ඵල ජාතකය

පුරාණ කාලයේ බෝසතාණන් වහන්සේ ගැල් රැගත් දුරදක්නා ගැල් නායකයෙකු ලෙස ඉපදුණු සේක. ජේතවනාරාමයේ දී, ඵල කුමක් පැසී ඇත්දැයි, කුමක් තවමත් ශාඛාව මත කාලය ඉල්ලන්නේදැයි එක බැල්මෙන් දන්නා ගෙවත්තකරුවෙකු භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රශංසා කළහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔවුන්ට වදාළේ, එම කුසලතාවයේම වඩා බරපතළ ස්වරූපයක් තමන් වහන්සේ විසින් එක් කාලයක දී හිමි වූ බවත්, එය ගැල් සමූහයක් සම්පූර්ණයෙන් ජීවිතය ගලවා ගත් බවත්ය. එම පුරාණ යුගයේ කථාව ද වදාළ සේක.

බෝසතාණන් වහන්සේ දුරස්ථ හා අඩුවෙන් ගමන් කළ වනාන්තර හරහා ගොනු කරත්තවල ගැල් මෙහෙයවූ වෙළෙන්දෙකු විය. එවැනි වනයකට ඇතුළු වීමට පෙර, ඔහු තම මිනිසුන් රැස් කර, එහි විෂ ගස් වැඩෙන බවත්, තමා වෙත පෙන්වීමකින් තොරව කිසිවෙකු නොදත් ගෙඩියක්, කොළයක් හෝ මුලක් නොකෑ යුතු බවත් පැහැදිලිව අනතුරු ඇඟවීය.

වනය ගැඹුරට ගිය විට, ගැල් සමූහය කිම්පක්ක ගසකට මුණ ගැසුණි. එය පෙනෙන සෑම අයුරකින්ම අඹ ගසකට සමාන විය. එහි කොළ, හැඩය, වර්ණය හා සුවඳ සියල්ල ගැලපෙමින්, ශාඛා ඵලවලින් බරව තිබුණි. කුසගින්නෙන් හා නොඉවසිලිමත්ව සිටි ඇතැම් මිනිසුන් අනතුරු ඇඟවීම සම්පූර්ණයෙන් නොසලකා හැර, ඵල වහා ම කාලා, ඒවායේ මිහිරි බව ප්‍රශංසා කළහ. අනෙක් අය තම නායකයාගේ උපදෙස් මතක තබාගෙන, පළමුව ඔහුට පෙන්වීමට කැබලි කිහිපයක් රැගෙන ගියහ.

බෝසතාණන් වහන්සේට ඵලය විනිශ්චය කිරීමට එය රස බැලීම අවශ්‍ය නොවීය. මෙම මාර්ගයෙන් ගමන් කරන ඕනෑම කුසගින්නෙන් පෙළෙන ගමනාගමනකරුවෙකුගේ හෝ ගම්වැසියෙකුගේ පහසුවෙන් ළඟා විය හැකි දුරකින් ගස තිබුණ ද, එය බරට මුලින් හා නොගෙන ස්ථාවරව සිටි බව ඔහු පෙන්වා දුන්නේය. මේ ගස සැබැවින්ම ගමන්මගට සමීපව ආහාරයට ගත හැකි ඵල දරන අඹ ගසක් වුවහොත්, කුරුල්ලන්, වඳුරන් හා ප්‍රදේශවාසීන් බොහෝ කලක පෙර ම සෑම ශාඛාවක් ම හිස් කර දමා තිබිය යුතු ය. එහි මෙතරම් බහුලත්වය ම එය කෙසේ හෝ ගැඹුරින් වැරදි බවේ සාක්ෂියක් බව ඔහු පැවසීය.

ඵල තවමත් අතේ තබාගෙන සිටි අය ඒවා වහා ඉවත් කර මුඛය සෝදා ගත්හ. දැනටමත් කෑ අයට ශරීරයෙන් විෂ ඉවත් කිරීම සඳහා ගී සහ උක් යුෂ ශක්තිමත් ඖෂධයක් ලෙස දෙන ලදී. වහා වමනය කළ අය ජීවතුන් අතර සිටියහ. විෂය දැනටමත් ශරීරය පුරා පැතිරී තිබූ අය වේදනාවෙන් වැටී, උදාව දැකීමට ජීවත් නොවූහ.

