වඳුරු රජුගේ පරිත්‍යාගය

ශ්‍රාවස්තියේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ජාතකට්ඨවණ්ණනාවට අනුව, තමන්ගේ ඥාතීන් කෙරෙහි භක්තිය පිළිබඳ මේ ශුද්ධ ධර්ම දේශනාව වදාළ සේක. මේ අවස්ථාව ඇති වූයේ කෝසල රජු වන විඩූඩභ, තම මව සැබෑ ශාක්‍ය උතුම් කාන්තාවක් නොව ශාක්‍ය දාසියකගෙන් උපන් බව දැනගැනීමෙන් පසු, පළිගැනීමක් ලෙස ශාක්‍ය වංශය විනාශ කිරීමට පිටත් වූ විටය. බුදුන් වහන්සේ තමන්ගේ ඥාතීන් ගලවා ගැනීම සඳහා විඩූඩභගේ මාර්ගයේ තුන් වතාවක් තමන් සිටුවා ගත් අතර, එක් එක් වතාවේ රජු ගෞරවයෙන් ආපසු හැරී ගියේය. එහෙත් සිව්වන වතාවේ, අතීත කර්මයේ විපාක සදහටම වළක්වා ලිය නොහැකි බව දැක, බුදුන් වහන්සේ නැවත මැදිහත් නොවූ සේක; ශාක්‍යයෝ විනාශයට පත් වූහ. ඉන්පසු බුදුන් වහන්සේ තම භික්ෂූන්ට, සංසාරයේ අසංඛ්‍යාත ජීවිත පුරා බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ තම ඥාතීන්ගේ සුභසිද්ධිය තම ශරීර ජීවිතයට වඩා ඉහළින් තබා ගත් ආකාරය ප්‍රකාශ කළ සේක. එය නිදසුනක් ලෙස මේ අංක 407 මහාකපි ජාතකය දේශනා කළ සේක.

බොහෝ දුරාතීත කාලයෙහි, බ්‍රහ්මදත්ත රජු පරිශුද්ධ බරණැස් රාජ්‍යය පාලනය කළ කල, බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ තිරිසන් ලෝකයේ උතුම්, අති සුන්දර වඳුරු රජු (මහාකපි) ලෙස නැවත උපත ලැබූ සේක. අති විශාල ශාරීරික ශක්තියෙන්, දීප්තිමත් රන්වන් ලොමුවලින්, මිනිස් විද්වතුන්ට වඩා ඉහළ ප්‍රඥාවෙන් යුක්තව, හිමාල කඳුවැටියේ ඝන වනයක, වඳුරන් අසූ දහසක සාමකාමී රංචුවක් පාලනය කළ සේක.

මේ පරිශුද්ධ ආශ්‍රමයේ ගැඹුරින්, ශුද්ධ ගංගා ගඟේ ඉවුරෙහි, විශාල හා අද්භූත අඹ ගසක් (අම්බපුක්ඛ) සිටියේය. එහි අතු, අතුලනීය සුවඳින් හා මිහිරියාවෙන් යුතු, දිව්‍යමය අමෘත ගෙඩිවලින් බරව පැවතුණි. මනුෂ්‍ය වර්ගයාගේ තෘප්තිමත් නොවන කාමය තම රංචුවට විනාශය ගෙන දිය හැකි බව දැන සිටි ප්‍රඥාවන්ත බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ දැඩි අණක් දුන් සේක: පැසුණු ගෙඩියක් පවා ගංගා ජලයට වැටීමට ඉඩ නොදිය යුතු බව. වඳුරෝ ගංගාව මත නැමුණු අතුවල ඇති සෑම මල් හා ගෙඩියක්ම උනන්දුවෙන් කඩා ගත්හ.

ඔවුන්ගේ අවධානය තිබියදීත්, ගසේ ඉදිරියට නැමුණු අතුවක, මීමැඩියෙකුගේ ගුහාව පිටුපස සැඟවී සිටි පැසුණු අඹ ගෙඩියක් නිහඬව ගලා යන ගංගාවට වැටුණි. එය ගලා ගොස්, වාරාණසියේ රජු බ්‍රහ්මදත්ත තම පිරිවර සමඟ නාන විට ඔහුගේ මසුන් අල්ලන දැලට ඇලී ගියේය. ගෙඩියේ දිව්‍ය සුවඳින් මත්ව රජු එය රස බැලීය. එහි ස්වර්ගීය මිහිරියාවෙන් ආධිපත්‍යයට පත් වූ ඔහු එහි මූලය සොයා ගැනීමට ගිජු විය.

