Dhammapada

हा लेख किसा गोतमी या शोकाकुल मातेची कथा सांगतो, जिने आपल्या मृत मुलाला पुन्हा जिवंत करण्यासाठी बुद्धांकडे धाव घेतली, आणि बुद्धांनी तिला मृत्यूने स्पर्श न केलेल्या घरातून मोहरीचा दाणा आणण्यास सांगून दिलेला साधा पण गंभीर उपदेश.

धम्मपदाचे भिक्षु वग्ग (गाथा 360–382) संन्यासी जीवनाचे आदर्श वर्णन करते: इंद्रिय संयम, ध्यान आणि आत्मनिर्भरता निर्वाणाकडे.

धम्मपदाचा चरम ब्राह्मण वग्ग (गाथा 383–423): बुद्ध खऱ्या ब्राह्मणाची व्याख्या जन्म किंवा संस्कारांद्वारे नव्हे, तर जागृत अर्हंत (अहात्) म्हणून करतात.

धम्मपद चा दंड वग्ग (गाथा 129-145): सर्व प्राणी हिंसा आणि दंडाला भीतीने पाहतात, सर्वांना जीवन प्रिय असते. त्यामुळे साधक आपणल्या आत्मा ला दुसऱ्याचा ठाउस देऊन कोणाला पीडा देत नाही.

धम्मपदातील धर्मस्थ वर्गामधील (गाथा 256–272) गाथा असे शिकवतात की खरा धर्मनिष्ठता अंतर्मुखी सद्भावनेतून येते, पदवी, वय किंवा रूपांतरणेतून नाही.

धम्मपदाचा जरा वग्ग (गाथा 146–156): शरीराचा अनित्यता, तृष्णा रूपी घराचे बांधकाम वाली गाथा आणि अप्रमादाचा संदेश।

धम्मपदाचा क्रोध वग्ग 14 कालजयी गाथा (221–234) संगृहीत करतो, जे क्रोध, गर्व आणि दुर्भावनेवर विजय पाण्याचा मनोवैज्ञानिक मार्ग दर्शविते. गाथा 222 मध्ये तथागत म्हणतात की जो उसळलेल्या क्रोधाला वेगाने धावणाऱ्या रथाप्रमाणे आवरतो, तो खरा सारथी आहे; इतर लोक तर केवळ लगाम पकडणारे आहेत. गाथा 223 मध्ये सनातन नियम प्रतिपादित केले आहेत: 'अक्रोधाने क्रोधाला जिंकावे, चांगुलपणाने दुष्टतेला जिंकावे, दानाने कृपणाला जिंकावे आणि सत्याने खोटे बोलणाऱ्याला जिंकावे.' अंतात काया, वाणी आणि मनाच्या त्रिविध संयमावर जोर दिला आहे.

धम्मपदातील मार्ग वग्ग (गाथा 273–289) उन्नत अष्टांगिक मार्ग आणि अस्तित्वाचे तीन लक्षण मुक्तीचे मार्ग म्हणून घोषित करते.

धम्मपदातील मल वग्गमध्ये मानसिक विकार आणि मलांचे परीक्षण केले जाते. अविद्या हाच संसारातील परम मल आहे असे प्रतिपादन केले जाते. या विभागात वयोवृद्ध कसाई यांच्याशी संबंधित गाथा आहेत. इतर गाथा कामना, द्वेष, मोह आणि तृष्णेचे धोके वर्णन करतात.

धम्मपदातील नाग वग्ग (गाथा 320-333) हाथीला सहनशीलता, आत्मसंयम, आणि शुद्ध ध्यान-एकांतत्वाचे प्रतीक म्हणून वापरतो.

धम्मपदाचा निरय वग्ग (गाथा 306-319) पाखंड, खोटे मत आणि नैतिक भ्रष्टतेच्या कर्मफलाबद्दल चेतावणी देतो।

पालि कैनन येथील धम्मपदाचा इक्कीसवा अध्याय, प्रकीर्णक वग्ग, त्याग, त्रिरत्नचा स्मरण आणि एकांत साधनावर सोळा गाथा (290-305) एकत्रित करतो।

धम्मपद अध्याय पाप वर्ग (गाथा 116–128): शुभ कर्म में शीघ्रता करें; बूँद-बूँद से घड़े की तरह छोटे पाप भी जीवन भर देते हैं और कर्मफल से बचने का कोई स्थान नहीं।

धम्मपदाचा पुष्प वग्ग (गाथा 44–59): माळ्या, भंगरे आणि हवेच्या विरुद्ध पसरणाऱ्या सुगंधा मृत्यु येण्यापूर्वी जीवनात सदाचारचा पाठ शिकवतात।

धम्मपदातील तृष्णा वग्गात (334-359) तृष्णेच दुःखाचे मूल कारण असे विवरण दिले जाते, आणि धम्मदानाच्या महिमेने या वग्गाचा समापन होतो.