පුණ්ණනදී ජාතකය

පාලි ජාතක සංග්‍රහයේ අංක 214 ලෙස ගණන් ගත් හා ජාතක අත්ථකථාවේ සටහන් වී ඇති පුණ්ණනදී ජාතකය ජේතවනාරාමයේ බුදුන් වහන්සේ විසින් පැවසූවකි. තේමාව වූයේ පරිපූර්ණ ප්‍රඥාවයි. භික්ෂූහු සත්‍ය ශාලාවේ රැස්ව, පරම බුදුන් වහන්සේගේ ප්‍රඥාව මහත් හා පුළුල්, ක්ෂණික, තියුණු, විනිවිද යන හා සම්පත්වලින් පිරි බවක් සංවාද කරමින් සිටියහ.

ශාස්තෘවරයා ඇතුළු වී ඔවුන් කතා කරමින් සිටි දේ විමසූහ. ඔවුන් ඔහුට පැවසූ විට, වර්තමානයේ පමණක් නොව, බුදුන් වහන්සේ ප්‍රඥාවන්ත හා සම්පත්වලින් පිරි බව ඔහු පැවසීය. පෙර කාලයේදීත් එසේමය. පසුව ඔහු ඔවුන්ට අතීත කතාවක් පැවසීය.

එක් කලෙක, බ්‍රහ්මදත්ත බරණැස රජ විමින් සමයේ, බෝධිසත්වයන් රාජගුරුවරයාගේ පුතකු ලෙස උපත ලැබූහ. වැඩෙත්ම ඔහු තක්ෂිලාවේ ඉගෙනුම ලැබීය. තම පියාගේ මරණයෙන් පසු ඔහුට රාජගුරු තනතුර ලැබිණ, හා ඔහු මිනිස් හා දේව කරුණුවල රජුගේ උපදේශක විය.

ඉනික්බිති රජු අපහාසකරුවන්ට සවන් දුන්හ. කෝපයෙන්, බෝධිසත්වයන් තම මුහුණ ඉදිරියේ තවදුරටත් නොසිටින ලෙස ඔහු පැවසීය, ඔහුව බරණැසින් නෙරපා හැරියේය. එබැවින් බෝධිසත්වයන් තම බිරිඳ හා පවුල රැගෙන කාසි දිස්ත්‍රික්කයේ ගම්මානයක නිවසක් තනා ජීවත් වූහ.

කල් යත්ම රජු බෝධිසත්වයන්ගේ යහගුණ සිහිකරගත්හ. තම ගුරුවරයා ගෙන ඒම සඳහා පණිවිඩකාරයෙකු යැවීම යහපත් නොවන බව ඔහුට හැඟුණේය. ඒ වෙනුවට ඔහු කවි ගාථාවක් කොළයක ලියා, කාසතුරු මස් පිස, ලියවිල්ලත් මසත් සුදු රෙද්දක බැඳ, රාජකීය මුද්‍රාවෙන් මුද්‍රා කිරීමට තීරණය කළේය.

රජු සිතුවේ තම ගුරුවරයා ප්‍රාඥයෙකු නම්, ලියවිල්ල කියවා, එම මාංසය කාසතුරු මාංසය බව දැක, ඔහු එනු ඇති බවයි. එසේ නැත්නම් ඔහු නොඑනු ඇත. මෙම පරීක්ෂණය මෘදු එකක් විය. එය රජුට අණක් නොදෙමින් තම ගුරුවරයාගෙන් ඉල්ලා සිටීමට ඉඩ දුන් අතර, ගුරුවරයාට අවමානයකින් තොරව පිළිතුරු දීමට ඉඩ දුන්නේය.

