මෝර ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයේ දී, ආකර්ෂණීය ලෙස සැරසුන කාන්තාවක් දැකීමෙන් තම ශික්ෂාවන් අත්හැරිය භික්ෂුවක් ගැන, පාලි ජාතක නිකායේ ජාතක අංක 159 වූ මොර ජාතකය වදාළහ. හත්සිය වසරක් දොෂයකින් තොරව පැවතුන පසුවද, ප්‍රඥාවන්තයෙකුට පවා කාන්තාවකගේ හඬ ඇසීම මාත්‍රයෙන් එක් මොහොතකින් විනාශ විය හැකි බව බුදුරජාණන් වහන්සේ භික්ෂූන් ට වදාරා, විනයෙන් ම ආරක්ෂා ලබන අයෙකුට පවා එවැනි ලිස්සීමක් සිදු විය හැකි ආකාරය පෙන්වීම සඳහා ස්වර්ණ මයුරයෙකුගේ මේ පැරණි කථාව වදාළහ.

බ්‍රහ්මදත්ත වාරාණසිය පාලනය කළ දිනවල, බෝධිසත්වයෝ දණ්ඩකයේ ස්වර්ණ කඳු මුදුනේ වසන දිලිසෙන ස්වර්ණ මයුරයෙකු ලෙස උපත ලැබූහ. සෑම උදෑසනකම හා සෑම සවසකම, ඔහු හිරුට හා පෙර පැමිණි බුදුරජාණන් වහන්සේලාට ගෞරව කරමින් ආරක්ෂාකාරී මන්ත්‍රයක් ගායනා කළේය, කිසි විටෙකත් නොවැරදි ලෙස රැකගත් මේ විනයම ඔහුගේ ආරක්ෂාවේ සැබෑ මූලාශ්‍රය විය.

වාරාණසියේ, ක්ෂේමා රැජින ස්වර්ණ මයුරයා ධර්මය දේශනා කරනු ඇසීමට සිහිනයක් දුටුවාය, ඔහුව ලබාගැනීමට ගැඹුරු ආශාවක් ඇති කරගත්තාය. රජු ඒ පක්ෂියා ඇල්ලීමට නියෝග කර, ඔහුව ගෙනඒමට දණ්ඩකයේ කඳු බිම්වලට දඩයම්කරුවන් යැවීය.

ක්‍රම වශයෙන් වූ රාජ්‍ය පෙළගැස්ම් සයක් තුළ, දඩයම්කරුවන් සයක් ක්‍රමයෙන් ස්වර්ණ මයුරයා උගුලෙහි අල්ලා ගැනීමට උත්සාහ කර සෑම අවස්ථාවකම අසමත් වූහ. ඔවුන්ගෙන් පළමුවැන්නා, පක්ෂියා ලුහුබැඳීමෙන් වසර හතක් ගෙවා ඒ උත්සාහයේ දී මිය ගියේය, ඔහු පසු එන සෑම දඩයම්කරුවෙකුම ඒ ම ඉරණමට මුහුණ දුන්හ, මක්නිසාද මයුරයා තම උදෑසන ගායනාව රැක ගත් තාක් කල්, ඔහුට සකස් කළ කිසිම උගුලක් වැසීමට නොහැකි විණි.

හත්වන රජකු සේවා කරන හත්වන දඩයම්කරුවෙකු, පෙරැත්තන්ට වඩා ප්‍රවේශමෙන් රටාව අධ්‍යයනය කර, මයුරයාගේ ආහාර සෙවීමට යෑමට පෙර ගායනා කරන මන්ත්‍රයම සෑම උගුලක්ම අසමත් වීමට සැබෑ හේතුව බව දුටුවේය. නැවත බලය උත්සාහ කරනවා වෙනුවට, මේ දඩයම්කරුවා වෙනස් ආකාරයක දුබලතාවක් සෙවීය.

දඩයම්කරුවා මයුරියක් අල්ලා ගෙන, ඔහු අත් ගැසීමේදී නැටීමටත්, ඔහු ඇඟිලි ගැසීමේදී කෑගැසීමටත් ඇගේව පුහුණු කළේය. මයුරයා තම උදෑසන මන්ත්‍රය තවම ගායනා නොකළ විට, ඔහු තම උගුල් කලින් සකස් කර, පසුව මයුරියට කෑ ගසා වීමට ඉඩ හැරියේය.

ඇගේ කෑගැසීම ඇසීමෙන්, මයුරයාට තම සුපුරුදු විනයට වඩා ප්‍රබල ආශාවක් ඇති විය. ප්‍රථම වාරය සඳහා, ඔහු තම ආරක්ෂාව සම්පූර්ණ නොකර ආහාර බිම වෙතට ගියේය, ඒ මොහොතේම, පෙර සෑම දඩයම්කරුවෙකුම ප්‍රතික්ෂේප කළ උගුල ඔහුගේ පාදය වටා වැසී ගියේය.

