වෙස්සන්තර ජාතකය

වෙස්සන්තර ජාතකය (ජාතක අංක 547), පාලි ත්‍රිපිටකයේ උපත් කථා පිළිබඳ විවරණ සංග්‍රහයක් වන ජාතකට්ඨවණ්ණනාවේ මහානිපාතයට අයත් වන අතර, විශේෂයෙන් ථායිලන්තය, ලාඕසය, කාම්බෝජය සහ මියන්මාරය වැනි ථෙරවාද රටවල බුද්ධාගමික සම්ප්‍රදායේ ඉතාමත් ප්‍රිය කරන කථාවලින් එකකි. එය සිද්ධාර්ථ ගෞතම ලෙස බෝධිසත්වයන්ගේ අවසාන ප්‍රතිසංධියට පෙර ඇති වූ අවසාන මානව ජීවිතය පිළිබඳ කථාව ප්‍රකාශ කරන අතර, බෝධිසත්වයෙකු අනන්ත ජීවිත පුරා පරිපූර්ණ කළ යුතු දස පාරමිතාවන්ගෙන් පළමුවැන්න වූ දානය, එනම් දානශීලීභාවය, ගැන එය උපදෙස් දෙන බැවින් විශේෂයෙන් හරසා ගනු ලැබේ.

මෙම කථාව සංජය රජුගේ පුත්‍රයා වූ වෙස්සන්තර කුමරු අනුගමනය කරයි. ඔහු ළමාවියේ සිටම සීමාවක් නොදුටු දානශීලීභාවයකින් ප්‍රසිද්ධව සිටියේය. ඔහු ආරම්භ කරන්නේ වියළි කාලගුණයකින් පීඩා විඳින අසල්වැසි රටකට, වර්ෂාව ගෙන එන බව විශ්වාස කරන ලද තම රාජ්‍යයේ පූජනීය සුදු ඇතාව පරිත්‍යාග කිරීමෙනි. කරුණාවේ මෙම එක් ක්‍රියාව ඔහුගේම ජනතාව, ඇතාගේ අහිමිවීම තම රටට සාගතයක් ගෙන එනු ඇතැයි බියවූ හෙයින්, එතරම් කෝපයට පත් කළ බැවින් ඔහුව පිටුවහල් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියහ. වෙස්සන්තර කිසිදු විරෝධයකින් තොරව එම දඬුවම පිළිගනී. ඔහු, ඔහුගේ බිසව මද්දි, සහ ඔහුගේ දරුවන් දෙදෙනා වූ ජාලි සහ කණ්හජිනා, එකට වනාන්තරයේ ගැඹුරේ ඇති, දේව ශිල්පියා වූ විස්සකම්ම විසින් දේවරාජ ශක්‍රයාගේම අණ පරිදි ඔවුන් වැනුවා යන සම්ප්‍රදායට අනුව, ඉදි කරන ලද ආශ්‍රමයක් වෙත පිටත් ව යති.

වනාන්තරයේ වෙස්සන්තරගේ දානශීලීභාවය නතර නොවේ. මග දී හමුවන බ්‍රාහ්මණයන්ට ඔහු තම රථය සහ අශ්වයින් පරිත්‍යාග කරන අතර, පවුල හැරුණු විට තමාට කිසිවක් තව ඉතිරි නොවන තෙක් ඔහු තම පවුල සමඟ පා ගමනින් ඉදිරියට ගමන් කරයි. තම මනාලිය ඉඩ නැති ලෙස සේවකයින් සොයා එන්නැයි එවූ බ්‍රාහ්මණයෙකු වූ ජූජක නම් තැනැත්තා ආශ්‍රමයට පැමිණ වෙස්සන්තරගෙන් ඔහුගේ දරුවන් දෙදෙනාව ඉල්ලා සිටින විට කථාවේ මූලික පරීක්ෂණය පැමිණේ. වෙස්සන්තර ඔවුන් පරිත්‍යාග කරයි, ජූජක දරුවන් රැගෙන යයි, ඔහු ඔවුන්ව මගදී දුරකම් වින්දනය කරයි. කථාව පවසන ආකාරයට, රැක බලා ගන්නා දෙවිවරු රාත්‍රියක් පාසා අදෘශ්‍යව මැදිහත් වී ඔවුන්ට සැනසීම සහ ආහාර සපයන අතර, දහවල් කාලයේ නිහඬව ජූජකගේ ගමන් මාර්ගය, ඔහු අදහස් කළ දුර ගම වෙනුවට, සංජය රජුගේම මාළිගාව වෙත හරවනු ලැබේ. එහි, සංජය රජු තම මිත්තණියන් හඳුනාගෙන ජූජකගෙන් ඔවුන් එම ස්ථානයේම මිලට ගනියි.