රජු රාජකීය දුනුවායන් හා වනපාලකයන්ගේ බලවත් පිරිසක් සමඟ ගංගාව ඉහළට ගමන් කර, හිමාල කඳුගැට පාමුල දුරස්ථ ප්‍රදේශයට ගියේය. එහිදී ඔහු ගෙඩිවලින් බර වී, අසූ දහසක වඳුරන්ගෙන් පිරුණු උතුම් වන රුක දුටුවේය. රාජකීය මාළිගයට පමණක් ඒ අමෘත ගෙඩිය ලබා ගැනීමට ඇති ආශාව නිසා, වාරාණසියේ රජු රාත්‍රියේ රුක සම්පූර්ණයෙන් වට කර, අරුණෝදයේදී සෑම වඳුරෙකුම වෙඩි තබා මරා දමන ලෙස තම දුනුවායන්ට අණ කළේය.

ශත ගණනක දුනුවායන්ගේ දුනු හා ගංගාවේ ගර්ජනා කරන ගිරිකඳර අතර හිරවී, අසූ දහසක වඳුරෝ මරණ භයෙන් හඬා වැලපී, තම උතුම් රජු වෙත සරණ ගියහ. බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ බියක් නැති සන්සුන්කමින් ඔවුන්ව සනසා වදාළේය: “අඬන්න එපා, මගේ ප්‍රිය ප්‍රජාවෙනි; ඔබගේ රජු ඔබව ගඟ එගොඩට ආරක්ෂාව වෙත ගෙන යනු ඇත.”

අතිශය උස් ගසේ මුදුනට නැග, ශක්තිය රැස් කර, ගර්ජනා කරන ගිරිකඳර රියන් අසූවක් පමණ දුරින් පැන, එපසින් ඇති පර්වත තලයට බැස ගත් සේක. ගඟ ඉවුරේ ශක්තිමත් වේණු දණ්ඩක් දැක, එහි එක් කෙළවරක් පර්වතයකට තදින් බැඳ, අනෙක් කෙළවර තමන්ගේ උරහිස් මත බැඳ ගත්සේක. ඉන්පසු ඔහු නැවතත් වන දෙසට පැන්නේය. එහෙත් වේණුව ගිරිකඳර මුළු පළලම තරණය කිරීමට තරමක් කෙටි විය. එක් ක්ෂණයකවත් පසුබට නොවී, බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ දෙඅත් දිග හැර, අඹ ගසේ අතුව තදින් අල්ලා ගෙන, තමන්ගේ ජීවමාන ශරීරය ශූන්‍යය හරහා දිගු කර, පාලම සම්පූර්ණ කළ සේක.

“මගේ පිට මතින් එක් පියවරක් බැගින්, වේගයෙන් නිදහස බලා දුවව!” යි ධෛර්යවත් රජු අණ කළේය. එක් එක් වඳුරා ලෙස, අසූ දහසක වඳුරෝ ඔහුගේ දිගු කරන ලද ශරීරය මතින් දිව ගොස්, ගිරිකඳරේ එගොඩ ඉවුර ආරක්ෂිතව ළඟා වූහ. ඒ රංචුව අතර පෙර ජාතියේ දේවදත්තද සිටියේය — බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ අධිකාරය ගැන දිගු කලක් තරහ තබාගෙන සිටි, ඊර්ෂ්‍යාකාරී හා තරහකාර වඳුරෙක්. තම උතුම් නායකයා තදින් ඇදී, අසරණව සිටිනු දුටු දේවදත්ත උස් අතුවකට නැගී, දෙපා දෙකෙන් බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ කොඳු ඇට මතට දරුණු ලෙස පැන බැස ගත්තේය. හිතාමතා ක්‍රූරත්වයෙන් කොඳු ඇට බිඳ දමා, ඉන්පසු ඔහු අනෙක් පසට පලා ගියේය.