මෘත්‍යුරහිතභාවය ලබා ගැනීමේ බලාපොරොත්තුවෙන් ඔහුගේ මාංශය අනුභව කිරීමට අදහස් කළ වාරාණසියේ රජු ඉදිරියට ජීවතුන් අතර ගෙනඒමෙන්, මයුරයා සරලවම රජුට ඇසුවේ, අනුභව කිරීමෙන් මැරෙන සතෙකුගෙන් ගත් මාංශයක් වෙනත් කෙනෙකුට සදාකාලික ජීවිතයක් ලබා දිය හැකි ආකාරයයි. තම ස්වර්ණමය පිහාටු හූනියමක් නොවන බවත්, පින්වලින් ලද ඵලයක් බවත් ඔහු තවදුරටත් විස්තර කළේය: ඊට පෙර භවයක ඔහු ධර්මික චක්‍රවර්ති රජෙකු ලෙස (ගුණයෙන් පමණක් මුළු රට පාලනය කරයි යයි කියන ආදර්ශමත් රජෙකු) පාලනය කර, ඝාතනයට, සොරකමට, බොරුවට, කාම දුරාචාරයට, මත්පැන්වලට එරෙහි පඤ්ච ශික්ෂාපද මූලික සදාචාරාත්මක ව්‍රත කිසි දෝෂයකින් තොරව රැක ගත්තේය, එවන් මහිමයක් උපයාගත හැකි පමණක් විය, කිසි විටෙකත් ආහාරයට ගත නොහැකි විය.

තම ප්‍රකාශය සංදේහයකින් තොරව සනාථ කිරීමට, රජ සිරිසරස විල ජලය වත් කර එහි මඩගැටි පතුල කපාගෙන සිඳුම් කරන ලෙස මයුරයා රජුට පැවසීය. එහි, මඩෙහි ගැඹුරේ, එම ධර්මික රජු ඉහත සිටි කාලයේ ගමන් කළ ම මැණික් රිය තිබිණි, මයුරයා පැවසූ ආකාරයටම.

තම වදන සනාථ කළ පසු, මයුරයා විස්මිත රජුට ඉගැන්වූයේ, කොතරම් මහිමාන්විත වුවත්, කොටස්වලින් තනා ඇති සියල්ල අස්ථිර වන අතර කල් යත්ම පහව යන බවත්, එයින් තනිවම මුක්ත වන්නේ නිර්වාණය, මේ නිරතුරු ඉපදීම-මරණයෙන් සැබෑ මුක්තිය පමණක් බවත්ය. මේ ඉගැන්වීමෙන් සිත් ඇදී, රජු කෘතවේදී බුද්ධියෙන් ඔහුට තම මුළු රාජ්‍යයම පිරිනැමීය, එහෙත් මයුරයා, තම අරමුණ ඉටු කරගෙන, එය පිළිගැනීම වෙනුවට අහසට නැගී තම ස්වර්ණ කඳු මුදුනට පියාසර කර ගියේය.

කථාව අවසන් කරමින්, බුදුරජාණන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට ආනන්ද හිමියෝ එම උපතේ වාරාණසියේ රජු විය යි, තමන් වහන්සේ ම එම ස්වර්ණ මයුරයා විය යි වදාළහ. කාන්තාවකගේ හඬින් විනාශ වූ භික්ෂුවට, මේ පැරණි කථාව තුළින්, දීර්ඝ විනයක් පවා එක් සිහිකල්පනා ලිස්සීමකින් කොතරම් දුරට විනාශ විය හැකිද යනු පැහැදිලිව පෙන්වන ලදී.

මොර ජාතකය මයුරයාගේ එක් නොරැකි මොහොත නිසා ඔහුව හෙළා දකිමින් නිම නොවේ, විනයගරුක අයට පවා එවැනි මොහොත් සිදු විය නොහැකි බවට පෙනී සිටින්නේ නැත. ඒ වෙනුවට, එය තද්‍රෂ්ටියකින් රැකි ආරක්ෂාවක් වසර ගණනක් විශ්වාසයෙන් රැකගත්තද, අවධානය සැලූ මොහොතකම එය අසමත් විය හැකි බවත්, ස්වර්ණ පිහාටුවලට, මැණික් රියවලට, නැතහොත් නිදහසේ පිරිනමන ලද රාජ්‍යවලට පවා වෙනස්ව, සැබවින්ම ස්ථිරව පවතින්නේ කිසිදු සංයුක්ත දෙයක් නොවන බවත් පැහැදිලි දැක්මකින් ඉගැන්වයි.