Bharat Devotion

ਹੰਕਾਰ

(अहंकार)

ਸ਼ਬਦਾਰਥ

'ਮੈਂ' ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ

ਵਿਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੂਲ

'ਅਹਮ੍' (ਮੈਂ) ਅਤੇ 'ਕਾਰ' (ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਤੋਂ; ਸਾਂਖ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਵੈ-ਭਾਵ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਨਸਿਕ ਯੋਗਤਾ, 'ਮੈਂ' ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ — ਸੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਗਲਤ ਸਮਝੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਬੰਧਨ ਬਣ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਕਾਰਜ।

ਆਤਮਿਕ ਭਾਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ

ਆਤਮਿਕ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸਵੈ-ਭਾਵ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸਦੀ ਪਕੜ ਢਿੱਲੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਵਾ ਨਾ ਕਰੇ।

ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ

ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਮਾਰਗ

ਭਗਤੀ ਗਾਇਨ ਅਤੇ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ

ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦੇ ਦੋਹੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲੇ 541 ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਰੁਣਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦੇ ਦੋ-ਤੁਕੀ ਦੋਹਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਖੀਆਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਨਿਰੀਖਣ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਰੀਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ

ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਹਿਰਦਾ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੀ ਨਿਮਰਤਾ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਝਲਕਦੀ ਹੈ।