රජු කොළයේ ගාථාවක් ලීවේය. එය ගංවතුරේදී පානය කළ හැකි දෙය, වී බෝගය වසා සැඟවෙන දෙය, හා මග දිගේ ගමන්කරුවෙකු පෙරසිඳගන්නා දෙය ගැන කතා කරයි. එය අවසන් වන්නේ, ප්‍රාඥයාගෙන් අනුභව කරන ලෙසත් ප්‍රහේලිකාව නිවැරදිව කියවීමටත් ඉල්ලීමෙනි. තුන් ඛණ්ඩිකාවම කාසතුරාව පෙන්වා දෙන අතර, එක් එක් පදයම එම පක්ෂියා ගැන එක් එක් පැරණි ප්‍රබන්ධයක් හෝ ජනශ්‍රැත විශ්වාසයක් මත ක්‍රීඩා කරයි.

බෝධිසත්වයන් ලියවිල්ල කියවා, රජු තමාව දැකීමට කැමති බව සිතුහ. ඔහු දෙවැනි ගාථාවක් කීහ. එය පවසන්නේ රජු කාසතුරෙකු යැවීම අමතක නොකළ බවත්, කාසතුරුන්ගේ, බකමූණන්ගේ, හා මයුරාවන්ගේ වෙනත් පක්ෂීන් ද ඇති බවත්, එකක් යවන කෙනා අනෙක් ද යවනු ඇති බවත්ය. එම එකම හුස්මෙහිම, කිසිවක් නොයැවූවානම් එය වඩාත් නරක වනු ඇති බවද එය කියයි. තේරුම් ගත් බෝධිසත්වයන් තම රථය සූදානම් කරවා ගත්හ.

ඔහු රජු වෙත ගොස් ඔහුව බැළුවේය. රජු සතුටට පත් වූහ, හා ඔහුව නැවතත් රාජගුරු තනතුරෙහි තබන ලදී. කිසිවෙකුට දඬුවම් ලැබුණ බවක් හෝ දොස් පැවසූ බවක් සටහන් වී නැත. අපහාසයෙන් බිඳුණු සම්බන්ධතාවය, එය කිසි විටෙකත් කැඩී නොගියාක් මෙන්, කතාව හුදෙක් ප්‍රතිස්ථාපනය කරයි.

මෙම දේශනය නිමකළ විට, ශාස්තෘවරයා එම ඉපදීම හඳුන්වා දුන්හ. එකල ආනන්ද හිමියෝ රජු වූ අතර, බුදුන් වහන්සේ ඔහුගේ රාජගුරුවරයා වූහ. ඔහුගේ වර්තමාන ප්‍රඥාව ප්‍රශංසා කළ භික්ෂූන්ට පෙන්වන ලද්දේ, එම එකම සම්පත්වත්ම බොහෝ කලකට පෙරද ඔහු සතු වූ බවයි. ඔවුන් ශාස්තෘවරයා තුළ ක්ෂණික සිතක් දුටුවෝය, එහෙත් දැන් ඔවුන් එහි දිගු ඉතිහාසයක්ම දුටුවෝය.

මෙම ජාතකය ප්‍රඥාවේ ආකාර දෙකක් පෙන්වයි. බෝධිසත්වයන්ගේ ප්‍රඥාව වනුයේ පණිවිඩයක් පිටුපස සැඟවුණු දේ කියවීමේ හා වේදනාවකින් තොරව පිළිතුරු දීමේ ප්‍රඥාවයි. රජුගේ ප්‍රඥාව වනුයේ තමා යහපත් මිනිසෙකුට වරදක් කර ඇති බව දැනගැනීමේ හා එය ගරුබුහුමන්සහගත ආකාරයකින් නිවැරදි කිරීමේ මාර්ගයක් සෙවීමේ ප්‍රඥාවයි. කිසිවකුටම දිගු කතාවක් අවශ්‍ය නොවේ. කොළයක්, රෙද්දක් හා මාංස කැබැල්ලක් ඇති. රහසිගත කතාවලට කීර්තිය නැතිවන ලෝකයක, එක් පැත්තකින් ගරුත්වයෙන් ඉල්ලා සිටියහොත් හා අනෙක් පැත්තෙන් විවෘත සිතකින් පිළිතුරු දුන්නහොත්, හානියක් නිවැරදි කළ හැකි බව කතාව අපට සිහිපත් කරයි.