ඝටාසන ජාතකය

පාලි තිපිටකයේ ජාතක අංක 133 වන මෙය, වර්ෂා සමයේ තම වනාන්තර කුටිය දවා ගිය භික්ෂුවක් ඇසුරෙන් ජේතවනාරාමයේදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී. එය යළි ඉදි කරදෙන බවට පොරොන්දු වූ ගිහි ආධාරකයෝ පූර්ණ මාස තුනක් ප්‍රමාද කළහ. එයින් භික්ෂුවට භාවනාව දිගටම කරගෙන යා හැකි කිසි ආවාසයක් නොවීය. එහෙත් ඔහු වෙනත් නවාතැනක් සොයනවා වෙනුවට ප්‍රමාදය ඉක්මවා යන තුරු සරලව බලා සිටියේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම සම්පත් සෙවීමේ හැකියාවේ ඌනතාව ප්‍රයෝජනයට ගෙන, අනතුරු සහිත ආසනයක බලා සිටීමට වඩා පක්ෂීන්වත් වඩා නුවණැත්තව සිටි පැරණි කථාවක් හඳුන්වා දුන් සේක.

එම අතීත භවයේදී බෝසතාණන් වහන්සේ බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ රටෙහි විලක් උඩ නැඟී සිටි විශාල ගසක පුළුල් සෙවණෙහි එකට කූඩු තනාගෙන සිටි මහා පක්ෂි රංචුවක රජු ලෙස උපත ලැබූහ. බොහෝ ඍතු ගණනක් පුරා රංචුව ගස්ක අතු මත කරදරයකින් තොරව ජීවත් විය. ඔවුන්ගේ අපජලය යට ඇති ජලයට නොනවත්වා වැටුණු නමුත්, විල කිසි දිනක ප්‍රතිචාර දැක්විය හැකි බවක් ඔවුන් කිසිවෙකුට සිතුණේ නැත.

එම විලටම යටින් චණ්ඩ නමින් නාග රජෙකු ජීවත් වූයේය. පක්ෂීන්ගේ අපජලය තමාට අයත් යැයි සලකන ජලය දූෂණය කරන නිසා, ඍතු පාසා ඔහු වඩ වඩාත් වෛර බැඳ ගත්තේය. පක්ෂීන් සාමාන්‍ය විවේක ස්ථානයක් දුටු තැන, චණ්ඩ දුටුවේ දිනපතා නැවත නැවත සිදුවන මන්දගාමී අවමානයකි. අවසානයේ ඔහු, රංචුව කිසිදා නොසිතන ආකාරයකින් ඊට පිළිතුරු දීමට අධිෂ්ඨාන කළේය.

රාත්‍රියක චණ්ඩ තම බලය විලේ ජලය මත ම යොදා, ජල පෘෂ්ඨයෙන් දුම් නැඟෙන තුරු එය රත් කළේය. ජලය හරහා ගින්දර ඉහළට විහිදී ගොස්, පක්ෂීන්ගේම අතු වෙතට නැඟෙන ගින්නේ ගස් මෙන් විය. වියළි කඳක් මතින් නැගෙන සාමාන්‍ය ගින්නක් මෙතරම් විචිත්‍රවත් ලෙස තම පැමිණීම ප්‍රකාශ නොකරනු ඇත. මක්නිසාද දැවෙමින් තිබුණේ ගස නොව, ඕනෑම ගින්නක් නිවිය යුතු විලය නිසා ය.

ගින්නක් ඇති නොවිය යුතු ජලයෙන් ගින්නක් නැඟෙනු දුටු බෝසතාණන් වහන්සේ, සියලු සාමාන්‍ය ආරක්ෂක නීති පෙරළී ඇති බව වහාම වටහා ගත්හ. ජලය ගින්න නිවීම සඳහා ඇති බව ඔවුහු රංචුවට කෑගසා කීහ. එහෙත් මෙහි ජලයම ගින්න බවට පත්ව තිබුණි. මෙසේ දැවිය හැකි විලක් මත ඇති කිසිම ආසනයක් තවත් එක රැයක් විශ්වාස කළ හැකි නොවේ යැයි ඔවුහු කීහ. ගින්නේ දැවැන්තභාවය ඉහළ නැඟීමට පෙර, සෑම පක්ෂියෙකුම වෙනත් නවාතැනක් සෙවිය යුතු යැයි ඔවුහු දැඩිව අවවාද කළහ.

