කුරුංගමිග ජාතකය

ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 206 දේවදත්තගේ නොනිමෙන වෛරය ගැන බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී. එය තිදෙනෙකු වූ වනමිතුරන් ගැනත්, ඔවුන් සෑම කෙනෙකුටම සියල්ල නැති වීමට ආසන්න වූ වැද්දාගේ නිර්දයභාවය ගැනත් පුරාණ කථාවක් සිහිපත් කළේය. පැහැදිලිම අනතුර ගෙවී ගිය විගස නොනැවතුණු ගලවා ගැනීමක් එම කථාවේ මධ්‍යයේ විය.

ඒ පෙර ජාතියේදී බෝධිසත්වයන් වහන්සේ මුවෙකු ලෙස උපන්නේ, ඉහළ අතු මත කූඩු තනා වාසය කළ කොට්ටෝරුවෙකු සහ ආසන්න පොකුණක වාසය කළ ඉබ්බෙකු යන කල්‍යාණ මිතුරන් දෙදෙනා සමඟ වනයේ ජීවත් වෙමිනි. තිදෙනා දිනපතා එක්ව වනඵල සහ සහජ මිත්‍රත්වය බෙදාගත්හ. ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකුටවත් අනෙක් දෙදෙනා ආපසු නොදී තිබිය හැකි දෙයක් ඉල්ලා නොසිටි මිත්‍රත්වයකින් ඔවුහු බැඳී සිටියහ.

මුවාගේ පියසටහන් අනුගමනය කළ වැද්දෙකු, මුවා සෑම උදෑසනකම යන ඵල ගස් අසලින් සකස් කළ හම්වලින් සාදන ලද සැඟවුණු පාශයක් අටවා තිබුණි. මුවා නොදැනුවත්ව උගුලට පය තැබූ විට හම් පටිය ඔහුගේ කකුල වටා තදින් හැකිළී, ඔහු කොතෙක් ඇදගත්තත් ඔහුව දැඩිව රඳවා ගත්තේය.

මුවාගේ වේදනාකාරී හඬ ඇසී, ඉබ්බා දියෙන් ගොඩ ආවේය; කොට්ටෝරුවා ද ඉහළ අතුවලින් බැස ආවේය. දෙදෙනා එම මොහොතේම එක් එක් තමන්ට උදව් කළ හැකි ආකාරය ගැන තීරණය කළහ. ඉබ්බා තම ශක්තිමත් දත්වලින් රළු හම් පටිය කපා දැමීමට නිශ්චය කළ අතර, කොට්ටෝරුවා වැද්දා පිටතට යෑමට පෙර ඔහු ප්‍රමාද කිරීමට ඉදිරියට පියෑඹීමට නිශ්චය කළේය.

වැද්දාගේ පැල කරා මුලින්ම ළඟා වූ කොට්ටෝරුවා, මිනිසා දොරින් එළියට එන තෙක් රැඳී සිටි අතර, ඉන්පසු ඔහුගේ මුහුණ කෙලින්ම ඉලක්ක කරමින් පියාසර කළේය. කෑගසමින් පියාපත් ගසමින් ඔහු, බියට පත් වැද්දා අසුභ නිමිත්තක් හමුවූ බව සිතා ගෙට නැවත පිවිසෙන තුරු සිටියේය. වැද්දා පසුපස දොරින් යාමට උත්සාහ කළ විට, කොට්ටෝරුවා නැවතත් පහර දී, ශබ්දය සහ උත්සාහයෙන් පමණක් ඔහුව පැය ගණනක් ප්‍රමාද කළේය.

කොට්ටෝරුවා වැද්දා කරදර කරමින් සිටියදී, ඉබ්බා හම් පටිය නොසැලී අඛණ්ඩව කපමින් සිටියේය. අවසානයේ අවසාන නූල කැඩී ගිය අතර, මුවා ගහනයට පැන ගියේය. කෙසේ වුවද, ඉබ්බා දිගු වෙහෙසෙන් ශක්තිය නැති වී මන්දගාමී විය; ඒ මොහොතේම වැද්දා අවසානයේ කොට්ටෝරුවාගේ බාධාවෙන් මිදී, විවෘත බිමට ළඟා විය.

මුවාගේ තමන්ගේම නිදහස මගින් අනතුර අවසන් විය යුතුව තිබුණි; නමුත් වෙහෙසට පත් ඉබ්බා, කාලයට පොකුණේ ආරක්ෂාව වෙත ළඟා වීමට තරම් ශක්තියක් නොතිබූ බැවින්, පලා යාමට පෙර වැද්දා විසින් අල්ලා ගන්නා ලදී. එමගින් සම්පූර්ණ ගලවා ගැනීමක් ලෙස පෙනුණු දේ, අඩක් පමණක් බවට පත් විය.

තමාගේ ආරක්ෂාව කථාවේ අවසානය ලෙස පිළිගැනීමට වෙනුවට, මුවා තමා දැන් පැන ගිය ම අනතුර වෙත ආපසු හැරී ගියේය. ඔහු මුවාගේ අවධානය මතු කර, වැද්දා වනයේ ගැඹුරට ලුහුබැඳීමකට ආකර්ෂණය කළේය; එහිදී එකම මුවාට පමණක් ජීවත් වීමට තරම් වේගය තිබුණි. වැද්දා මුවාගේ පියසටහන් අනුගමනය කරමින් විවෘත බිමෙන් තවත් දුරට ගිය විට, ඉබ්බා නිහඬව මුදාගන්නා ලදී; ඔහු හානියකින් තොරව තම විලට ආපසු ගියේය.

මුවා තම කකුල නිදහස් වූ වහාම ගහනයට අතුරුදහන් වී නම්, කථාව දෙදෙනෙකු තුන්වැනි අයෙකු බේරාගත් කථාවක් ලෙස මතකයට නැගෙනු ඇත. ඒ වෙනුවට එය තිදෙනෙකුගේ කථාවක් බවට පත් විය; ඔවුන් එක් එක් වාරයේදී, සියලුම දෙනාගේ ආරක්ෂාව ලබා ගැනීමට පෙර ගලවා ගැනීම නතර නොකිරීමට ප්‍රතික්ෂේප කළහ. මුවා ආපසු යාමේ තීරණය නියම කළේ, කොට්ටෝරුවාගේ සුවය සහ ඉබ්බාගේ ශක්තිය දැනටමත් වියදම් කළ එම මිත්‍රත්වය හැර වෙන කිසිවක් නොවේ; සහ ලෙහෙසිම මොහොත් මිණුම් කරන මිත්‍රත්වයක් තවම සම්පූර්ණයෙන් පරීක්ෂා කර නැත.

කථාවේ අවසානයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ වැද්දා දේවදත්ත බවටත්, කොට්ටෝරුවා සාරිපුත්ත බවටත්, ඉබ්බා මොග්ගල්ලාන බවටත්, මුවා තමන් වහන්සේ බවටත් හඳුනාගත් සේක. එක් කලෙක වනයේ ජීවීන් තිදෙනා ආරම්භයේ සිට අවසානය දක්වා සම්පූර්ණ ගලවා ගැනීමක් හරහා එකට බැඳ තැබූ මිත්‍රත්වය, ඔහුගේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍යයන් තවමත් එකිනෙකා කෙරෙහිත්, තම ගුරුවරයා කෙරෙහිත් රැගෙන ගිය එකම විශ්වාසවන්තකම විය; එය සෘතු ගණනාවක් පුරා, පළමු සහ පැහැදිලිම අනතුර දැනටමත් ගෙවී ගොස් බොහෝ කාලයකට පසුවත් පවත්වා ගෙන ගියහ.