කෙළිසීල ජාතකය

ශාස්තෘ වහන්සේ ජේතවනාරාමයේ වාසය කරමින් සිටියදී මෙම කථාව වදාළහ. එය ලකුණ්ටක භද්දිය තෙරුන් වහන්සේ ගැන වේ. ඔහු මිහිරි වචනයෙන් හා තියුණු අවබෝධයෙන් බුදුසසුනේ ප්‍රසිද්ධ භික්ෂුවකි. ඔහුගේ කෙලෙස් සම්පූර්ණයෙන් සංසිඳී ගොස් තිබූ අතර, පැණි මෙන් මිහිරි හඬින් ධර්මය දේශනා කළේය. එහෙත් ශරීරයෙන් ඔහු මහා තෙරුන් අසූ දෙනා අතර කුඩාම වූයේ, සාමණේරයෙකුට වඩා උසක් නොවූවෙකි. පාලි ජාතක අට්ඨකථාව මෙම කථාව ජාතක අංක 202, කේළිසීල ජාතකය ලෙස ආරක්ෂා කරයි.

දවසක් තෙරුන් වහන්සේ බුදුරජාණන් වහන්සේට වැඳ පිදීමට ජේතවනයේ ද්වාරයට ගියහ. එම මොහොතේම ගම්බද ප්‍රදේශයෙන් භික්ෂූන් තිස් නමක් ද ශාස්තෘ වහන්සේ දැකීමට එම ද්වාරයට පැමිණියහ. ඔවුහු එම කුඩා රූපය සාමණේරයෙකු ලෙස සලකා රළු ලෙස සැලකුහ; එහි සිවුර ඇදගත්හ, කිසිදු ගෞරවයකින් තොරව අතගා බැලුහ. ඉන්පසු ඔවුහු තම පාත්‍ර හා සිවුර එක් පැත්තක තබා බුදුරජාණන් වහන්සේට වැඳ පිදීමට ඇතුළට ගියහ.

ආගන්තුකයෝ ශාස්තෘ වහන්සේගෙන් මිහිරි දේශකයා වන ලකුණ්ටක භද්දිය කොහේ සිටිනවාදැයි ඇසූහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළේ, ද්වාරයේදී ඔවුන් රළුව සැලකූ තැනැත්තා ඔහුමය යන්නයි. ඔවුහු පුදුමයට පත්ව, භක්තිමත් හා පරිපූර්ණ ශිෂ්‍යයෙක් මෙතරම් කුඩා වන්නේ කෙසේද කියා ඇසූහ. ශාස්තෘ වහන්සේ වදාළේ එය ඔහුගේම පෙර කර්මයන්ගේ ප්‍රතිඵලයක් බවයි; ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම පරිදි ඔහු පැරණි කථාවක් ඇසූ.

බොහෝ කලකට පෙර, බරණැස බ්‍රහ්මදත්ත රජු රාජ්‍ය කරද්දී, බෝධිසත්ත්වයන් දෙවිවරුන්ගේ රජු වූ ශක්‍රයා ලෙස උපත ලැබූහ. ජාතක අංක 202 හි කියන පරිදි, බරණැස් රජු ඇතා, අශ්වයා, ගවයා හෝ මිනිසා ආදී කිසිවක් වයස්ගත හෝ දිරාගිය වශයෙන් දැකීමට නොහැකි විය. ඔහු විනෝදාස්වාදයෙන් පිරී සිටි අතර වයස්ගත ජීවියෙකු දුටු සැණින් ඔහු එය එළවා දැමී ය. පැරණි කරත්ත කැඩෙව්වේය. වයෝවෘද්ධ කාන්තාවන් කැඳවා බියගන්වන ලදී, වයෝවෘද්ධ පිරිමින් ඔහුගේ විනෝදය සඳහා නැටුම් ක්‍රීඩකයන් මෙන් පෙරළෙන්නට සැලැස්විණි. දුර නගරයක යම් රිදී කෙස් ඇති මිනිසෙක් සිටින බව ඔහු අසන විට, ඔහු සරදම් කිරීමට ඔහුව කැඳවීය.

ජනතාව ලජ්ජාවෙන් හා භයෙන්, වයස්ගත තම මාපියන් රාජ්‍යයේ සීමාවෙන් ඔබ්බට යැවූහ. මිනිසුන් තම මව් පියන් රැකබලා ගැනීම නතර කළහ. රජුගේ සහචරයෝ ද ඔහු මෙන්ම නොසැලකිලිමත් වූහ. මාපියන් නොසලකන අය මරණින් පසු අපාය හතරට වැටෙන නිසා ඒ දුක්ඛිත ලෝක පිරී ගිය අතර දෙවියන්ගේ පිරිස සෙමෙන් සෙමෙන් අඩු වී ගියේය.

ස්වර්ගයට නව දෙවියන් එනු නොදැක, ශක්‍රයා එය කළ යුත්තේ කෙසේද කියා සිතුවේය. අවසානයේ ඔහු රජුගේ මාන්නය බිඳ දැමීමට සැලැස්මක් තෝරා ගත්තේය. ඔහු ජීරණ වස්ත්‍ර ඇඳ වයෝවෘද්ධ මිනිසෙකු වෙස් ගත්තේය. දිරාගිය කරත්තයක් තුළ මෝරු භාජන දෙකක් තබා, එයට වයෝවෘද්ධ ගවයන් දෙදෙනෙකු යොදා, උත්සව දිනයක පිටත්ව ගියේය.

