දහසක් නැසූ නිධාන මන්ත්‍රය

පාළි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 48 බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළේ, තමා වටා සිටි ප්‍රඥාවන්ත උපදෙස් පිළිගැනීමට ඉදිරිපත් නොවූ, ස්වකීය කැමැත්තට යටත් වූ භික්ෂුවක් ගැන ය. එවැනි මුරණ්ඩුකම අවසානයේ කොතැනකට යොමු කළ හැකිදැයි පෙන්වීම සඳහා බුදුරජාණන් වහන්සේ පෙර ජාතියක් සිහි කළ සේක. එහිදීත් එම ම නොඅසා සිටීම ලෝභයේ දාමයක් ආරම්භ කළ අතර, එය එක් රැයක නිධානයක් නිසා මිනිසුන් දහසක් මරා දැමී ය.

පෙර කලෙක බරණැස බ්‍රහ්මදත්ත රජු රාජ්‍යය කළ සමයේ, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ගෞරවනීය කුලයක උපන් සේක. ගම්බද ජනපදයක වාසය කළ දැනුම්වන්ත බමුණෙකුගේ අග්‍රශිෂ්‍යයා වූ සේක. ඒ බමුණා වේදබ්භ මන්ත්‍රය ලෙස හඳුන්වන පුරාණ, අද්භුත මන්ත්‍රයක් දැන සිටියේ ය. විශේෂ ග්‍රහ සංයෝගයක් පුන් පෝය හා සමපාත වන නිශ්චිත තාරකා මොහොතේ එය පාරායනය කළ විට, අහස සප්ත ප්‍රකාර දිව්‍ය රුවන් වැසි වස්සවයි: වෛදූර්‍ය, මාණික්‍ය, මුතු, දියමන්ති, පරවැනි, රිදී සහ පිරිසිදු රන් ය.

දිනක් බමුණා බෝධිසත්වයන් වහන්සේ සමඟ ව්‍යාපාර කටයුතු සඳහා චේතිය රට බලා ගමන් කළේ ය. හුදෙකලා වනාන්තර මාර්ගයේදී ඔව්හු 'පෙසනක සොරුන්' ලෙස හඳුන්වන පන්සීය දෙනෙකුගේ අතට පත් වූහ. ඔවුන්ගේ සිරිත වූයේ ගමනාගමනිකයන් යුගල වශයෙන් ග්‍රහණය කිරීම, එක් අයෙකු ප්‍රාණ ඇපයට තබාගෙන, අනෙකා මුදල් ගෙන ඒමට යැවීමයි. බමුණා දම්වැලින් බැඳ තබා, බෝධිසත්වයන් වහන්සේට ගමට ගොස් ධනය ගෙන එන ලෙස සොරුන් නියම කළහ.

පිටත් වීමට පෙර බෝධිසත්වයන් වහන්සේ සන්ධ්‍යා අහස දෙස බලා, දුර්ලභ තාරකා සැකැස්මක් හැඩ ගැසෙමින් පවතින බව දුටු සේක. භය වහාම අවබෝධ කර ගත් සේක. ගුරුවරයාට රහසින් කොඳුරා කියමින්, වේදබ්භ සංයෝගයේ තාරකා එම රාත්‍රියේ ම එක්වනු ඇති බව පැවසූ සේක. ඔබ ඉවසීමට නොයා, තමන්ගේ නිදහස මිලයට ගැනීමට මන්ත්‍රය නොපාරායනා කරන ලෙස ආයාචනා කළ සේක. රුවන් වැසි වැටීම එහි සිටි සියල්ලන්ටම විපත සහ ඝාතනය ගෙන එනු ඇති බව ද අනතුරු ඇඟවූ සේක. බමුණා නිහඬව සිටින බවට පොරොන්දු විය.

නමුත් රාත්‍රිය ගෙවී යත්ම, බමුණා බැඳුම්වලින් වෙහෙසට පත් වූ අතර, ශිෂ්‍යයා අනතුරු ඇඟවූ භය ස්වයංක්‍රීයව ඉවත් වීමට පෙර ඔහුගේ ඉවසීම බිඳ වැටුණි. ඔහු සොරු නායකයා කැඳවා, තමාව මුදා සුවඳ ජලයෙන් නහවන්නේ නම් අහසින් අපරිමිත ධනය වස්සවන බව පුරසාරම් දෙඩුවේය. සොරු ආසාවෙන් එකඟ වූ අතර, බමුණා අහස දෙස බලමින් වේදබ්භ ගාථා පාරායනා කළේය.

එකෙණහිම, වලාකුළු නැති අහසේ ගිගුරුම් හඬ නැඟුණු අතර, රන් හා රත්න රැසින් දිලිසෙන දියරැල් අහසින් වැටුණි. අකල්පනීය නිධානවලින් තම බෙල්ල පුරවාගත් පළමු සොර කණ්ඩායම බමුණා මුදා හැර, තම වාසනාව එතැනින් අවසන් වූ බව සිතමින් ජයග්‍රහණයෙන් පිටත් වී ගියහ.

