කඤ්චනක්ඛන්ධ ජාතකය

ජාතක අට්ඨකථාවට අනුව බුදුරජාණන් වහන්සේ ජාතක අංක 56 ශ්‍රාවස්ති නගරයේදී වදාළ සේක. එම කතාව ශ්‍රාවස්ති නගරයේ එක් තරුණයෙකු ගැනයි. ඔහු බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාව අසා, ශ්‍රද්ධාව හදවතට ගෙන, භික්ෂුවක් විය. ඔහුගේ ආචාර්‍යවරු සහ ගුරුවරු සම්පූර්ණ සීල ශික්ෂාව ඔහුට උගන්වන්නට වූහ.

ඔවුහු ඔහුට දස සීලය, කෙටි, මධ්‍යම සහ දීර්ඝ සීල, පාතිමොක්ඛ සංවරය, ඉන්ද්‍රිය සංවරය, නිර්දෝෂ ජීවිකාව සහ පරිෂ්කාරයන්ගේ නිසි භාවිතය ඉගැන්වූහ. නවදීක්ෂිත භික්ෂුව සිතුවේ සීලය ඉතා විශාල බවත්, ඒ සියල්ල තමා නිසැකව රැකගත නොහැකි බවත්ය.

භික්ෂුවක් වී නීති රැකිය නොහැකි නම් භික්ෂු ජීවිතයෙන් ප්‍රයෝජනයක් නැතැයි ඔහු තර්ක කළේය. ලෝකයට ආපසු ගොස්, විවාහ වී, දාන සහ අනෙකුත් පුණ්‍ය කර්මවල ජීවිතයක් ගත කිරීම සර්වශ්‍රේෂ්ඨ බව ඔහු තීරණය කළේය. ඔහු තම ජ්‍යෙෂ්ඨයන්ට කීවේ ගිහි ජීවිතයට ආපසු යාමට ඔහු කැමති බවත්, තම පාත්‍රය සහ චීවරය ආපසු භාර දීමට අදහස් කරන බවත්ය.

ඔවුහු පැවසුවේ එය ඔහුගේ තීරණය නම්, අවම වශයෙන් පළමුව බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් සමු ගත යුතු බවයි. ඔවුහු ඔහුව ධර්ම සභාවේදී ශාස්තෘන් වහන්සේ ඉදිරියට ගෙන ගියහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ විමසුවේ, භික්ෂුව ඔහුගේ කැමැත්තට විරුද්ධව ගෙන එන්නේ මන්ද කියායි.

භික්ෂූන් වහන්සේලා පැහැදිලි කළේ, තරුණයාට සීල ශික්ෂාව ඔහුගේ හැකියාවට වඩා වැඩි බවත්, ඔහු තම චීවර සහ පාත්‍රය ආපසු භාර දීමට කැමති බවත්ය. බුදුරජාණන් වහන්සේ ඇසුවේ, ඔහුට මෙතරම් බරක් පටවන්නේ මන්දැයි ය. එක් අයෙකු හැකි තරම් පමණක් කළ හැකි බවත්, එයට වඩා නොවිය යුතු බවත් වදාළ සේක. එම වැරැද්ද නැවත නොකරන ලෙස භික්ෂූන්ට අනුශාසා කළ සේක. මෙම කාරණය තමන් වහන්සේට භාර දෙන ලෙස ද වදාළ සේක.

ඉන්පසු බුදුරජාණන් වහන්සේ තරුණ භික්ෂුවගෙන් විමසුවේ, ඔහුට නීති තුනක් පමණක් රැකීමට හැකිද කියාය. තරුණයා හැකි බව පිළිතුරු දුන්නේය. බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළේ වචනය, සිත සහ කය යන තුන් දොරටු ආරක්ෂා කරන ලෙසත්, වචනයෙන්, සිතින් හෝ ක්‍රියාවෙන් කිසිදු අයහපතක් නොකරන ලෙසත්, ආපසු ගොස් මේ තුන පමණක් රැකගන්නා ලෙසත්ය.

තරුණයා සතුටින් ඒවා රකින බව පැවසීය. ඔහු තම ආචාර්‍යවරුන් සමඟ ආපසු ගොස් දොරටු තුන ආරක්ෂා කළේය. තම ගුරුවරු ඔහුට සම්පූර්ණ සීල ශික්ෂාව කියා දුන් බව ඔහු සිතුවද, ඔවුහු බුදුරජාණන් වහන්සේ නොවූ බැවින්, එපමණ ප්‍රමාණයක්වත් ඔහුට වටහා දීමට නොහැකි වී ඇත. සර්වඥ සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේ, ධර්මයේ අධිපතිව, මෙතරම් සීලය නීති තුනක් තුළ ඇතුළත් කර, ඔහුට එය පැහැදිලි කර දුන් සේක.

ඔහු අවබෝධයක් ලබා, දින කිහිපයකින් රහත්භාවය ලැබීය. ධර්ම සභාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙය අසා, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ දක්ෂකම ගැන විස්මයෙන් කතා කළහ. සීලය සම්පූර්ණ කළ නොහැකි බැවින් ඉවත් වෙමින් සිටි තරුණ භික්ෂුවට, එහි සම්පූර්ණ සාරාංශය ඇතුළත් වූ නීති තුනක් ලැබී තිබුණි.

