උච්ඡංග ජාතකය

පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 67, කොසොල් රටේ ගමක වාසය කළ ස්ත්‍රියක් පිළිබඳව බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලදී. වරදවා එකට දඬුවම් නියම කරන ලද පුරුෂයන් තිදෙනෙකුගේ නිදහස, ඇය කොසොල් රජු වෙතින් ලබා ගත්තාය. එදින ඇය ඉදිරිපත් කළ එම තර්කනයම, ඊටත් පෙර අවස්ථාවකදී හරියටම එවැනිම තත්ත්වයකදී රජෙකුගේ සිත වෙනස් කර තිබූ බව පෙන්වීම සඳහා, බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම එම කථාවම සිහිපත් කළ සේක.

සැමියා, ඔහුගේ පුතා, සහ බිරිඳගේ සහෝදරයා යන නිවැරදි පුරුෂයන් තිදෙනා ගමක සීමාවේ කුඹුරක් වගා කරමින් සිටියහ. මගියෙකු කොල්ල කා පසුව, මංකොල්ලකරුවන් පිරිසක් එම කුඹුර හරහා පැන, දිවගොස්, කොල්ල කාගත් භාණ්ඩ කැබලි කුඹුරේ වැට් අතර විසුරුවා දැමූහ. රජයේ රාජ සේවකයෝ ඔවුන් ලුහුබඳිමින් පැමිණ, අතහැර දැමූ භාණ්ඩ අසල එම ගොවීන් තිදෙනා දුටු අතර, ඔවුන්වම අපරාධකරුවන් ලෙස අත්අඩංගුවට ගත්හ.

රාජ සභාව ඉදිරියට ගෙනයන ලද ගොවීන් තිදෙනාට විරුද්ධව, පිට පිටින් බැල්මකින් හානිකාරක ලෙස පෙනුණු සාක්ෂියක් තිබුණි: ඔවුන් වැඩ කරමින් සිටි කුඹුරේම විසිරී තිබූ සොරකම් කළ භාණ්ඩ. තවදුරටත් විමර්ශනයක් කිරීමට කිසිදු හේතුවක් අධිකරණයට නොපෙනුණු අතර, පුරුෂයන් තිදෙනාටම මරණ දඬුවම නියම කළේය.

මෙම බිහිසුණු පුවත අසා, සැමියා, පුතා සහ සහෝදරයා එකවර දඬුවම්ලත් ස්ත්‍රිය රාජමාලිගාවේ දොරටුව වෙත දිව ගොස් එහි හැඬුවාය. ඇගේ ශෝකය කිසිවකුට අමතක කළ නොහැකි තරමට, ඇය දින පතා අත් එසවූ විලාපයෙන් හැඬුවාය.

ඇගේ නොනවතින භක්තියෙන් සිත් ගත් රජතුමා, ඇය රාජ සභාවට කැඳවා, රාජකීය වරප්‍රසාදයක් ලෙස, දඬුවම්ලත් පුරුෂයන් තිදෙනාගෙන් එක් අයකුගේ ජීවිතය බේරා ගැනීමට ඉඩ දෙන බව පැවසීය. සැමියා, පුතා, හෝ සහෝදරයා අතරින් ඇය බේරා ගැනීමට කැමති කවුරුන්ද යෑ ඔහු ඇයගෙන් සෘජුවම ඇසුවේය.

කඳුළු පිස දමමින්, ස්ත්‍රිය ගැඹුරින් නමස්කාර කර, රජතුමාව කුමක් ගැනද සිතීමට ඉඩ හරිමින් නමක් පමණක් කීමට වඩා, ඇය කරන්නට යන තේරීම පිටුපස ඇති හේතුව පැහැදිලි කළාය. ඇය ජීවත්ව සිටින තාක් කල්, ඇයට නැවත විවාහ විය හැකි බවත්, අලුත් සැමියෙකු ලබා ගත හැකි බවත්, ඒ සැමියාගෙන් ඇගේ දණ මත තවත් පුතෙකු දරා ගත හැකි බවත් ඇය කීවාය.

