මංගල ජාතකය

ස්වාමින් වහන්සේ වේළුවනාරාමයේ, වස්ත්‍ර කැබලිවලින් කියන ලද පුරෝකථනවල ප්‍රවීණ බ්‍රාහ්මණයෙකු ගැන මෙම කතාව වදාළ සේක. සම්ප්‍රදාය පවසන්නේ, මෙම බ්‍රාහ්මණයා රජගහ නගරයේ ජීවත් වී, වැරදි දෘෂ්ටි දරා, රත්නත්‍රය (බුදුරජාණන් වහන්සේ, උන්වහන්සේගේ ධර්මය, හා භික්ෂු සංඝයා) විශ්වාස නොකළ බවය. ඔහු ධනවත් හා සමෘද්ධ විය. පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතකට්ඨකථාව මෙම කතාව අංක 87, මංගල ජාතකය ලෙස සටහන් කරයි.

ගැහැනු මීයෙකු ඔහුගේ නිවසේ පෙට්ටියක තිබූ වස්ත්‍ර කට්ටලයක් කණ ගගවා තිබුණි. දිනක් නාවාගැනීමෙන් පසු ඔහු එම කට්ටලය ඉල්ලා ගැනීමට කතා කර, හානිය ගැන ඔහුට පැවසුවේය. ඔහු සිතුවේ, ඔවුන් නිවසේ රැුඳුණහොත් වස්ත්‍ර අවාසනාව ගෙනා හැකි බවය. ඔහු තීරණය කළේ, කිසිදු දරුවෙකුට හෝ සේවකයෙකුට ඒවා දිය නොහැකි බවය, ඒවා ඇඳගත් ඕනෑම කෙනෙකුට අවට සියල්ලටම අවාසනාව ගෙනාවා ඇති නිසා. ඔහු තවදුරටත් බිය වූයේ, සේවකයෙකු ඒවා තබාගෙන ඔහුගේ නිවස විනාශ කරනු ඇතැයි.

බ්‍රාහ්මණයා තීරණය කළේ, තම පුතා වස්ත්‍ර සුසාන භූමියට ගෙනගොස් විසි කළ යුතු බවය. ඔහු පුතාට කීවේ, ඒවා තම ම අතින් ස්පර්ශ නොකර ඇත්තකින් ගෙනයා යුතු බවත්, ආපසු එන්නට පෙර සම්පූර්ණයෙන් නාවා ගත යුතු බවත්ය. එම දින අලුයමේ, ස්වාමින් වහන්සේ තමන්ට සත්‍යයට මගපෙන්විය හැකි කවුරුන්ද යෑයි පිරික්සූ සේක. උන්වහන්සේ පියා හා පුතා උපකාරමාර්ගයට ළඟා වීමට නියමිත බව දුටුහ. උන්වහන්සේ දඩයක්කාරයෙකුගේ ස්වරූපයෙන් සුසාන භූමියට ගොස්, ප්‍රවේශයේ හිඳගත්හ.

තරුණ බ්‍රාහ්මණයා ඉක්මනින් පැමිණියේය, තම ඇත්තේ අග වස්ත්‍ර ගෙනයයි, එය නිවසේ සර්පයක් මෙන් දැරෙමින. ස්වාමින් වහන්සේ ඔහු කරන්නේ කුමක්ද යෑයි ඇසූහ. තරුණයා පැවසූවේ, වස්ත්‍ර මීයන් විසින් කනගගා, අවාසනාව ම මෙන් වී, තම පියා ඒවා විසි කරන්නට ඔහුව යවූ බවය. ස්වාමින් වහන්සේ ඒවා බිමට විසි කරන්නැයි ඔහුට කීහ. ඔහු එසේ කළ විට, ස්වාමින් වහන්සේ තරුණයාගේ ඇස් ඉදිරියේම ඒවා ඔසවාගත්තේය, ඒවා ඔහුට හොඳින් ගැළපෙනු ඇතැයි පවසමින. උන්වහන්සේ හෘදයපූර්ණ අනතුරු ඇඟවීම් නොතකා, වේළුවනාරාමය දෙසට ආපසු ගියේය.

