මිතචින්තී ජාතකය

පාලි ත්‍රිපිටකයේ මෙම ජාතකය බුදුරජාණන් වහන්සේ, වස් කාලය වනයේ එකට ගත කළ, වස් කාලය අවසන් වූ පසු බුදුරජාණන් වහන්සේ හමුවීමට හා බැහැදකින්නට සම්පූර්ණ කාලයම අදහස් කළ, වයස්ගත භික්ෂූන් දෙදෙනෙකු සම්බන්ධයෙන් වදාළ සේක. පිටත්වීමට මොහොත පැමිණෙන සෑම වාරයකම, එක් හෝ වෙනත් හේතුවක් ඔවුන් තව ටිකක් රැුඳී සිටින්නට පෙළඹවීය. ඔවුන්ගේ අදහස් කළ බැහැදකීම සැබවින්ම ආරම්භ නොවී, වස් කාලය වස් කාලය පසු විය. එවැනි නිමක් නැති ප්‍රමාදකරණයේ වියදම ඔවුන්ට පෙන්වීම සඳහා, බුදුරජාණන් වහන්සේ බරණැස ළඟ මහත් ගංගාවක වරක් ජීවත් වූ මාළුවන් තිදෙනෙකුගේ පැරණි කතාවක් මතක් කළ සේක.

එම පෙරපැවති භවයේ, මාළුවන් තිදෙනෙක් ගංගාවේ ජලයේ එකට තම නිවස සෑදූහ. බහුචින්තී නම එහි අර්ථය වූයේ, එකක් තෝරා ගැනීමක් නොකර සෑම විකල්පයක්ම අසීම ස්වයං විමසීම මිස, ඉතා වැඩියෙන් සිතන්නෙකු යන්නයි. අප්පචින්තී නම එහි අර්ථය වූයේ, අනතුර ගැන කිසිදු ඇත්ත අවධානයක් නැතිව එක් එක් දිනය ගතකරන, ඉතා අල්ප සිතන්නෙකු යන්නයි. මිතචින්තී, බෝධිසත්වයා (අනාගත බුදුරජාණන් වහන්සේ, මෙම පෙරපැවති භවයේ), නිමක් නැති විචාරණයෙන් බිහිසුණුව නොවැටී, සරල ප්‍රමාදෙන් ද නොසැලකිලිමත්ව, නිවැරදි ප්‍රමාණයෙන් සිතන්නා යන අර්ථය ඇති නමක් දැරීය.

වියළි සමය ඉදිරියට යද්දී, ගංගාවේ ජලය පහත වැටෙන්නට ඇරඹුවේය, දඩයක්කරුවෝ ඉවුරේ පෙනී, දිගු දැල් උදහසෙහි ඇදීමෙන් ආරම්භ කර, පහළට, මාළුවන් තිදෙනා තම නිවස සෑදූ එම ම පුපුරේ දක්වා ස්ථිරව ක්‍රියා කරමින.

මිතචින්තී දඩයක්කරුවන්ගේ දැල් හා පහත වැටෙන ජලය, අනතුර තම ම පුපුරට ළඟා වීමට බොහෝ කලකට පෙර දුටුවේය. ඔහු එක්වරම තම සගයන් දෙදෙනාට, ගැඹුරු ජලයේ සුරක්ෂිතභාවය දක්වා පිහිනීමට කාලය දැනටමත් පැමිණ ඇති බව අනතුරු ඇඟවූහ, ගමන් කරන්නට තීරණය කිරීමට පෙර දැල් වැසෙන තෙක් බලා නොසිටින්නැයි උනන්දු කරමින.

බහුචින්තී පිළිතුරු දුන්නේ, නැගෙනහිර හෝ බටහිර, කුමන දිශාව වඩාත් සුරක්ෂිත මාර්ගයක් සපයනවාද යෑයි බරක් කිරීමට තවමත් ස්ථිර කාලයක් ඇති බවය, ඔහු කිසි දිනක නිශ්චිතව ගත් නොහැකි තීරණයක් සම්බන්ධ විචාරණයට තමාව යටත් කරගනිමින. අප්පචින්තී හුදෙක් අනතුරු ඇඟවීම ගැන සිනාසුණේය, ළඟ තිබූ ගංගාවේ වෑස සමඟ තෘප්තව, තවමත් දුරස්ථ හා ඇත්ත නොවූ ලෙස පෙනුණ අනතුරක් ගැන තමාව කරදරයට ලක් කරගැනීමට අකමැති විය.

