ਨਿਰਾਕਾਰ
(निराकार)ਸ਼ਬਦਾਰਥ
ਰੂਪ ਰਹਿਤ
ਵਿਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੂਲ
'ਨਿਰ੍' (ਬਿਨਾਂ) + 'ਆਕਾਰ' (ਰੂਪ) ਤੋਂ — ਪਰਮ ਸੱਚ ਦਾ ਕੋਈ ਭੌਤਿਕ ਰੂਪ ਜਾਂ ਤਸਵੀਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਹ ਕਬੀਰ ਦਾ ਜ਼ੋਰ, ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਰਣਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਆਤਮਿਕ ਭਾਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ
ਕਬੀਰ ਦਾ ਨਿਰਗੁਣ-ਨਿਰਾਕਾਰ ਰੁਖ਼ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੰਦਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਹਿੰਦੂ ਰੀਤੀਵਾਦ ਅਤੇ ਮਸਜਿਦ-ਅਧਾਰਿਤ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਨਿਰਾਕਾਰ ਰੱਬ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮਿਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।