තරුණ බ්‍රාහ්මණයා නිවසට දිව ගොස් තම පියාට කීවේය. පියා සිතුවේ, වස්ත්‍රය මායාවක් බවත්, ගෞතම සෘෂිවරයා ද විනාශයකින් තොරව එය ඇඳගත නොහැකි බවත්ය. ඔහු තමාට පැමිණෙන අපකීර්තියටද බිය විය. ඔහු තීරණය කළේ, වෙනත් වස්ත්‍ර බොහෝමයක් සෘෂිවරයාට දී, එම කට්ටලය විසි කරන්නැයි ඉල්ලා සිටීමයි. ඔහු විශාල ප්‍රමාණයක සිවුරු සමඟ, තම පුතා සමඟ, වේළුවනාරාමයට ගියේය.

බ්‍රාහ්මණයා ස්වාමින් වහන්සේ සුසාන භූමියේ කට්ටලයක් ඔසවා ගත් බව සත්‍යද යෑයි ඇසීය. ස්වාමින් වහන්සේ එය සත්‍ය බව කීහ. බ්‍රාහ්මණයා වස්ත්‍රය පාපී බවත්, එය ඔහුව විනාශ කරනු ඇති බවත් අනතුරු ඇඟවූ අතර, ඒ වෙනුවට වෙනත් වස්ත්‍ර ඉදිරිපත් කළේය. ස්වාමින් වහන්සේ පිළිතුරු දුන්නේ, තමන් ලෝකය අත්හැර, මාර්ග ළඟ, නාවාගැනීම් ස්ථානවල, ධුලි ගොඩවල, හා සුසාන භූමිවල ලබාගත් ණතවල් වලින් තෘප්ත වන බවය. ඉක්බිති උන්වහන්සේ බ්‍රාහ්මණයාට, තමන් දැන් මෙන්ම පෙරදත් ඔහුගේ මිථ්‍යා විශ්වාස දරා තිබූ බව කීහ. බ්‍රාහ්මණයාගේ ඉල්ලීම මත, උන්වහන්සේ පැරණි කතාවක් වදාළ සේක.

වරක් මාගධ රාජ්‍යයේ රජගහ නගරයේ ධර්මිෂ්ඨ රජෙක් රාජ්‍ය කළේය. එම දිනවල බෝධිසත්වයා ඊශාන දිශාවේ බ්‍රාහ්මණයෙකු ලෙස උපත ලැබූහ. ඔහු වැඩෙද්දී, තාපසයෙකු ලෙස ප්‍රවිශ්‍රාමයට ගියේය, විද්‍යා හා සමාපත්ති (ඔහුගේ පුහුණුව මගින් ලබාගත් ආධ්‍යාත්මික බල හා භාවනා තත්ත්වයන්) දිනාගෙන, හිමාලයට ගියේය. ආපසු එද්දී, ඔහු රජුගේ විනෝද උද්‍යානයේ රැුඳුණේය, රජතුමා ඔහුව මාලිගාවේ ආහාර ගැන්වීම සඳහා ආරාධනා කළේය. එසේ බෝධිසත්වයා උද්‍යානයේ ජීවත් වී, මාලිගාවේ ආහාර ගත්තේය.

එම නගරයේ, වස්ත්‍ර-සංඥා යෑයි දන්නා බ්‍රාහ්මණයෙකු ජීවත් විය, ඔහුට ද මීයන් විසින් කනගගා ඇති වස්ත්‍ර පෙට්ටියක් විය. සියල්ල පෙර කතාවේ මෙන්ම සිදු විය. පුතා සුසාන භූමිය කරා පිටත් වූ විට, බෝධිසත්වයා පෙරම ළඟා වී, දොරකඩ හිඳගත්හ. තරුණ බ්‍රාහ්මණයා විසි කළ කට්ටලය ඔහු ඔසවාගෙන, උද්‍යානයට ආපසු ගියේය. වයස්ගත බ්‍රාහ්මණයා එය රජුගේ තාපසයාගේ මරණයට හේතු වනු ඇතැයි හඬගා, එය විසි කරන්නැයි ඔහුට ආයාචනා කළේය.