මේ ගසෙන් මිය ගිය ගමන්කරුවන්ගේ සිරුරු කොල්ලකමින් ජීවිකාව ගෙන ගිය ප්‍රදේශවාසී සොරුන්, පහසු කොල්ලකෑමක් අපේක්ෂාවෙන් ගැල් සමූහය වෙත පැමිණියහ. එහෙත් සම්පූර්ණ සමූහය ජීවතුන්ව, සුවපත්ව, තම ගමන දිගටම කරගෙන යමින් සිටිනු ඔවුහු දුටහ. මිය ගිය අයගෙන් ඔවුන්ගේ සාමාන්‍ය ලාභය, එක් මිනිසෙකුගේ කුසගින්න පරිස්සම අභිබවා යාමට ඉඩ නොදීමෙන්, ඔවුන්ට සම්පූර්ණයෙන්ම අහිමි විය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ ධර්ම දේශනාව අවසන් කළේ, ගැල් සමූහයේ වෙළෙන්දන් එම පුරාණ යුගයේ තමන් වහන්සේගේ ම ශ්‍රාවකයන් වූ බව හෙළි කරමිනි. තමන් වහන්සේ ම, ආරක්ෂාවේ සෑම බාහිර පොරොන්දුවක් ම ලබා දුන් ගසක අනතුර සිහිය සහිත ඇසකින් කියවූ ගැල් නායකයා බව වදාළ සේක. පාළි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 54 මෙම කථාව මෙලෙස වාර්තා කර ඇත. ගැල් කණ්ඩායමක් ජීවත් වීමට හෝ මැරීමට අතර වෙනස එම නුවණ විය බව, එක් සරල ගෙවත්තකරුවෙකු තුළ දැන් ප්‍රශංසා කරනු ලබන එම ම විවේචනාත්මක නුවණ, බොහෝ දුරට බරපතළ පසුබිමක දී පෙන්වීම සඳහා මෙය කියවේ.

බෝසතාණන් වහන්සේගේ විනිශ්චය විශිෂ්ට වන්නේ, එයට ළඟා වීම සඳහා එක් හපා කෑමක්වත් අවදානමට ලක් කිරීමට ඔහුට අවශ්‍ය නොවීමයි. ඔහු සම්පූර්ණයෙන් ම නොමැති දේ මත තර්ක කළේය. ගසෙන් ඉවත් කළ ශාඛා නැත, හපා කෑමේ සලකුණු නැත, ජීවයක් ඇති කිසිවක් සමීපයේ ඵලයක් ස්පර්ශ කිරීමට තැත් කළ බවට සලකුණක් නැත. කුරුල්ලන් හා ගමන්කරුවන් දෙදෙනාම විසින් තෝරාගෙන තිබිය යුතු ගසක් ඒ වෙනුවට අවිකාරව හා බරව සිටීම ම අනතුර ඇඟවීම විය. පියාසර කර ආහාරයට ගැනීම වෙනුවට බලා සිටින ඕනෑම අයෙකුට එය කියවිය හැකි විය.

කථාව එහි අවසානය ව්‍යුහගත කර ඇත්තේ ඉවසීම එකවර අනතුරු දෙකකට එරෙහිව ප්‍රතිඵල ලබා දෙන ලෙසයි: විෂය ම, සහ එම විෂය ඔවුන් වෙනුවට මරණය ගෙන දෙනු ඇතැයි සිතූ සොරුන්. බෝසතාණන් වහන්සේගේ විනිශ්චයට බලා සිටි අය වේදනාකාරී මරණයෙන් පමණක් නොව, එයට පසුව ඇතිවිය හැකි කොල්ලකෑමෙන් ද බේරුණහ. එක් ආකාරයක විනාශකාරයෙකුගෙන් ගමන්කරුවෙකු ආරක්ෂා කරන එම ම විනයම, එම මාර්ගයේ තවත් දුරකින් බලා සිටින තවත් අයෙකුගෙන් ද ඔහුව ඒ හා සමානව බේරා ගැනීමට හැක.