බුදුරජාණන් වහන්සේ ධර්ම සභාවට වැඩම කර, ඔවුන් කතා කළ දේ දැනගත් සේක. බරක් කොටස් වශයෙන් ගත් විට පවා සැහැල්ලු වන බව ඔවුන්ට වදාළ සේක. එසේම, අතීතයේ ප්‍රඥාවන්ත මිනිසුන්, විශාල රන් ප්‍රමාණය ඔසවා ගැනීමට ඉතා බර යැයි දැක, පළමුව එය කැබලිවලට බිඳ ඒවා රැගෙන යාමට හැකි වූ බව වදාළ සේක. ඉන්පසු කතාව වදාළ සේක.

බ්‍රහ්මදත්ත රජු වාරණාසියේ රාජ්‍යය කළ කාලයේ, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ගම්මානයක ගොවියෙකු ලෙස උපත ලැබූහ. එක් දිනක් ඔවුන් ගමක් එක් වරක් තිබූ කුඹුරක නගුල හාමින් සිටියහ. බොහෝ කලකට පෙර ධනවත් වෙළෙන්දෙකු මිය ගොස්, එම කුඹුරේ රන් කුට්ටියක් වළලා තැබීය. එය මිනිසෙකුගේ කලවාව තරම් ඝනකම ද, හස්ත හතරක් දිග ද වූ විය.

නගුල රන් කුට්ටියට ගැටී එහි ඇලී ගියේය. එය ගසක විහිදුණු මුලක් යැයි සිතා, ඔවුහු එය ගොඩ ගත්හ. සැබෑ දෙය හඳුනාගත් විට, රන්වල පස් පිසදැමීමට පටන් ගත්හ.

දවසේ වැඩ අවසන් වූ සූර්යාස්තයේදී ගොවියා නගුල සහ උපකරණ තබා දැමීය. ඔහු රන් කුට්ටිය කරට තබාගෙන ගෙදර ගෙන යාමට උත්සාහ කළේය. ඔහුට එය ඔසවා ගැනීමටවත් නොහැකි විය.

ඔහු එහි ඉදිරියේ වාඩි වී, ඒ රන් සමඟ කුමක් කළ යුතුද යන්න සිතීමට පටන් ගත්තේය. ජීවත් වීමට මෙපමණ, නිධියක් ලෙස වළලා තැබීමට මෙපමණ, වෙළඳාමට මෙපමණ, දානයට සහ අනෙකුත් පින්කම්වලට මෙපමණ තබා ගන්නා බව ඔහු සිතුවේය. එම සැලැස්මට අනුව, ඔහු රන් කුට්ටිය කොටස් හතරකට කපා දැමීය.

බෙදීම නිසා බර රැගෙන යාමට පහසු විය. ඔහු රන් කොටස් හතර ගෙදර ගෙනගියේය. කතාවේ කපා දැමීම ගැන විස්තර නොදක්වන අතර, විශේෂ ජයග්‍රහණයක් ද ගැන නොකියයි. කරුණ පැහැදිලිය: සම්පූර්ණය බරට, කොටස් එසේ නොවේ.

දාන සහ අනෙකුත් පුණ්‍ය කර්මවල ජීවිතයකින් පසු ගොවියා තම කර්මය අනුව ගතියට ගියේය. ග්‍රන්ථය ඔහු ගැන තවත් කිසිවක් නොකියයි.

ඉගැන්වීම අවසන් වූ පසු බුදුරජාණන් වහන්සේ ගාථාවක් වදාළ සේක. එය කියන්නේ, හදවත සහ සිත ප්‍රීතියෙන් පිරුණු විට, සාමය ලැබීම සඳහා ධර්මය පිළිපදින විට, මෙසේ ගමන් කරන්නා ජයග්‍රහණය ලබා සියලු බන්ධන සම්පූර්ණයෙන් විනාශ කරන බවයි. මෙයින් බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔවුන්ගේ ඉගැන්වීම රහත්භාවය දක්වා ගෙන ගොස්, එය එහි මුදුන ලෙස තැබූ සේක.

ඉන්පසු බුදුරජාණන් වහන්සේ සම්බන්ධය පෙන්වා, උප්පත්තිය හඳුනාගත් සේක. එම දිනවල රන් කුට්ටිය ලැබූ මිනිසා තමන් වහන්සේම බව වදාළ සේක.

ජාතක අංක 56 එකිනෙකා සමඟ කතා කරන කොටස් දෙකකි. වර්තමාන කතාවේ, තරුණ භික්ෂුව සම්පූර්ණ ශික්ෂණ බරින් මැඩී, යාමට තීරණය කරයි. අතීත කතාවේ, ගොවියා සම්පූර්ණ රන් කුට්ටියේ බරින් මැඩී, එය බෙදීමට තීරණය කරයි. දෙකම බර දේවල් වන අතර, කොටස් වශයෙන් ගත් විට ඒවා රැගෙන යා හැකි බවට පත් වේ.

තරුණ භික්ෂුව සඳහා බුදුරජාණන් වහන්සේගේ නීති තුන අඩු වටිනාකමක් ඇති ඉගැන්වීමක් නොවීය. ඒවා වචනය, සිත සහ කයේ දොරටු ආරක්ෂා කළ අතර, තරුණයා දින කිහිපයකින් රහත්භාවයට පැමිණියේය. මාර්ගය එක වරම ගත යුතු නොවන බව කතාව මතක් කර දෙයි. එය ගත යුත්තේ එක් එක් රැගෙන යා හැකි කොටසකිනි, රැගෙන යාමට ප්‍රසන්න සිතකිනි.