඳුනාගත් සේක. මෙය ජලයක් නැති වාරිමාර්ග භූමියක් විය, එම අමුත්තාට රතු ඇස් තිබුණේය, ආක්‍රමණශීලී මුහුණක් තිබුණේය, කිසි සෙවනැල්ලක් ඇති කළේ නැත. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, වෙළඳුන් තවත් ජලය ඇති ස්ථානයක් නොදැක්කා තම ජලය ඉවතලා නොදමති කියමින් ඔහුව පලවා හැරියේය.

ඔහුගේ ම මිනිසුන්ට එතරම් විශ්වාසයක් නැති විය. එම චාරිකාකරුවෝ නෙළුම් මල් පැළඳගෙන ජලයෙන් වහිනය වී සිටි බවත්, ගැල් සැහැල්ලු කරන ලෙසත් ඔවුන් ඔහුව බල කළේය. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ වාහන පෙළ නවතා ඔවුන්ගෙන් ප්‍රශ්න ඇසූ සේක.

මෙම වාරිමාර්ග භූමියේ විලක් ගැන කිසිවෙකු අසා තිබේද? නැත. වර්ෂා සුළඟක් කොතරම් දුරට හමයි ද? යොදුනක්, කිසිවෙකු එකක් දැනුවේ නැත. කුණාටු වලාකුළක මුදුන, විදුලිය කැල්මක් හෝ හඬක් කොතරම් දුරට දැකගත හෝ ඇසීම හැකි ද? ඔවුන් කිසිවෙකු කිසිවක් දැක්කේ හෝ ඇසුවේ නැත. මේවා මිනිසුන් නොව යක්ෂයෝ බව ඔහු අවසන් විය, එකම බින්දුවකුත් නාස්ති නොකර ඉදිරියට යෑමට වාහන පෙළට නියෝග කළේය.

දිනය අවසන් වීමට පෙර, ඔවුන් මෝඩ වෙළඳාගේ ගැල් පන්සියය හා ඒවා වටා විසිරුණු මිනිසුන්ගේ හා ගවයන්ගේ ශේෂ හමුවිය. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ තම ම ගැල් රවුමකට සෙවීවූ සේක. ඔහු මිනිසුන්ට මුලින්ම ආහාර දී, ගවයන් මැදට, මිනිසුන් ඔවුන් වටා තබන්නැයි සැකසීවූ සේක.

ඔහු හා නායකයෝ රාත්‍රියේ යාම තුනම ඛණ්ඩ රැගෙන ආරක්ෂා කළෝය. ප්‍රභාතයේ, ඔහු තම ම බඩු වෙනුවට හැර දරන ලද භාණ්ඩවලින් හොඳම ගත්තේය, තම ගමනාන්තයට ළඟා වී දෙතුන්වර වටිනාකමට වෙළඳාම් කළේය. ඔහු එකම මිනිසෙකුවත් නැති කරගැනීමෙන් තොරව බරණැසට ආපසු පැමිණියේය.

වර්තමානයට ආපසු හැරී, බුදුරජාණන් වහන්සේ අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමාටත් ඔහුගේ මිතුරන්ටත් මෙම ධර්මය ඇතුරේ ගත් සේක. උන්වහන්සේ ගාථාවක් වදාළ සේක. එකකු එකම නියත සත්‍යය ප්‍රකාශ කළේය, බොරු තර්කකරුවෝ වෙනත් ලෙස කතා කළහ, ප්‍රඥාවන්තයෝ මෙයින් ඉගෙනගෙන නියත සත්‍යයට තරයේ රැඳිය යුතුය කියනු ඇත.

ඉනික්බිති, සත්‍යයෙන් ගමන් කිරීම සතුටුදායක නැවත ඉපදීම් කරා, අවසානයේ අරහත්වයට, සියලු නැවත ඉපදීම්වලින් අවසාන මිදීමට, යන බවත්, අසත්‍යයෙන් ගමන් කිරීම, නිරය, සත්ව, ප්‍රේත හෝ යක්ෂ ලෙස, වේදනාකාරී, පහත් නැවත ඉපදීම්, චතුර් අපාය කරා යන බවත් උන්වහන්සේ පැහැදිලි කළ සේක. දේශනයේ අවසානයේ, සියලු පන්සීයක් මිතුරෝ, පූර්ණ ප්‍රබෝධය කරා යන අදියර් සතරෙන් පළමුවැන්න වූ, පළමුවැනි මාර්ග ඵලයේ ස්ථාපිත වූහ.

බුදුරජාණන් වහන්සේ එවිට එම උපත හඳුන්වාදුන් සේක. දේවදත්ත එම කාලයේ මෝඩ තරුණ වෙළඳා විය, ඔහුගේ අනුගාමිකයෝ එම වෙළඳාගේ අනුගාමිකයෝ විය. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අනුගාමිකයෝ ප්‍රඥාවන්ත වෙළඳාගේ අනුගාමිකයෝ විය, ප්‍රඥාවන්ත වෙළඳා තමන්ම බුදුරජාණන් වහන්සේ විය.

ජාතක අංක 1හි කතාව මූලික වශයෙන් වාහන පෙළ ගැන නොවේ. එය, පරික්ෂා නොකළ ප්‍රකාශයක් ජලය තරම්ම සැනසිලිදායක ලෙස දැනිය හැකි ආකාරය ගැනය. යක්ෂයා කිසි දිනක මෝඩ වෙළඳාට බලය යෙදූයේ නැත. ඔහු හුදෙක්, හිතකර කතාවක් මාරාන්තික වූ එකම මොහොතේ, එම ම හිතකර කතාව පිරිනැමුවේය.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ ආරක්ෂාව, ඉවසීමෙනුත් සරල, පරික්ෂාකළ හැකි ප්‍රශ්න ඇසීමෙනුත් පැමිණියේය. ඔහු නෙළුම් මල්, මඩ හෝ හිතකර හඬ විශ්වාස කළේ නැත. ඔහු තමාට සත්‍යාපනය කළ හැකි දේ විශ්වාස කළේය, තවත් ජලය දැකගත හැකි තුරු තම ජලය රැකගත්තේය. මෙම එකතුව මෙම කතාවෙන් ආරම්භ වීම ඇයි දැයි දැකගැනීම පහසුය.