ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ
(पंचामृत)Literal Meaning
ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ
Etymology & Sanskrit Root
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ 'ਪੰਚ' (ਪੰਜ) ਅਤੇ 'ਅੰਮ੍ਰਿਤ' (ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਰਸ) ਤੋਂ।
Spiritual Insight & Context
ਦੈਵੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਮਿਠਾਸ, ਪੋਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ।
Where ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ Comes Up
ਅਮਲਕੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵ੍ਰਤ ਕਥਾ (ਫਾਲਗੁਨ ਸ਼ੁਕਲ)
ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਪੁਰਾਣ ਤੋਂ ਅਮਲਾ (ਆਂਵਲਾ) ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਫਾਲਗੁਨ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਪੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਸ਼ਯਨੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵ੍ਰਤ ਕਥਾ (ਆਸ਼ਾੜ੍ਹ ਸ਼ੁਕਲ)
ਹਰਿਸ਼ਯਨੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਦਿਵਯ ਕਥਾ, ਜੋ ਚਤੁਰਮਾਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਮਿਕਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵ੍ਰਤ ਕਥਾ (ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ)
ਬ੍ਰਹਮ ਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਕਾਮਿਕਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ੇ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪਦਮਿਨੀ (ਕਮਲਾ) ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਕਥਾ (ਅਧਿਕ ਮਾਸ ਸ਼ੁਕਲ)
ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਤੋਂ ਦਿਵਿਆ ਕਥਾ ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁਲਸਤਯ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਵੇਂ ਰਾਣੀ ਪਦਮਿਨੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਿਆ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯੋਧਾ ਪੁੱਤਰ ਕਾਰਤਵੀਰਿਆ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਅਧਿਕ ਮਾਸ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪਦਮਿਨੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਪੌਸ਼ ਪੁੱਤਰਦਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵ੍ਰਤ ਕਥਾ (ਪੌਸ਼ ਸ਼ੁਕਲ)
ਭਵਿਸ਼ਯ ਪੁਰਾਣ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਸੁਕੇਤੁਮਾਨ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਸ਼ੈਬਿਆ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਕਥਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੌਸ਼ ਪੁੱਤਰਦਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨੇਕ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲਿਆ।
ਸਤਿਆਨਾਰਾਇਣ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ
ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਰੇਵਾ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਸਤਿਆਨਾਰਾਇਣ ਪੂਜਾ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਰੀਤ, ਪੰਜ ਅਧਿਆਵਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਰਾਹੀਂ ਖ਼ੁਦ ਸੱਚ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।