දින ගණනාවක් තුළ, මිතචින්තී අනතුරු ඇඟවූ ආකාරයටම, දඩයක්කරුවන්ගේ දැල පුපුර වටා වැසි, බහුචින්තී හා අප්පචින්තී දෙදෙනාම එහි දැල් තුළ දැඩි ලෙස අල්ලා ගත්තේය. එකා විනාශ වූයේ, කිසි දිනක ක්‍රියාවකට හැරුණේ නැති පූර්වාරක්ෂාවෙකි, අනෙකා විනාශ වූයේ, තර්ජනයම කිසි දිනක ගනන් ගත්තේ නැති නොසැලකිලිමත් බැවිනි.

තම සගයන් දෙදෙනා අල්ලාගත් බව දැක, මිතචින්තී දැල හරිනවා වෙනුවට ඍජුවම දැල දෙසට පිහිනුවේය. ඔහු දඩයක්කරුවන්ගේ බෝට්ටුව ළඟින් ජලයෙන් පැන, පෘෂ්ඨයට එතරම්ම බලයෙන් ගැසීය, කැළඹුණු මිනිසුන් ජල සීමාව යටින් දැල තුළ විශාල සතෙකු විවරයක් ඉරා දමා ඇති බව විශ්වාස කරන්නට පෙළඹුණහ.

දඩයක්කරුවෝ, තමන් සිතූ ඉරිතලය පරික්ෂා කිරීමට හැකි දැලට ගියහ, මිතචින්තී දැල් යටින් ආපසු ලිස්සා ගියේය. ඔහු කැළඹීම තුළ ලිහිල් වී තිබූ දැලේ දාරය සොයා, ඔහුගේ කැළඹුණු සගයන් දෙදෙනාම එම විවරය හරහා ගංගාවේ ගැඹුරු ප්‍රවාහයේ සුරක්ෂිතභාවයට මග පෙන්වූහ.

බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔවුන් සිතුවාක්මුම් කරන බැහැදකීම වස් කාලය වස් කාලය ප්‍රමාද කර තිබූ භික්ෂූන් දෙදෙනා වෙත ආපසු හැරෙමින් කතාව අවසන් කළ සේක. බහුචින්තීගේ නිමක් නැති විචාරණය හා අප්පචින්තීගේ නොසැලකිලිමත් ප්‍රවාහය, අවසානයේ, එම ම දැල වෙත යන මාර්ග වෙනස් දෙකක් පමණක් විය. මිතචින්තීගේ ප්‍රමාණවත් අවධානය පමණක්, එතරම්ම සිතීමකින් හෝ ඉතා අල්ප සිතීමකින් තොරව, කිසිවෙකුව අනතුරේ දුරින් පැත්තට සුරක්ෂිතව රැුගෙන ගියේය.

කතාවේ අවසානයේ, බුදුරජාණන් වහන්සේ වයස්ගත භික්ෂූන් දෙදෙනා බහුචින්තී හා අප්පචින්තී සමඟ හඳුන්වා දුන් සේක. තීරණයක් නොගනිමින් නිමක් නැතිව විකල්ප බරක් කරන මනසක්, හා කිසිවක් බරක් කරන්නට එතරම්ම නොසැලකිලිමත් මනසක්, වෙනස් ආකාරයෙන් ආරම්භ වුවද, අවසානයේ එකම ස්ථානයට ළඟා වේ. අධික විචාරණයෙන් නිරායාසයෙන් ප්‍රමාද කළ බැහැදකීමක්, ප්‍රථමයෙන් කිසි දිනක සලකා නොබලන ලද එකකට වඩා සිදුවීමට ළඟින් නැත. භික්ෂූන් දෙදෙනා, මෙය අසා, අල්ලාගත් මාළුවන් දෙදෙනා තුළ, තම ම නැවත නැවතත් ප්‍රමාදයන් එකල එකල කිසි දිනක නිවැරදිව නොදැක අනුගමනය කර තිබූ රටාවම හඳුනාගත්හ.