ବେସ୍ସନ୍ତର ଜାତକ
ଦାନର ଚରମ ଉଦାହରଣ
ଏହି ଲେଖାରେ ବେସ୍ସନ୍ତର ଜାତକର କାହାଣୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ରାଜକୁମାର ବେସ୍ସନ୍ତରଙ୍କ ଅସାଧାରଣ ଦାନ ଓ ତ୍ୟାଗର କାହାଣୀ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏହା ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମରେ ଦାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପରତାର ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ।
ବେସ୍ସନ୍ତର ଜାତକ ହେଉଛି ବୌଦ୍ଧ ପରମ୍ପରାର ଏକ ଅତି ପ୍ରିୟ କାହାଣୀ, ଯେଉଁଥିରେ ଭଗବାନ ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ଶେଷ ଜନ୍ମ ପୂର୍ବର ଜୀବନ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏହି କାହାଣୀର ନାୟକ ହେଉଛନ୍ତି ରାଜକୁମାର ବେସ୍ସନ୍ତର, ଯିଏ ଦାନ ଓ ତ୍ୟାଗର ଏପରି ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ଯେ ସେ ନିଜର ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରିଦେଇଥିଲେ। ଏହି କାହାଣୀ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମରେ ଦାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପରତାର ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ।
କାହାଣୀ ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜକୁମାର ବେସ୍ସନ୍ତର ଥିଲେ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୟାଳୁ ଏବଂ ଉଦାର ବ୍ୟକ୍ତି। ସେ ନିଜ ରାଜ୍ୟର ବର୍ଷା ଆଣିବା ଶ୍ୱେତ ହସ୍ତୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିଦେଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ ନେଇ ରାଜ୍ୟର ଲୋକମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରୁ ନିର୍ବାସିତ କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ସେ ନିଜ ପତ୍ନୀ ମାଦ୍ରୀ ଏବଂ ଦୁଇ ସନ୍ତାନଙ୍କ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜର ଦାନ ଧର୍ମ ଜାରି ରଖିଲେ ଏବଂ ଶେଷରେ ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିଦେଲେ। ଏହି କାହାଣୀର ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କରଣ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ମୂଳ ବାର୍ତ୍ତା ସବୁଠାରେ ସମାନ — ଦାନ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁଣ।
ଏହି କାହାଣୀ କେବଳ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଭିନ୍ନ ଏସୀୟ ଦେଶର ସଂସ୍କୃତିରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି। ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ଲାଓସ୍, କାମ୍ବୋଡିଆ ଏବଂ ମିଆନମାରରେ ଏହି କାହାଣୀକୁ ବାର୍ଷିକ ଉତ୍ସବ ରୂପେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି କାହାଣୀ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ସଂସାରର ସବୁ ବସ୍ତୁ ଅସ୍ଥାୟୀ, ଏବଂ ପ୍ରକୃତ ସୁଖ ଦାନ ଏବଂ ତ୍ୟାଗରେ ନିହିତ। ବେସ୍ସନ୍ତରଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଆମକୁ ଦର୍ଶାଏ ଯେ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥ ଭାବରେ ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ହାସଲ କରିପାରେ।
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ଉତ୍ପତ୍ତି
ବେସ୍ସନ୍ତର ଜାତକ ହେଉଛି ଭଗବାନ ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ଶେଷ ଜନ୍ମ ପୂର୍ବର ଜୀବନ, ଯାହାକୁ ‘ମହାଜାତକ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଏହି କାହାଣୀ ବୌଦ୍ଧ ପରମ୍ପରାରେ ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବା ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାତକ ଭାବେ ପରିଗଣିତ।
ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତୀକ
ଶ୍ୱେତ ହସ୍ତୀ ବେସ୍ସନ୍ତରଙ୍କ ଦାନର ପ୍ରଥମ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ଥିଲା। ଏହି ହସ୍ତୀ ରାଜ୍ୟରେ ବର୍ଷା ଆଣିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଥିଲା, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଦାନ କରି ସେ ପ୍ରଜାଙ୍କ କ୍ରୋଧର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ।
ଚରମ ତ୍ୟାଗ
ବନବାସ ସମୟରେ ବେସ୍ସନ୍ତର ନିଜ ଦୁଇ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିଦେଇଥିଲେ। ଏହା ଦାନର ଚରମ ସୀମା ବୋଲି ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ, କାରଣ ସନ୍ତାନ ପ୍ରତି ମୋହ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।
ସାଂସ୍କୃତିକ ପାଳନ
ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ଲାଓସ୍, କାମ୍ବୋଡିଆ ଓ ମିଆନମାରରେ ବେସ୍ସନ୍ତର ଜାତକକୁ ବାର୍ଷିକ ଉତ୍ସବ ରୂପେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହାକୁ ‘ଥେଟ୍ ମହାଚାତ୍’ ବା ‘ମହାଜାତି’ ଉତ୍ସବ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଭିକ୍ଷୁମାନେ ଏହି କାହାଣୀର ୧୩ଟି ପର୍ବ ପାଠ କରନ୍ତି।
ଶିକ୍ଷା
ଏହି କାହାଣୀ ଶିଖାଏ ଯେ ପ୍ରକୃତ ସୁଖ ଦାନ ଓ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପରତାରେ ନିହିତ। ବେସ୍ସନ୍ତରଙ୍କ ତ୍ୟାଗ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତିର ମାର୍ଗ ଦେଖାଏ, ଯାହା ଶେଷରେ ବୁଦ୍ଧତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତିର କାରଣ ହୋଇଥିଲା।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ଉତ୍ସ: wisdomlib.org
Dāna (Generosity) ବିଷୟରେ ଅଧିକ କାହାଣୀ
Buddha
ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ରୁ ଅଧିକ
ସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