මොහොතකට පසු තවත් පන්සීය දෙනෙකුගෙන් යුත් සොර කණ්ඩායමක් ඔවුන් වටලා, රුවන් බරින් සිටින බව දුටු වහාම පහර දුන්හ. ජීවිතය බේරා ගැනීමට නිරාශාවට පත් පළමු සොරු, රුවන් වස්සවා ඇත්තේ බමුණා බව ද ඔහුව අල්ලා ගැනීමෙන් වැඩි දෙයක් ලැබෙන බව ද කෑ ගැසූහ. දෙවන කණ්ඩායම වහාම බමුණා අල්ලාගෙන, නැවතත් ධන වර්ෂාවක් ඉල්ලා සිටියහ.

භයෙන් වෙව්ලමින් බමුණා පිළිගත්තේ ග්‍රහ සංයෝගය දැනටමත් ගත වී ඇති බවත්, තාරකා නැවත පෙර පිහිටීමට සම්පූර්ණ වසරක් ගත විය යුතු බවත් ය. තමන් දැනටමත් මනසින් සිතා ඇති ධනය අහිමි වීම ගැන කෝපයට පත් වූ සොරු, එක් ක්ෂණයක් වත් ප්‍රමාද නොකර, විශාල කඩුවකින් බමුණා ද්විත්ව කොටස් කර මරා දැමූහ.

ජය ලැබූ සොරු ඉන්පසු පළමු කණ්ඩායම ලුහුබැඳ, සටනකදී ඔවුන් මරා දමා රන් තමන්ට අයිති කර ගත්හ. එහෙත් පසුව ඔව්හු කුඩා කොටස්වලට බෙදී ගොස්, එම ම කොල්ලයට වෙනුවෙන් එකිනෙකා මරා දමමින්, දහසක් මළ සිරුරුවල නටබුන් අතර සිටින්නේ මිනිසුන් දෙදෙනෙක් පමණක් වන තුරු ගෙවා ගත්හ.

නිධානය වනයේ ගහනයක සඟවා, දෙදෙනාගෙන් එක් අයෙක් ආහාර මිලදී ගැනීමට ගමට ගිය අතර, අනෙකා කඩුවක් රැගෙන මුර කළේය. දෙදෙනාම රහසින් සිතුවේ, අනෙකා යම් පහසු අවස්ථාවක මරා දැමීමට ය. මුරකරු ආපසු පැමිණි ආහාර ගෙනයන්නා සැඟවී සිට මරා දැමූ අතර, ඉන්පසු කුසගින්නෙන් පෙළෙමින් වාඩි වී, සගයා පිටත් වීමට පෙර රහසින් විෂ මිශ්‍ර කර තිබූ කැඳ අනුභව කළේ ය. ඔහු තමා ම මරා දැමූ පුද්ගලයා අසල දැඩි කම්පනවලින් මිය ගියේය.

ලබා ගැනීමට යවා තිබූ මුදල් සහිතව ආපසු පැමිණි බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, ගුරුවරයා කපා දමා ඇති බව දුටු සේක. රුධිර මාර්ගය වනය හරහා අනුගමනය කර, ඝාතනය වූ මළ සිරුරු දහසක් ගණන් කරමින්, ජීවතුන් කිසිවෙකු ලබා ගැනීමට ඉතිරි නොවූ, ස්පර්ශ නොකළ රන් ගොඩක් අසල වැතිරී සිටි මිය ගිය සොරු දෙදෙනා දක්වා ගියේ ය.

කථාවේ අවසානයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ, ස්වකීය කැමැත්තට යටත් වූ බමුණා, සියලු උපදෙස් ප්‍රතික්ෂේප කළ මුරණ්ඩු භික්ෂුව සමඟ එක් කළ සේක. එක් රාත්‍රියක නිධානය මළ සිරුරු දහසක බිමක් බවට පත් කළ එම ඉවසීම නැති ගතිය ම, ඒ භික්ෂුවට තමා වෙනුවෙන් ලබා දුන් ප්‍රඥාවන්ත උපදෙස් ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට තවමත් පොළඹවමින් සිටියේය.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ අනතුරු ඇඟවීම වැළැක්වීමට උත්සාහ ගත්තේ සරල සොරකමක් නොව, එය ස්පර්ශ කරන සියලු දෙනා අවසානයේ ග්‍රහණය කර ගන්නා, ජයග්‍රහණය කළ බව සිතන අයට පවා, සම්පූර්ණ ලෝභයක් මුදා හැරීම ය. එක් බිඳුණු පොරොන්දුවකින් ඇති වූ විනාශය සිතා බැලූ බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, රන් දානමය කටයුතු සඳහා නිහඬව එක් රැස් කර ගෙන, ධර්මය පිළිපැදීමට නිවසට ගිය සේක. අධර්මිෂ්ඨ ලාභය, මුලින් එය කෙසේ පෙනුනත්, එයට අත ගසන සියලු දෙනාව විනාශ කරන්නාක් මෙන් ම, එය දරන්නා ද විනාශ කරන බව ඔහු ප්‍රත්‍යක්ෂව දැක තිබුණි.