ਮਨ ਚੰਗਾ ਤੋ ਕਠੌਤਿ ਮੇਨ ਗੰਗਾ
ਰੀਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ
ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਅਮਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਲ (ਮਨ ਚੰਗਾ) ਬਾਹਰੀ ਰਸਮੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਡੇ ਹਨ।
ਸੱਚੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮਨ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਉਤਪਤੀ
ਇਹ ਅਮਰ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ (ਅੰਗ ੧੧੦੯) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਕਠੌਤਿ' (ਪਾਣੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਾਂਡਾ) ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ।
ਅਰਥ
ਗੁਰੂ ਜੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਲੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਬਾਹਰੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਸਫ਼ਾਈ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਰੋਧ
ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਸੱਚੀ ਪੂਜਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ।
ਪ੍ਰਭਾਵ
ਇਹ ਬਾਣੀ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਨਤਾ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਉਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਭਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਤਨੇਮ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼
'ਕਠੌਤਿ' ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਲੱਕੜੀ ਜਾਂ ਧਾਤ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮਨ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਾਮੂਲੀ ਭਾਂਡਾ ਵੀ ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Guru Ravidas Ji
ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