ගඟ ඉවුරෙන් මුළු දර්ශනයම බලා සිටි බ්‍රහ්මදත්ත රජු, විස්මයෙන් හා පසුතැවිල්ලෙන් කම්පා විය. ඔහු තම සේවකයන්ට වඳුරු රජු යට මෘදු රෙද්දක් තැබීමට හා වේණු රැහැන සැහැල්ලුවෙන් කපා දැමීමට අණ කළේය; එවිට බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ජලාවර්තයට වැටීමට පෙර ගත්තේය. රජු එම උතුම් වඳුරා සුවඳ ජලයෙන් නහවා, ඔහුගේ තුවාල සුවකරවන තෙල් ගා, මෘදු සයනයක රාජකීය කහ සේද වස්ත්‍රයකින් වසා තැබීය.

මැරෙන වඳුරු රජුගේ ඇස් දෙස කඳුළු පිරුණු ඇසින් බලා, බ්‍රහ්මදත්ත රජු ඇසීය:

“අහෝ උතුම් සත්වය, ඔබ ඔබේම බිඳුණු ශරීරය ඔවුන්ට පාලමක් කර, ඔබෙන් පලා ගිය ඔවුන් ගලවා ගත්තේය. ඔබ දැන සිටියේ එය ඔබේම මරණය බව. ඔවුන් ඔබට කුමන ණයක් ගෙන සිටියාද, මේ භයානක පරිත්‍යාගයෙන් ඔබට කුමක් ලාභ වූයේද?”

බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සන්සුන්ව පිළිතුරු දුන් සේක:

“මහරජ, මම ඔවුන්ගේ ස්වාමියා හා ආරක්ෂකයා වීමි. සැබෑ පාලකයා ජනයාගෙන් බදු හෝ සැප නොපතයි; ඔවුන්ගේ දුක් දරන්නේය, තම ජීවිතය මිලට ගෙන ඔවුන් හානියෙන් ආරක්ෂා කරන්නේය. මහරජ, මගේ අවසාන උපදෙස අසන්න: ඔබේ රාජ්‍යය ධර්මයෙන් පාලනය කරන්න. කරුණාව ඔබේ රාජදණ්ඩ වේවා, සත්‍යය ඔබේ බලකොටුව වේවා. ඔබේ ඇමතිවරු, ඔබේ පුරවැසියන්, ඔබේ සත්වයන්, තව ද වනයේ නිහතමානීම ගසත්, පියෙකු තම එකම දරුවාට සලකන්නා සේ සලකන්න. ධර්මයෙන් පාලනය කරන්නා මේ ලොවේ සැනසීම ද, ස්වර්ගීය ලෝකවල විමුක්තිය ද ලබයි.”

සදාකාලික ප්‍රඥා වචන මේ ආකාරයෙන් පවසා, මහාකපි ඇස් පියාගෙන ස්වර්ගීය ලෝකවලට ගමන් කළේය. බ්‍රහ්මදත්ත රජු චක්‍රවර්ති රජුට හා සමාන ගෞරවයෙන් ඔහුට රාජකීය අවමංගල්‍යය පවත්වා, ඔහුගේ ශුද්ධ ධාතූන් උඩ සුදු ස්තූපයක් ඉදි කළේය. තම ඉතිරි ජීවිත කාලය පුරාම, පරිපූර්ණ යුක්තියෙන් හා අහිංසාවෙන් ඔහු තම රාජ්‍යය පාලනය කළේය.

ජේතවනයේ දේශනාව අවසන් වන විට, ජාතකට්ඨවණ්ණනාවේ අංක 407 ජාතකය පිළිබඳ වාර්තා වන ආකාරයට, බුදුන් වහන්සේ ආගමික සම්බන්ධය පැහැදිලි කළ සේක:

“එකල රජු ආනන්ද විය; දුෂ්ට වඳුරා දේවදත්ත විය; වඳුරන්ගේ පිරිස මේ එකත්‍ර වූ සභාව විය; මම තෙමේ වඳුරු රජු විය.”