මෙයවුවද වෙස්සන්තරගේ පරීක්ෂණයේ අවසානය නොවේ. ඔහුගේ අධිෂ්ඨානයේ තවත් පරීක්ෂණයක් ලෙස, දෙවියන්ගේ රාජයා වන ශක්‍ර, බ්‍රාහ්මණයෙකු ලෙස වෙස් ගත් අයුරින් පෙනී සිට, වෙස්සන්තරගෙන් මද්දිවම ඉල්ලා සිටියි. වෙස්සන්තර කිසි පැකිලීමකින් තොරව තම බිසව පරිත්‍යාග කරයි. එයින් ඔහු සතු සියල්ල, පවුලද ඇතුළුව, පූර්ණ ලෙස සමර්පණය කිරීම සම්පූර්ණ වේ — බුද්ධ සාහිත්‍යයේ දානයේ පරිපූර්ණත්වයේ වෙනත් කිසිදු විස්තරයක නොපෙනෙන තරම් සම්පූර්ණත්වයකි. මෙතරම් පූර්ණ භක්තියෙන් සිත් ඇදුනු ශක්‍ර, දානය පිළිගැනීම වෙනුවට වහාම තම ස්වරූපය ප්‍රකාශ කර මද්දිව ආපසු දෙයි, සහ ඉක්බිතිව වෙස්සන්තරට ඔහුගේ රාජ්‍යය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතිස්ථාපනය කර, පිටුවහල් වීමට පෙර තිබූ ආකාරයටම මුළු පවුලම එක්සත් කරයි.

වෙස්සන්තරගේ කථාව දානය නිසා විශේෂයෙන් සිහිපත් කරනු ලැබේ, නමුත් බුද්ධ සම්ප්‍රදාය පවසන්නේ බුද්ධත්වය ලබා ගැනීමට පෙර බෝධිසත්වයෙකු අනන්ත ජීවිත පුරා පාරමිතා දහයම වැඩිය යුතු බවයි:

වෙස්සන්තර ජාතකය සදාචාරාත්මක උපමාවකට වඩා බොහෝ දෙයකි; එය ඇල්මීම, පරිත්‍යාගය සහ බෝධිසත්ව ආදර්ශයෙන් බලාපොරොත්තු වන අසීම් කරුණාව පිළිබඳ විස්තීර්ණ ගවේෂණයකි. ථායිලන්තයේ, "මහා ජාති" උත්සවය තුළ මෙම කථාව තවමත් සම්පූර්ණයෙන් දේශනා කරනු ලැබේ. එය සවන් දෙන්නන්ව කථාවේ පරිච්ඡේද දහතුනම, ආරම්භයේ සිට අවසානය දක්වා, එක දිගට සිදු කරන ජප භාවනාව තුළින් ගෙනයන එක් දිනක අවස්ථාවකි.

මෙහි ස්ථිර බලය පහසු සැනසීමක් ලබා දීමේ වඩා, එහිම ප්‍රධාන ගුණධර්මයේ වටිනාකම මහත් ලෙස පිළිගැනීම අනුබල දීම තුළ පවතී: දරුවන් සමඟ වෙස්සන්තර පරිත්‍යාග කළ දේවල් සම්පූර්ණ බරපතලකම සමඟ වාසය කරන ලෙස කථාව ශ්‍රාවකයන්ගෙන් ඉඩ ඉල්ලයි, දෙවිවරු ඔහුගේ දානශීලීභාවයෙන් නැති වූ දේ ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට පෙර. අද දිනද, දකුණු පෙරදිග ආසියාව පුරා වෙස්සන්තරගේ කථාව නැවත කියන විට, එහි දුෂ්කර කොන් මෘදු කර, ඔහුගේ දරුවන් පැහැරගැනීමේ අමු දුක මත ආලෝකය වියලන අවස්ථා ඇත. සංස්කරණය නොකළ වාචකය ආරක්ෂා කරන විද්වතුන් සහ භික්ෂූහු තර්ක කරන්නේ මෙම අපහසුතාව සුමට කර ඉවත් කළ යුතු අඩුපාඩුවක් නොව, කථාවේම මුළු අරමුණම බවයි: පරිපූර්ණ යැයි කැඳවීමට සුදුසු පාරමිතාවක් මෙතරම් සැබෑ වටිනාකමකට මුහුණ දී නොවට්ටිය යුතුය, දායකයාට කිසි විටෙකත් සැබවින්ම තර්ජනයක් නොවන පහසු, සුබ දානශීලීභාවය පමණක් නොවේ.