උරග ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම කථාව ජේතවනාරාමයේ දේශනා කළ සේක. ජාතක අට්ඨකථාව එය ජාතක අංක 154 ලෙස ගණන් කරයි. කෝසල රජුගේ උසස් ඇමැතිවරු දෙදෙනෙක් රජුට සේවය කළහ. ඔවුහු නිරතුරුව ආරවුල් කළ අතර, රජුටවත්, ඔවුන්ගේ මිතුරන්ටවත්, ඥාතීන්ටවත් ඔවුන් එකඟ කර වීමට නොහැකි විය. බුදුරජාණන් වහන්සේ දුටුවේ එම පුරුෂයන් දෙදෙනාම මාර්ගය සඳහා පරිණත බවයි. එක් දිනක් ඔහු පළමුවැන්නාගේ නිවසට වැඩි අතර, ඊළඟ දිනයේ දෙවැන්නාගේ නිවසට වැඩි සේක.

එක් එක් නිවසෙහිදී බුදුරජාණන් වහන්සේ මෛත්‍රියේ ආශීර්වාද ගැන දේශනා කළ සේක. දෙදෙනාම සවන් දුන් අතර, ඔවුන් එක් එක් තෙමේ පළමු මාර්ගයේ ඵලය ලැබූහ. ඔවුහු සමඟි වී එකිනෙකාට තම වැරදි පාපොච්චාරණය කර සමාව ඉල්ලූහ. එදින ම ඔවුහු ශාස්තෘන් වහන්සේ ඉදිරියේ එකට වාඩි වී ආහාර ගත්හ. පසුව ඔවුහු පූජා ලෙස මල්, සුවඳ විලවුන් සහ ආහාර රැගෙන, ඔහු සමඟ විහාරය දක්වා ගියහ.

භික්ෂූන් වහන්සේලා විස්මයට පත් වූහ. ඔවුහු තමන් අතර, රජුටවත් සමඟි කර ගත නොහැකි වූ පුරුෂ දෙදෙනා බුදුරජාණන් වහන්සේ එක ම දිනෙකින් සමඟි කළ බව කීහ. ශාස්තෘන් වහන්සේ ධර්ම ශාලාවට වැඩි විට ඔවුහු එය ඔහුට දන්වූහ. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ මෙය ඔහු ඔවුන් දෙදෙනා සමඟි කරන පළමු වර නොවන බවත්, ඉන්පසු ඔවුන්ට අතීත ජාතියක කථාව වදාළ බවත් ය.

බ්‍රහ්මදත්ත රජු බරණැස ආණ්ඩු කරමින් සිටි කාලයේ, විශාල උත්සවයකට මිනිසුන්, දෙවිවරුන්, නාගයන් සහ ගරුළන් විශාල පිරිසක් එක්‍රැස් විය. ප්‍රේක්ෂකයන් අතර එක් නාගයෙක් සහ ගරුළෙක් එක් පැත්තේ සිටගෙන සිටියහ. නාගයා තම අසල සිටි තැනැත්තා කවුදැයි නොදැන ගරුළාගේ උරහිස මත අත තැබී ය. ඔවුහු හැරී බලා එකිනෙකා හඳුනාගත්හ; එක් එක් තෙමේ තමාගේ ස්වභාව සතුරා දුටුවේය. දෙදෙනාම භීතියට පත් වී දිව ගියහ.

නාගයා පලා ගිය අතර ගරුළා ඔහු පසුපසින් පියාසර කළේය. ලුහුබැඳීම ගංගාව දෙසට ගියේය. ගංගා තීරයේ පත්‍ර කුටියක් විය; එහි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ තාපසයෙකු ලෙස වාසය කළ සේක. එදින ඔහු තම වල්කල් සිවුර ගලවා තබා, සිසිල් වීම සඳහා ජලයට බැස සිටියේය.