එහෙත් ඇගේ මව සහ පියා දැනටමත් දාහක භූමියේ වළලා දමා තිබූ බවත්, මෙම ජීවිතයේ වෙනත් කිසිදු ගර්භයක් ඇයට තවත් සහෝදරයෙකු දරා දිය නොහැකි බවත් ඇය දිගටම කීවාය. සැමියෙකු හෝ පුතෙකු අහිමි වීම කෙතරම් වේදනාකාරී වුවද, ඇගේ ඉදිරි වසර ගණන මගින් ඇතැම් අයුරකින් ප්‍රතිස්ථාපනය කළ හැකි විය. නමුත් සහෝදරයෙකු, එක් වර ගියෙන් පසු, ඇගේ අනාගතයේ කිසිවකින් වෙනස් කළ නොහැකි හේතුවක් මත සදහටම ගියේය.

මේ හේතුව නිසා, ඇය තම සහෝදරයාගේම ජීවිතය තම රජතුමාගෙන් විශේෂයෙන් ඉල්ලා සිටියාය. එය ඇය තම සැමියාට හෝ පුතාට වඩා ඔහුට ආදරය කළ නිසා නොවේ. නමුත් කාලයම ඇගේ අහිමි වූ දෙය වෙත ආපසු යාමට කිසිදු මග ලබා දීමෙන් කිසි දිනක මෘදු කළ නොහැකි එකම අහිමි වීම ඔහුගේම විය.

රජතුමා ඇගේ පැහැදිලි, ප්‍රවේශමෙන් තර්කනය කළ විචක්ෂණත්වයටත්, ඇය විවාහ වූ පවුලට පමණක් නොව, ඇය උපත ලද පවුලටම ඇති වූ ස්ථාවර ගෞරවයටත් ප්‍රශංසා කරමින් පිනා ගියේය. සභාව ඉදිරියේ ඇගේ ප්‍රඥාව ප්‍රශංසා කරමින්, ඇගේ අවංකකම නිසා, ඇගේ සහෝදරයා පමණක් නොව, ඇගේ සැමියා සහ පුතාද නිදහස් කරන බව ඔහු ප්‍රකාශ කළේය. ඇගේ තර්කනයෙන් ඔවුන් තිදෙනාටම හිමි කරගත් ගෞරවයේ සලකුණක් ලෙස, රත්‍රන් සහ වස්ත්‍රවලින් පුරවාගෙන රජතුමා ඔවුන් නිවසට යවූවේය.

රජතුමා අවසානයේ සංවේදීව ගැළපුණේ, චිත්තවේගී හේතූන් මත කරුණාව ඉල්ලීමකින් නොව, එවැනි පීඩනයක් යටතේ කිසිවකුට කලාතුරකින් ඉල්ලුම් කරන අයුරින්, අලාභය ගැන හඬ නඟා තර්කනය කිරීමට ස්ත්‍රියකගේ කැමැත්තෙනි. ඇගේ පිළිතුර කාලයක් ගතවීමෙන් අර්ධ වශයෙන් ප්‍රතිස්ථාපනය කළ හැකි අලාභ වර්ග සහ කළ නොහැකි එකම වර්ගය අතර වෙනසක් ඇද්දැයි. රජතුමාව කිසිදු ආකාරයකින් ප්‍රසන්න කිරීමට හෝ හැසිරවීමට උත්සාහ නොකර ඉදිරිපත් කළ, එම පැහැදිලි වෙනස්කම, ඇයට නම් කිරීමට අවසර ලැබුණු එක් අයට පමණක් නොව, ඇය ආදරය කළ පුරුෂයන් තිදෙනාටම අවසානයේ ජීවිත බේරා ගැනීමට හේතු විය.