ගුණ ජාතකය

පාලි ත්‍රිපිටකයේ 157 වැනි ජාතකය බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ජේතවනාරාමයේදී දේශනා කරන ලද්දේ ආනන්ද හිමියන් (බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ප්‍රධාන ශ්‍රාවකයන් අතර කෙනෙකි) සිවුරු දහසක දානයක් ලැබ, තම වස්ත්‍ර දිරාපත් වූ භික්ෂූන් අතර ඒවා බෙදා දුන් පසුවය. සංඝයාගේම නීති රීති අනුව භික්ෂුවකට සිවුරු තුනක් පමණක් අවසර දී තිබියදී ආනන්ද හිමියන් මෙතරම් සිවුරු රැසක් භාර ගත්තේ මනාදැයි කෝසල රාජ්‍යයේ (පුරාණ උතුරු ඉන්දියාවේ රාජ්‍යයක්) රජු ප්‍රශ්න කළ කල්හි, කිසිවක් නාස්ති නොවූ බව ආනන්ද හිමියෝ පැහැදිලි කළහ. දිරාපත් වූ සිවුරු කබා බූන, කබා කමිස බූන, කමිස ඇතිරිලි බූන, ඇතිරිලි පැදුරු බූන, පැදුරු තුවා බූන, අවසාන ඉතිරි ශේෂයන් පවා බිත්ති සුණුවැල් ගැසීමට යොදන මඩ සමඟ මුසු කරන ලද්දේය. ආනන්ද හිමියන්ගේම අතීතයේ ලැබූ දෑට පිළිබඳ මෙවන් ප්‍රවේශම්සහගත කෘතවේදී බව අළුත් දෙයක් නොවූ බව පෙන්වීම පිණිස, බුදුරජාණන් වහන්සේ පෙර ජීවිතයක් පිළිබඳ මෙම කතාව වදාළ සේක.

කාසි රාජ්‍යයේ, බෝසතාණන් (අනාගත ජීවිතයක බුදුබව ලබන සත්ත්වයා) බරණැසට ඉහළින් වූ කන්ද මත ගල්ලෙනක වාසය කළ සිංහයෙකු ලෙස උපත ලැබූහ. වනාන්තර තොටුපළක දාරයක් දිගේ මුවෙකු ලුහුබඳිමින් සිටිය දී, සිංහයා පැනීම වරදවා වැටී ගැඹුරු මඩෙහි ගැලී ගියේය, ගිලෙමින් ගියේ බඩ මට්ටම දක්වා තදින් එහි රැඳී සිටින තුරුය. දින හතක් එම විශාල සිංහයා ආහාර හෝ ජලයක් නොමැතිව එහි සිරවී සිටියේය, පැයෙන් පැය ඔහුගේ ශක්තිය පිරිහෙමින් තිබුණි.

හත්වැනි දින, කුඩා දඩයමක් සොයමින් මඩබිම දිගේ යමින් සිටි නරියෙකු, අසරණ වූ සිංහයා හමුවිය. තම ස්ථානයන් හුවමාරු වූවනම් එක ඇටකෑමකින්ම තමාව ගිල දැමිය හැකි වූ සත්ත්ව වර්ගයක්දැයි ඔහු එකවර දැන ගත්තේය. අනතුරෙන් පලා යෑමට හෝ සිංහයාව ඔහුගේ ඉරණමට හැරදෑමට වඩා, නරියා තෝරාගත්තේ වියමන් සතෙකුගේ ජීවිතයක් වෙනුවෙන් තම ජීවිතයම අවදානමට ලක් කිරීමය. ඔහු තද බිම ඇති දාරයට ළඟා වී සිංහයා බේරා ගැනීමට උත්සාහ කරන බව පැවසීය.

නරියා වහාම වැඩ ආරම්භ කළේය, සිංහයාගේ කකුල් වට ඝන ලෙස තැවරී තිබූ මැටිය කුරිරුවට සීරාගෙන, මඩබිමේ දාරයෙන් ගෙනා ජලයෙන් එය තවදුරටත් මෙළවෙන සේ කර, තද බිමකට ඇති පටු මාර්ගයක් කැණ ගනිමින්. මාර්ගය තරම් නිදහස් වූ විට, ඉතිරි ශක්තිය ඔහුගේ පසුපස පාදයන්ට රුවා ගෙන පැනීමට නරියා සිංහයාට කැඳවීය. සිංහයා, තම පිරිහෙන ශක්තියෙන් අවසාන බිඳැස එක්කර, මඩින් නිදහස් වී පැනගොස් වේගයෙන් ගොඩබිමට ගොඩගැසුණේය.