නාගයා දැඩි පීඩාවට පත්ව මැණිකක ස්වරූපය ගෙන, ඉවුරේ තබා තිබූ තාපසයාගේ වල්කලෙහි සැඟවුණේය. ගරුළා ආසන්නයේ බැස, නාගයා කළ දේ දුටුවේය. ශුද්ධ පුරුෂයෙකුගේ භාණ්ඩ ස්පර්ශ කිරීමට ඔහුට නොහැකි විය. එබැවින් ඔහු ගෞරවාන්විතව දුරින් සිටගෙන, ගාථාවකින් තාපසයා අමතා ය. අවාසනාවන්ත සර්පයා වල්කල් සිවුරක් ඇතුළට සරණ ගොස් ඇති බවත්, තාපසයාගේ ශුද්ධ බව නිසා, ඔහු බඩගිනි වුවද එය අල්ලා නොගන්නා බවත් ඔහු කීය.

ජලයේ සිටි බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ගරුළාගේ සංයමය අගය කළ සේක. ඔහුට බ්‍රහ්මයාගේ ආරක්ෂාව යටතේ දීර්ඝායුෂ ලැබේවායි ප්‍රාර්ථනා කළ සේක. දිව්‍ය ආහාර කිසි දිනක හිඟ නොවේවායි ද ප්‍රාර්ථනා කළ සේක. ඔහු බඩගිනි වුවත්, තාපසයාගේ ශුද්ධ බව ගෞරවයෙන් සර්පයා නොකන ලෙස ඔහු ඉල්ලා සිටියේය. ගරුළා එය ඇසූ අතර නැවතී සිටියේය.

තාපසයා ජලයෙන් ඉවතට පැමිණ තම වල්කල් සිවුර ගත්තේය. ඔහු සත්ව දෙදෙනා ම එක්‍රැස් කර තම ආශ්‍රමයට ගෙන ගියේය. එහිදී ඔහු ඔවුන්ට මෛත්‍රියේ ආශීර්වාද ගැන උගන්වා ය. ඔවුහු ඇසූහ; ඔවුන් අතර වූ පැරණි භය සහ බඩගින්න සංසිඳුණි. එදින සිට ඔවුහු සමඟියෙන් එකට ජීවත් වූහ.

දේශනාව අවසන් වූ විට, බුදුරජාණන් වහන්සේ කථා දෙක එකට සම්බන්ධ කළ සේක. ආරවුල් කළ ඇමැතිවරු දෙදෙනා, ඉපැරණි නාගයා සහ ගරුළා ය. ඔවුන් සාමයට ගෙනාවේ තාපසයා, බුදුරජාණන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ ම ය. ඔහු අතීතයේ මෛත්‍රිය උගන්වා ඔවුන් එක් කළ අතර, වර්තමානයේදීද එය ම කළ බව ය.

ජාතක අට්ඨකථාව මෙම කථාව තබා ගන්නේ බලය කළ නොහැකි දේ පෙන්වන නිසා ය. රජුට කෝපාවිෂ්ට පුරුෂයන් දෙදෙනා සමඟි කර වීමට නොහැකි විය; ගරුළෙකුට නාගයා අසල සන්සුන්ව වාඩි වීමට නොහැකි විය. තර්ජනයක් හෝ විනිශ්චයක් ඉදිරිපත් නොකළ ශුද්ධ පුද්ගලයෙක් එය කර දැක්වූහ. මෛත්‍රිය කිසිදු පාර්ශ්වයක් වෙනුවෙන් තර්ක නොකළේ ය. එය දෙදෙනාට ම තම භය බිම තැබීමට ඉඩ සැලසුවේ ය. අද භක්තිකයෙකුට, මෙම කථාව යෝජනා කරන්නේ ආරවුලක මැද පවා සද්භාවය ඉගැන්වීමට සහ එය තමන් ම රැකීමට කෙනෙකු සූදානම් වන විට සමඟිය ආරම්භ වන බවයි.