කණ්ඩින ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ නව පැවිදි භික්ෂුවකගේ යහපත පිණිස ජේතවනාරාමයේදී කණ්ඩින ජාතකය දේශනා කළහ. එය පාලි ජාතක නිකායේ එකනිපාතයේ අංක 13 වන ජාතකයයි. මෙම භික්ෂුව තම භාවනා පුහුණුවේ නොසන්සුන් වී සිටි අතර, පැවිදි වන විට තමා අත්හැර ආ භාර්යාව ගැන සිතීමෙන් පීඩාවට පත් විය. සහෝදර භික්ෂූන් ඔහු බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත කැඳවා ගිය විට, එවැනි ඇලීමක් එක් කලෙක ඔහුගේ ජීවිතය අහිමි කළ බව බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ සේක. ඉන්පසු එම හේතුව පෙන්වීම පිණිස මුවාගේ කථාව වදාළහ.

ඒ කාලයේ රජගහ නගරයේ රජෙක් රජකම් කරමින් සිටියදී, මගධ තැනිතලාවේ මුවන්ට බෝගය පැසෙන සෑම විටම බරපතල අනතුරකට මුහුණ දීමට සිදු විය. ගොවීන් උගුල් අටවා, අස්වැන්න ආරක්ෂා කිරීමට තම කෙත් සමීපව නිරීක්ෂණය කළ හෙයින්, සෑම වසරකම මුව රංචු අනතුර නිම වන තුරු වනගත කඳුවල ආරක්ෂාව කරා ඉවත් විය. එම සමයේ උස් බිමට නැග ගිය අය අතර තැනිතලාවෙන් පැමිණි තරුණ මුවෙක් විය.

උස් වනයේ පාෂාණ අතරින් තණ කමින් සිටි තරුණ මුවා, කඳුකර ප්‍රදේශයේ සිටි මුව දෙනක් දුටු අතර ඒ මොහොතේම ඇය කෙරෙහි ආශාවෙන් යටපත් විය. එතැන් සිට ඔහුට වෙනත් කිසිවක් සිතිය නොහැකි විය. ඔහු තණ කෑම නවතා, විවේක ගැනීමද නවතා, ඇයගේ අවධානය දිනා ගැනීමට පමණක් සිතමින් සෑම තැනකම ඇය අනුගමනය කළේය. රංචුවේ වැඩිහිටි මුවෝ පහළ තවමත් රැඳී සිටින අනතුරු ගැන ඔහුට අවවාද කළද, ඔහු ඒ කිසිවකට කන් නොදුන්නේය.

කඳුකර මාර්ග ගැන තරුණ මුවාට වඩා දන්නා මුව දෙන, අවසානයේදී මගධ දඩයක්කාරයන් තවමත් රැඳී සිටි පහළ මාර්ග වෙත ආපසු බැස ගියාය. අස්වැන්න සම්පූර්ණයෙන් නෙළා ගැනීමට පෙර ආපසු පැමිණීමට ධෛර්ය ඇති ඕනෑම මුවෙකු බලා සිටිමින් ඔවුන් රැඳී සිටියහ. තම ආශාව හැර අන් කිසිවක් නොදුටු තරුණ මුවා, එම මාර්ගයේ කුමක් ඔහු බලා සිටිනවාද යන්න නොසිතා, ඇයගේ පිටිපස්සෙන් සමීපව ගමන් කළේය.

අවසාන මොහොතේ සැඟවී සිටි දඩයක්කාරයන් වටහා ගත් මුව දෙන, පැත්තකට පැන සුරක්ෂිතව පඳුරු අතරට අතුරුදහන් විය. ඇයට පමණක් සිත යොමා සිටි තරුණ මුවා, මගධ ජනයා මාර්ගය දෙපස අටවා තිබූ උගුලට කෙලින්ම ගියේය. එහි බලා සිටි දඩයක්කාරයෙක් ඊතලයක් විද්දේය, මුවා සිටි තැනම ඇද වැටුණේය.

දඩයක්කාරයා තම සැඟවුණු තැනින් පිටතට ආ, මළ සිරුර සූදානම් කර, ඒ යුගයේ දඩයක්කාරයන් ඝාතනය කළ ඕනෑම මුවෙකු සමඟ කළ ආකාරයට, මස් තම ගමට ගෙන ගොස් පිසීමට සූදානම් විය. තරුණ මුවා සියල්ලටම වඩා සහවාසයට ආශා කළ මුව දෙන, ඔහු මිය යන විට දැනටමත් ආරක්ෂිතව දෘෂ්ටි පථයෙන් ඈතට ගොස් සිටියාය.

එම වනයේ වාසය කළ, එම භවයේ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ වූ දේවතාවෙක්, මුළු සිදුවීම දුරින් නරඹා සිටියේය. තමා දුටු දේ නිසා ගැඹුරින් කම්පනයට පත් ඔහු, තරුණ මුවා විනාශ කළේ කිසියම් ඥාතිත්ව බැඳීමක් නොව, ආරම්භයේදී සැපක් සේ පෙනී, අවසානයේදී ශෝකයට හා විනාශයට යොමු වන කාමය පමණක් බව සිතා බැලීය. තණ්හාවෙන් පාලනය වන සත්වයෙක් ඇස් විවෘතව සිටියදීම අනතුරට ඇතුළු වන බවත්, අනතුර සැබෑ වූ විට ඔහු ආශා කළ ඒ සහචරයාම ඔහු අමතක කරන බවත් ඔහු උගන්වා සිටියේය.

කථාව අවසන් කළ පසු, බුදුරජාණන් වහන්සේ කලබල වූ භික්ෂුව වෙනුවෙන් එහි චරිත හඳුනා දුන් සේක. තම ආශාව නිසා විනාශ වූ තරුණ මුවා, පෙර ජාතියේ එම භික්ෂුවමයි. පළා ගොසින් ඔහු පිටුපස තබා ගිය මුව දෙන, මේ ජීවිතයේ ඔහුගේ පෙර භාර්යාවමයි. මෙම ශෝකාන්තය දුටු සහ එහි අර්ථය වටහාගත් වනදේවතාව, එකල සිටම බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ලෙස සිටි බුදුරජාණන් වහන්සේම ය.

තමාගේ තත්ත්වය මුවාගේ ඉරණමට කෙතරම් සමාන දැයි ඇසූ විට, භික්ෂුව තේරුම් ගත්තේ තමා තවමත් ආශා කරන කාන්තාව, මුව දෙන දඩයක්කාරයන්ගේ මාර්ගයේ අත්හැර ගිය මුවා වෙනුවෙන් ශෝක කළාට වඩා තමා වෙනුවෙන් වැඩියෙන් ශෝක නොකරන බවයි. මෙම අවබෝධයෙන් කම්පනයට පත් ඔහු තම ආශාව පසෙක තබා, පාහේ අත්හැර දමා තිබූ භාවනා පුහුණුවට සම්පූර්ණයෙන් ඇප කැප වූයේය. ජාතකය පවසන්නේ, මෙම ඉගැන්වීමෙන් ශක්තිමත් වූ ඔහු, බුදුරජාණන් වහන්සේ පෙන්වූ මාර්ගයේ පළමු ස්ථිර පාදස්ථානය වන සෝවාන් ඵලයට ළඟා වූ බවයි.