තමාට වඩා බොහෝ ගුණයක් සුරකුමෙකු බේරාගත් කුඩා සත්ත්වයාට ගෞරවයෙන් පිරුණු සිංහයා, නරියාගේ සහකාරිය සමඟ ඔහුගේම ලෙනට ආසන්නව පැමිණ වාසය කරන ලෙස ආරාධනා කළේය. එදින පටන් දෙකුළුම ආවාස හා ආහාර දෙකම බෙදා ගත්හ. සිංහයා දෙකුළුම වෙනුවෙන් දඩයම් කළේය, වසර ගණනාවක් සිංහයාත් නරියාත් සැබෑ මිතුරන් ලෙස එකිනෙකා අසල වාසය කළහ, දෙකුළුම අවසානයේ තම දරුවන් දෙදෙනෙකු බැගින් හදාවැඩුහ.

කලක් යාමේදී සිංහයාගේම සහකාරිය නරියාගේ පවුලේ නිරන්තර පැමිණීම ගැන ඊර්ෂ්‍යාවෙන් පෙළුණේය, ඇය නරි මෙහෙසියට තදින් විමසුම් ඇසමින් වේදනා කරන්නට පටන් ගත්තාය, සිංහයන්ගේ ගරුත්වයට හෙළි අපතේ යන සත්ත්වයෙකු ඔවුන් සමාගමේ රැඳී සිටීමට ඉඩ දිය යුත්තේ මනාදැයි. තම සහකාරියගේ වේදනාව ගැන අසා, නරියා සැබෑ බියෙන් සිංහයා වෙත ගියේය. ශක්තිමත් තැනැත්තා සැම විටම තම ස්වභාවය නිසාම තම කැමැත්ත පාසා ක්‍රියා කරන බව, හා තමාට තවදුරටත් තමාව ද්වේශ කරන ආවාසයකට ආසන්නව රැඳී සිටීම සුරක්ෂිත නොදැනෙන බව ඔහු පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කළේය.

සිංහයා තම සහකාරිය වෙත හැරී, සත්‍යය මෙළවීමකින් තොරව ඇයට සිහිකැඳවූයේ, සැබෑ මිතුරෙකුගේ කාර්යභාරය ඉෂ්ට කරන මිතුරෙකු ඔහුට ලේසැබෑවකුත් ලෙයකුත් ඇටකුත් වන බවයි. මෙය සත්‍ය වනුයේ, ඔහු පැවසීවිලෙස, එම මිතුරාගේ උපත කෙතරම් කුඩාදැයි හෝ නොගැලපෙන බව පෙනුනද, නොසලකා. ඇය ඉදිරියේ සිටි නරියා වනාහි, දැන් ඇය බෙදාගන්නා එම ජීවිතයම බේරා ගැනීම පිණිස මරාගෙනයන මඩකට පෙරදියක අත විදුම්ක් කළා. මෙය අසා, සිංහණිය තම ඊර්ෂ්‍යාව බැහැර කර නරියාගේ පවුල සමඟ සාමයට පැමිණියාය, දෙකුළුම පසුව පැමිණි පරපුරු හතක් තරම් කාලයක් ස්ථාවර විශ්වාසයෙන් බැඳී සිටි බව සිහිපත් වේ.

කතාව අවසානයේ, බුදුරජාණන් වහන්සේ නරියා තම ශ්‍රාවක ආනන්ද හිමියන් හා සම්බන්ධ කර, මඩෙහි ජීවිතය බේරාගත් සිංහයා උන්වහන්සේම වූ බව ප්‍රකාශ කළහ. සිවුරු දහසක ප්‍රවේශම්සහගතව ප්‍රයෝජනයට ගත් දානයත්, ශතවර්ෂ ගණනාවකට පෙර සිංහයෙකු හෝ නරියෙකු කිසිවිටෙක නාස්ති වීමට ඉඩ නොදුන් කෘතවේදී ණයකුත් අතර වෘත්තය සම්පූර්ණ විය.