බන්ධනමොක්ඛ ජාතකය

ජේතවනයේදී, බුදුරජාණන් වහන්සේට චින්චා—ප්‍රසිද්ධියේ හා අසත්‍ය ලෙස උන්වහන්සේ වරදකරුවකු බවට චෝදනා කළ ස්ත්‍රියක්—ගැන ප්‍රශ්න කරනු ලැබීය. උන්වහන්සේ තම භික්ෂූන්ට පැවසූ සේක, චින්චා උන්වහන්සේට එරෙහිව අසත්‍ය චෝදනාවක් කරන්නේ මෙය පළමු වතාව නොවන බව; ඈ ඒ ම දේම පුරාණ ජන්මයක වරක් කර තිබූ බවත්, ඒ පැරණි කතාව සම්පූර්ණයෙන් ප්‍රකාශ කළ සේක.

එම පැරණි යුගයේ, බෝධිසත්වයා වාරාණසියේ රජුගේ පුරෝහිතයා ලෙස සේවය කළේය, ගැඹුරු උපදේශක ඥානයක් හා නොසැලෙන ස්වයං-සංවරයක් ඇති මිනිසෙක්. රජු වරක් තම අගබිසවට පොරොන්දු වී තිබුණේ ඇය නම් කරන ඕන ම ආශාවක් දෙනු ලබන බවය, ඇය ඉල්ලා සිටියේ ඔහු කිසි විටෙකත් වෙනත් ස්ත්‍රියක් කෙරෙහි ආශාවෙන් නොබලන ලෙසයි. මුලදී අකැමැත්තෙන් සිටියද, රජු තම පොරොන්දුව එතරම් සම්පූර්ණයෙන් රැක ගත්තේ තම ම රාජ්‍ය සභාවේ ලස්සනම නර්තන ශිල්පිණියන් වෙතින් පවා තම ඇස් හරවා ගත් බවකි.

සීමාවේ කැරැල්ලක් රජුව යුධ හමුදා මෙහෙයවීම සඳහා ඉවතට ගෙන ගිය විට, ඔහු සටන් බිමත් මාලිගයත් අතර දිනපතා පණිවිඩකාරයින් ගමන් කරන ලෙස සංවිධානය කළේය—තිස් දෙදෙනෙකු ගොස් තිස් දෙදෙනෙකු ආපසු පැමිණෙන—ඔහුටත් අගබිසවටත් සම්බන්ධතාවය කිසි විටෙකත් නැති වී යන්නේ නැති සේ. ඔහුගේ දීර්ඝ වියෝගයේදී, අගබිසව මෙම පණිවිඩකාරයින් සැට හතර දෙනා සියල්ලම තම විශ්වාසයටත් තම ඇඳටත් ඇද ගත්තාය, රජුගේ යුධ ගමන ඔහුව තරම් දුරට බිහිකරවන බවට විශ්වාස කරමින් එයින් කිසිවක් කිසි විටෙකත් එළියට නොඑන බවට.

රජුගේ ජයග්‍රාහී නැවත පැමිණීම ළංවෙත්ම, අගබිසව තම රහස ආරක්ෂා කර ගැනීමට කලබල වූවාය, ඇය ඇය හෙළිදරව් කිරීමට හැකි එකම මිනිසා—රජු නොසිටි කාලයේ මාලිගය අධීක්ෂණය කළ බෝධිසත්වයා—වෙත හැරුණාය. ඇය ඔහුව කැඳවා, ඔහු තම රහසෙහි හවුල්කරුවකු වන ලෙස ඉල්ලා සිටියාය, ප්‍රතික්ෂේප කළේ නම් ඔහුට තර්ජනය කරමින්. බෝධිසත්වයා එසැණින් ප්‍රතික්ෂේප කළේය, තම රජුගේ විශ්වාසයට සිඳුරු නොකරන බවත්, ජීවිත කාලය පුරා තමා රැක ගත් ස්වයං-සංවරය නොබිඳින බවත් ඇයට පැහැදිලිව පැවසීය. ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට කෝපයට පත් අගබිසව, තම ම සම තුවාල කර, තම ඇඳුම් විකෘති කර, ඇඳට පිවිසුණාය, ආපසු එන රජුව බරපතල ලෙස වරදවනු ලැබූ බවක් පෙනුම දෙන්නට සූදානම්ව.

රජු නැවත පැමිණි විට අගබිසව ඔහුට පැවසුවේ බෝධිසත්වයා බලෙන් ඇගේ කාමරයට ඇතුළු වී ඇගේ ගෞරවය නැති කිරීමට උත්සාහ කළ බවයි. එම සිතුවිල්ලෙන් ක්‍රෝධයෙන් මොට වූ රජු, පුරෝහිතයාව දම්වැල් වලින් බඳින ලෙසත් නගරය හරහා මරණ දඬුවම වෙත ගෙන යන ලෙසත් නියෝග කළේය, ඔහුගේ ආරක්ෂාව සඳහා කතා කිරීමට කිසිවකුට ඉඩක් නොදෙමින්.