බෝධිසත්වයා පිළිතුරු දුන්නේ, සුසාන භූමිවල විසි කළ ණතවල් තමාට ඇති තරම් හොඳ බවය. ඔහු කීවේ, බුදුවරුන්, පසේබුදුවරුන් (තනියෙන් බුද්ධත්වයට ළඟා වී අනුන්ට නොඉගැන්වන අය), හෝ බෝධිසත්වයින් විසින් අනුමත නොකරන වාසනාව පිළිබඳ මිථ්‍යා විශ්වාසයක් තමාට නැති බවය. එම හේතුවෙන්, ඔහු තවදුරටත් කීවේ, කිසිදු ප්‍රාඥයෙකු වාසනාව විශ්වාස කරන්නෙකු විය නොයුතු බවය. සත්‍යය ඇසූ බ්‍රාහ්මණයා, තම මිථ්‍යාවන් අත්හැර, බෝධිසත්වයා වෙත සරණ ගියේය. බෝධිසත්වයා තම අනුරාධ නොවූ දැක්ම රැුක ගෙන, බ්‍රහ්ම ලෝකයේ උපත ලැබූහ.

කතාව වදාරමින්, ස්වාමින් වහන්සේ බ්‍රාහ්මණයාට ගාථාවකින් ඉගැන්වූහ. එහි කියනුයේ, සංඥා, සිහින, හා නිමිති අත්හරින ඕනෑම කෙනෙකු මිථ්‍යා විශ්වාසයේ දෝෂවලින් නිදහස් වන බවත්, කල්ප කෙළවර දක්වා යෑවුණු දුරාචාර යුගලයන් හා ඇලීම් මැඩගනු ඇති බවත්ය. එය දේශනා කළ පසු, උන්වහන්සේ චතුරාර්ය සත්‍ය ඉගැන්වූහ. අවසානයේ, බ්‍රාහ්මණයා හා ඔහුගේ පුතා ප්‍රථම මාර්ගය ලබාගත්හ.

ස්වාමින් වහන්සේ වර්තමානයේ පියා හා පුතා එම පැරණි කාලයේ ද පියා හා පුතා වූ බව කියමින් ජාතිය හඳුන්වා දුන් සේක. තමන්ම, උන්වහන්සේ වදාළ සේක, තාපසයා ව සිටි බවය.

කතාව පෙන්වන්නේ, හුදෙක් වස්තුවක් ගැන බිය, එය ගෙදරක් පාලනය කරන තෙක් කොතරම් වැඩි විය හැකිද යන්නය. වස්ත්‍රයට කිසිදු බලයක් නොතිබුණි, එහෙත් පවුල එය පිටුවහල් කරන්නටත්, එය ස්පර්ශ කිරීමෙන් පසු නාවාගන්නටත්, එයින් සෘෂිවරයාව ආරක්ෂා කරන්නටත් සූදානම්ව සිටියහ. ජීවිත දෙකම හරහා නැවත නැවතත්, ස්වාමින් වහන්සේගේ සන්සුන් පිළිතුර, වස්ත්‍රය සරල වස්ත්‍රයක් ලෙස සලකයි. අංක 87 හි අදහස වන්නේ ණතවල් ප්‍රශංසනීය බවක් නොව, සංඥාවලින් නිදහස් මනසක් නිකරුණු භීතියකින් නිදහස් බවය. තමන් බිය වන දේ දැඩි ලෙස බලන ඕනෑම කෙනෙකුට එම ම නිදහස විවෘතව පැවතේ.