ਬੀਜਕ
ਸਾਖੀ, ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਰਮੈਨੀ ਦਾ ਭਗਤੀ ਅਧਿਐਨ
ਬੀਜਕ ਕਬੀਰ ਪੰਥ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਹਨ।
ਬੀਜਕ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰਮ (ਮਾਇਆ) ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਬਣਤਰ
ਬੀਜਕ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਹਨ – ਸਾਖੀ (ਦੋਹੇ), ਸ਼ਬਦ (ਗੀਤ) ਅਤੇ ਰਮੈਨੀ (ਤੁਕਾਂਤ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਕਤੀਆਂ)। ਹਰ ਇੱਕ ਰੂਪ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਖੀ ਸੰਖੇਪ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਸੰਗੀਤ ਰਾਹੀਂ ਭਗਤੀ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ
“ਬੀਜਕ” ਦਾ ਮਤਲਬ “ਬੀਜ” ਹੈ – ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਉਸ ਬੀਜ ਵਰਗਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਮਝ ਦਾ ਦਰੱਖ਼ਤ ਉੱਗਦਾ ਹੈ। ਕਬੀਰ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਸਮਝਣਾ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ
ਬੀਜਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਦੇਸ਼ ਮਾਇਆ (ਭਰਮ) ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਛਾਨਣਾ ਹੈ। ਕਬੀਰ ਜੀ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਰੀਤਾਂ-ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਭੂ-ਪ੍ਰੀਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਵਰਤੋਂ
ਬੀਜਕ ਨੂੰ ਕਬੀਰ ਪੰਥ ਦੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਵੇਰੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ। ਇਸਦੇ ਦੋਹੇ (ਸਾਖੀਆਂ) ਅਕਸਰ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਦੇ ਅਸਾਨ ਨੁਕਤੇ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Sant Kabir
ਕਬੀਰ ਪੰਥ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