එදින රජු සැරසුණු ඇතා පිට, සැරසුණු නගරය වටා ගෞරවනීය පෙරහරකින් ගමන් කරමින් සිටියේය. ශක්‍රයා තම කරත්තය පදවාගෙන ඔහු හමුවීමට ආවේය. රජු වයස්ගත කරත්තය දැක, එය ඉවත් වන්නැයි කෝපයෙන් කෑගැසුවේය. ඔහුගේ සේවකයෝ පිළිතුරු දුන්නේ තමන්ට කිසිදු කරත්තයක් නොපෙනෙන බවයි; ශක්‍රයා තම බලයෙන් එය රජුට හැර වෙනත් කාටත් නොපෙනෙන ලෙස සලසා තිබුණේය. නැවත නැවත ළං වූ ශක්‍රයා අවසානයේ රජුගේ හිසට මෝරු භාජනයක් ගසා බිඳ දමා, ඔහු හැරවීමට බල කළේය. ඉන්පසු දෙවන භාජනයද එලෙසම බිඳ දමන ලද අතර, මෝරු රජුගේ හිසේ දෙපස ගලා ගියේය.

රජුගේ කලබලය දුටු ශක්‍රයා කරත්තය අතුරුදහන් කර තම සැබෑ ස්වරූපය ගත්තේය. ඔහු වජ්‍රය අතේ ගෙන අහසේ සිටගෙන රජුට ගැරහුවේය. ඔබටත් කිසිදා වයස්ගත වීමක් නොවනු ඇතිද? ඔහු වයස්ගත අයට සරදම් කර ඔවුන් ඉදිරියේ විනෝද වන්නේ මන්ද? ශක්‍රයා කීවේ, ඔහුගේ හේතුවෙන් ලෝකයේ හැම තැනම මිනිසුන් මරණයට පත් වෙමින් අපාය හතර පිරෙන බවත්, දරුවන්ට තම මාපියන් රැකබලා ගත නොහැකි බවත්ය. රජු නොනවත්වා සිටියහොත්, ශක්‍රයා වජ්‍රයෙන් ඔහුගේ හිස පලා දමන බවය.

මේ ගැරහීමත් සමඟ ශක්‍රයා මාපියන්ගේ වටිනාකම ප්‍රකාශ කළ අතර වයෝවෘද්ධයන්ට ගෞරව කිරීමේ ප්‍රතිලාභ පෙන්වා දුන්නේය. ඉන්පසු ඔහු තම ස්ථානයට ගියේය. එදින සිට රජු පෙර ඔහු කළ දේ වැනි කිසිවක් කිරීමට කල්පනා පවා නොකළේය. කථාවේ රජුට තවදුරටත් දඬුවම් ලැබුණු බව විස්තර නොකරයි; එය තියුණු එක් පාඩමකින් ක්‍රෑරත්වයෙන් හැරවුණු පුද්ගලයෙකු පෙන්වයි.

කථාව අවසන් වූ පසු, දැන් සම්පූර්ණයෙන් සම්බුද්ධ වූ ශාස්තෘ වහන්සේ ගාථා දෙකක් වදාළහ. පළමුවැන්න කියන්නේ හංසයෝ, කොක්කෝ, ඇතුන් හා පුල්ලි මුවන් එකිනෙකට වෙනස් වුවත්, සියල්ලෝම සිංහයාට බිය වන බවයි. දෙවැන්න කියන්නේ දරුවා බුද්ධිමත් නම් ඔහු මහත් වන බවත්, මෝඩයන් ශරීරයෙන් විශාල වුවත් සැබවින් මහත් විය නොහැකි බවත්ය. මේ ගාථා ලකුණ්ටකගේ කුඩා ශරීරය තුළ මහත් සිත තිබූ බව කෙලින්ම සඳහන් කරයි.

සත්‍යයන් දේශනා කළ පසු, ශාස්තෘ වහන්සේ එම උපත හඳුනා දුන් වදාළහ. සත්‍යයන්ගේ අවසානයේදී ඒ භික්ෂූන්ගෙන් සමහරු පළමු මාර්ගයට, සමහරු දෙවන මාර්ගයට, සමහරු සිව්වන මාර්ගයට පිවිසියහ. උතුම් ලකුණ්ටක කථාවේ රජු වූ අතර, අන් අයට සරදම් කර, පසුව ම සරදමට ලක් වූවෙක් විය. බුදුරජාණන් වහන්සේම එම ජීවිතයේ ශක්‍රයා වූහ.

මෙම කථාව අසම්බන්ධ යැයි පෙනෙන දර්ශන දෙකක් සම්බන්ධ කරයි: ද්වාරයේ රළු ලෙස ගෙන ගිය කුඩා භික්ෂුවක් සහ නොපෙනෙන කරත්තයකින් ආපසු හරවන ලද රජ. දෙකම උගන්වන්නේ මිනිසාගේ වර්තමාන තත්ත්වය පෙර ක්‍රියාවෙන් ඇති වන බවත්, අනුන්ට තිරස්කාරය අවසානයේ එය දක්වන්නා වෙත ම ආපසු පැමිණෙන බවත්ය. එය වැඩිහිටියන්ට ඇති ගෞරවය සමස්ත ප්‍රජාවේ ආරක්ෂාව ලෙස ද ස්ථාපිත කරයි; ඇයි යත්, තම වැඩිහිටි මාපියන් ඉවත දමන සමාජයක් තමාගේම අනාගතය හිස් කරයි. කථාව රජු කෙරෙහි ද්වේෂ කරන ලෙස නොකියයි. එය ඉල්ලා සිටින්නේ අපට වඩා කුඩා, මන්දගාමී හෝ වයසින් වැඩි අයට ගෞරවයෙන් හා ආදරයෙන් ප්‍රවේශ වන ලෙස පමණි.