ਗੁਰੂ ਰਵिदਾਸ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਮਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਪਿਆਰ
ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਭਜਨ ਬੇਮਿਸਾਲ ਨਮਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ 'ਸੇਵਕਾਂ ਦਾ ਸੇਵਕ' (ਦਾਸ ਦਾਸਨ ਦਾਸ) ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਨਮਰਤਾ ਦਿਵਿਆ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਭਗਤ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਨਮਰਤਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਦਾਸ ਦਾਸਨ ਦਾਸ' (ਸੇਵਕਾਂ ਦਾ ਸੇਵਕ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ – ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਮਰਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਕ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੀ ਨਮਰਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਉਚਾਈ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ।
ਨਮਰਤਾ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਕਿਰਪਾ
ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਮਰਤਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਤ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ – ਇਹ ਨਿਰਗੁਣ ਪਿਆਰ ਦਾ ਰਹੱਸ ਹੈ।
'ਨਿਰਗੁਣ ਪਿਆਰ' ਦਾ ਅਰਥ
ਇਹ ਉਹ ਪਿਆਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਗੁਣ, ਰੂਪ ਜਾਂ ਲਾਭ ਦੀ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿਆਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਮਾਰਗ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੇਵਕ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਅੰਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ
ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਮਰਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਇੱਕਮਿਕ ਹੋਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।
Guru Ravidas Ji
ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