මරණ දඬුවමේ බෙර හඬ නාද වීම ආරම්භ වූ විට, බෝධිසත්වයාගේ ශාන්තභාවය කිසි විටෙකත් බිඳී ගියේ නැත. ඔහු දඬුවම ක්‍රියාත්මක වීමට පෙර රජු සමඟ තවත් එක් හමුවීමක් ලබා දෙන ලෙස තම ආරක්ෂකයින්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය, රජු තමා සමඟ නැති වී යන්නට පෙර ඇසීමට කැමති වන වටිනා දෙයක් තමාට ඇති බව පමණක් පවසමින්. තම කෝපය තිබියදීත් කුතුහලයට පත් රජු, ඔහුව තවත් වරක් බැහැදැකීමට එකඟ වූයේය.

සිංහාසනය ඉදිරියේ බඳින ලදුව සිටි බෝධිසත්වයා, දයාවට ඉල්ලීමක් නොකළේය. ඔහු රජුගෙන් ඉල්ලා සිටියේ ඔහුගේ නොපැමිණීමේදී සටන් බිමත් මාලිගයත් අතර ගමන් කළ පණිවිඩකාරයින් සැට හතර දෙනා කැඳවා, කිසිවෙකුගේ වචනය පමණක් විශ්වාස කරනවාට වඩා ඔවුන්ට සෘජුවම ප්‍රශ්න කරන ලෙසයි. පණිවිඩකාරයින් ඉදිරිපත් කර ප්‍රශ්න කළ විට, සත්‍යය ඔවුන්ගේ ම මුවින් එළියට ආවේය, එම ශාලාවේ කිසිවෙකුට තවදුරටත් සැක කළ නොහැකි තරම් පැහැදිලිව.

තම ම කෝපය අසරණ මිනිසෙකු මරාදැමීමට තරම් ඉදිරියට ගෙන ගිය ආකාරයෙන් තිගැස්සුණු රජු, වැටලීමේ ඔවුන්ගේ කොටස සඳහා පණිවිඩකාරයින් සැට හතර දෙනාගේ හිස් කපා දැමීමට නියෝග කළේය. බෝධිසත්වයා එයට පවා ඉඩ නොදුන්නේය. ඔහු පළමුව පණිවිඩකාරයින් වෙනුවෙන් ආයාචනා කළේය, ඔවුන් කටයුතු කළේ අගබිසවගේ බලපෑම යටතේ මිස තම ම සැබෑ තේරීමකින් නොවන බව පවසමින්, ඉන් පසුව වෙනම අගබිසව වෙනුවෙන් ම ආයාචනා කළේය, හානියට හානියෙන් පළිගැනීම පළමු වරදට දෙවන වරදක් එකතු කරනවා පමණක් බව පවසමින්. තමා මරා දමීමට සමීප කරගත් මිනිසෙකුගෙන් අනපේක්ෂිත දයාවකින් ස්පර්ශිත රජු, සියලු දෙනාට සමාව දී බෝධිසත්වයා ඔහුගේ දම්වැල් වලින් නිදහස් කළේය.

ඉන්පසු බෝධිසත්වයා රජුගෙන් එක ම එක දෙයක් ඉල්ලා සිටියේය: ලෝකය අත්හැරීමට අවසරය. ආශාවෙන් හා ඊර්ෂ්‍යාවෙන් රචිත ලෞකික ජීවිතයේ බන්ධන, තමාගෙන් දැන් නිදහස් කර ගත් දම්වැල් වලට වඩා බොහෝ තද සිරගෙදරක් බවත්, පැවිද්ද පමණක් රැක ගැනීමට සුළුවන් නිදහසක් ලබා දෙන බවත් ඔහු පැවසීය. ඔහු හිමාලය වෙත ඉවත් ව ගැඹුරු භාවනාමය ප්‍රාප්තියක් වැඩීය. කල් යත්ම බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔහුව එම ම පුරෝහිතයා ලෙසත්, ආනන්ද එම යුගයේ රජු ලෙසත්, චින්චා ම එක් වරක් නිවැරදි මිනිසෙකුගේ ජීවිතය පාහේ විනාශ කළ ඇගේ බොරුවේ අගබිසව ලෙසත් හඳුන්වා දුන් සේක. පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 120 මෙම කතාව මෙසේ සටහන් කරයි.

බෝධිසත්වයා තම ම ජීවිතයට තර්ජනයක් වූ මොහොතේ ලබා දුන් ධර්මය මුළු කතාව භ්‍රමණය වන හුල් ඉරයි: මෝඩ හා අසත්‍ය වදන් අසරණයින් ලෙස නියම නොකළ දම්වැල් වලින් බඳින අතර, නිවැරදිව කියන ලද සත්‍ය වදන් ඔවුන් නැවත නිදහස් කරයි. ඔහු අවසාන හමුවීම ලබා දුන් විට, තම ජීවිතය සඳහා ආයාචනා කළේ, තර්ජනය කළේ, හෝ ඉච්ඡා කළේ නැත. ඔහු රජුගෙන් ඉල්ලා සිටියේ, ඒ කරුණු තහවුරු කළ හැකි හෝ ප්‍රතික්ෂේප කළ හැකි සැට හතර දෙනා හරහා කරුණු විමර්ශනය කරන ලෙසයි, කිසි ආයාචනාවකින් කළ නොහැකි කාරිය කිරීමට සත්‍යය ම විශ්වාස කරමින්.