රංචුවේ වැඩි කොටසක් එක් වරම නැඟී, ප්‍රශ්නයක් නොමැතිව තම රජු අනුගමනය කරමින් අහසට ගියේය. ඒ, අනෙකුත් සෑම ඍතුවකම ඔවුන් ආරක්ෂිතව ගෙන ගිය එම විනිශ්චයම ඔවුන් විශ්වාස කළ නිසාය. එහෙත් සමහර පක්ෂීහු දිගු කලක් තමන් ආරක්‍ෂා කළ විල ඇත්තටම ඔවුන්ට විරුද්ධ විය හැකි යැයි විශ්වාස කිරීමට අකමැත්තෙන් රැඳී සිටියහ. තම රජු අවවාද කළ පරිදි එම විකෘති ගින්න ඇත්තටම එතරම් ඉහළ නගින්නේද යන්න බැලීමට ඔවුහු අතු මත රැඳී සිටියහ.

චණ්ඩ ජලයට මුදා හැරි ගිනිදැල් සැක කළ පක්ෂීන් තීරණය කරන තුරු බලා සිටියේ නැත. බෝසතාණන් වහන්සේ පැවසූ ආකාරයටම ගින්න අතු ඔස්සේ නැඟිණි. අකමැත්තකින් තොරව ඔහු අනුගමනය කළ අය සුරක්ෂිත දුරින් නරඹා සිටියහ. ඒ අතර, නොයෑමට තීරණය කළ පක්ෂීහු, තමන් සත්‍ය යැයි පිළිගැනීමට ප්‍රතික්ෂේප කළ ඒ එම අනතුරින්ම අභිබවා යනු ලැබූහ.

බෝසතාණන් වහන්සේ අනතුර සත්‍ය බව විවාද කිරීමට, හෝ සැක කළ පක්ෂීන්ට ඒ බව ඔප්පු කිරීමට නොනැවතුණහ. මක්නිසාද ජලයෙන් නැඟෙන ගින්න, අවංකව බලන්නට කැමති ඕනෑම අයෙකුට දැනටමත් ප්‍රමාණවත් සාක්ෂියක් වූ බැවිනි. ජීවිතය බේරාගත් පක්ෂීන් සහ විනාශ වූ පක්ෂීන් වෙන් කළේ කිසිදා ධෛර්‍යයේ හෝ බලයේ වෙනසක් නොවීය. එය කවරකුගේ හෝ සම්පූර්ණ අවබෝධය එනතුරු බලා නොසිටින අවවාදයක් මත, එක් එක් පක්ෂියා කොතරම් ඉක්මනින් ක්‍රියා කිරීමට කැමැත්තෙන් සිටියාද යන වෙනස පමණි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කථාව නිමා කරමින්, කුටිය දැවී ගිය භික්ෂුව වෙත නැවත හැරී සිටි සේක. ඒ භික්ෂුවම අරහත් බව ලබන තුරු සතර ආර්ය සත්‍යයන් ඔහුට ඉගැන්වූ සේක. ඉන්පසු, ඔවුන්ගේ රජුගේ අවවාදය ප්‍රමාද නොකර විශ්වාස කළ රංචුව, ජේතවනයෙහි රැස්ව සිටි තමන්ගේම ශ්‍රාවකයන් බව හඳුනාදුන් සේක. තමන් ම එම පක්ෂි රජු වූ බවත්, ඔහුගේ එකම අවවාදය එක් කාලයෙක ජීවතුන් ලෙස සිටි රංචුව සහ දුෂ්කර ආකාරයට ඉගෙන ගැනීමට රැඳී සිටි පක්ෂීන් අතර වෙනස සිදු කළ බවත් වදාළ සේක.