සකුණග්ඝි ජාතකය

ජේතවනයේ වැඩවසන බුදුරජාණන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට, කිසිවිටෙක තම ආහාරචාරික සීමාවෙන් අනුන්ගේ සීමාවට නොයායුතු බව අවවාද කළ සේක. තම සුපුරුදු සීමාව ඉක්මවා යන්නා විපතට ආරාධනා කරන බව වදාරා, මෙය මනාව පැහැදිලි කිරීමට උන්වහන්සේ ම කුඩා පක්ෂියෙකුව සිටියදී මෙම පාඩම උකහාගත් අවස්ථාවක් ගැන වදාළ සේක. අතීතයේ බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජු රාජ්‍යය කළ සමයෙහි, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ සීසෑම කළ ගොවිබිමක සතුටින් ජීවත් වූ කුඩා වටුවෙකු ලෙස උපත ලැබූහ. උස් වූ හාරිච්ච රේඛා සහ හිරු රශ්මියෙන් දැඩි වූ පස් පිඩැලි අතර ආරක්ෂිතව, විසිර ගිය බිජු අනුභව කරමින් ජීවත් වූහ. සෑම සමයකම පස් පිඩැල්ලෙන් පිඩැල්ලට පැන, හාරීමෙන් මතුවූ තණ බිජු රැස් කර ගත්හ. එහි ඔහු සුරක්ෂිතව සිටියේ, ඉඩම ම ඔහුගේ මිතුරා වූ බැවිනි—හාරිච්ච රේඛා ඉතා පටු වූ අතර පිඩැලි ඉතා සමීපව තිබූ හෙයින්, කිසිදු උකුස්සෙකුට තම පියාපත් හකුළා පහර දීමට, තම ශරීරය දැඩි පසට ගැටී තැළී නොයා, හැකියාවක් නොවීය.

එක් දවසක් දීප්තිමත් උදෑසනක, කුතුහලයෙන් හා ආහාර රුචියෙන් වෙලී, කුඩා වටුවා තම සුපුරුදු සීමාවෙන් බොහෝ ඈතට, වනාන්තර අද්දරේ විශාල විවෘත තණබිම් බිමකට සැරිසැරුවේය. එහි අමුතු බිජු ඔහුට රසවිඳීමක් ලබා දෙනු ඇතැයි සිතීය. එකෙණෙහිම, ග්‍රහණශීලී උකුස්සෙකු—මේ ජීවිතයේ දේවදත්ත නම් ලද—උස් ගසක වාඩි වී සිට, අනාරක්ෂිත කුඩා පක්ෂියා දැක, පියාපත් හකුළා, අකුණක් මෙන් අහසින් කඩා පැන, තියුණු නියපහුරු වලින් තැති ගත් වටුවා අල්ලා ගත්තේය.

පසෙහි පීඩනයට ලක් වූ වටුවා තියුණු ලෙස විලාප දුන්නේය—'අහෝ! මා තම ආදී සීමාව හැරදා ගිය තරම් මෝඩ වූවේ ය! මගේ පියාගේ උරුමය වූ ආරක්ෂිත පස් පිඩැලි අතර මා රැඳී සිටියේ නම්, මෙම උද්දාමකාරී උකුස්සා කිසිවිටෙක මට සමාන විය නො හැකි විය!' නියපහුරු ඔහුගේ පිටට කාවැදී සිටියදීම, කඳු මෙන් රැස් වූ පිඩැලි හා කඩා වැටෙන උකුස්සාගේ පියාපත් සඳහා අධික ලෙස පටු වූ හාරිච්ච රේඛා ඔහුගේ සියලු පරපුර පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ ආරක්ෂා කර ඇති බවත්, ක්ෂණික කුතුහලයක් නිසා ඔහු තනිවම එම දිගු ආරක්ෂාව බිඳ දැමූ බවත් ඔහු දැන සිටියේය.

ග්‍රහණශීලී අභිමානයෙන් පිරුණු හා කිසි විටෙකත් ඉලක්කය මග නොහැරි දඩයක්කාරයෙකුගෙන් කිසිදු විනීත පස් කොටසක් කිසිවෙකු ආරක්ෂා කළ නොහැකි බව විශ්වාස කළ උකුස්සා, 'අහෝ, දුක්ඛිත සත්තුව! ඔබේ හීන සීමාව මගේ නියපහුරු නැවැත්වීමට කුමක් කළ හැකිද? ඔබේ එම පුදුමාකාර බලකොටුව කොහෙද?' යැයි සැරෙන් විමසුවේය. වටුවා නිර්භීතව පිළිතුරු දුන්නේය—'මගේ බලකොටුව සී සෑම කළ ගොවිබිමයි, එහි බර මැටි පිඩැලි කඳු මෙන් රැස් වී ඇත!' උද්දාම උකුස්සා සිනාසෙමින්—'එසේ නම් යව! මම ඔබව ඔබේ හීන පිඩැලි වලට නැවත මුදා හරිමි! ස්ථිරව සිට, ඔබේ පස් කඳු මගේ කඩා වැටීමේ භීතියෙන් ඔබව ආරක්ෂා කළ හැකිද බැලීමට!'

වටුවා වහාම සී සෑම කළ ගොවිබිමට පියාසර කර, ගල් තුරුණක් මෙන් විශාල හා දැඩි පස් පිඩැල්ලක මුදුනට දිව ගොස්, 'දැන් කඩා වදින්න, බලවත් උකුස්සා! මම රැඳී සිටිමි!' යැයි හඬ ගැසුවේය. උද්දාමයෙන් ජලිත වූ උකුස්සා උස් අහසට හීයක් මෙන් පැන, පියාපත් හකුළා, කුඩා පක්ෂියා වෙත කෙළින්ම මාරාන්තික කඩා වැටීමක් දියත් කළේය. හැපීමට සුතුරු තත්පරයකට පෙර, වටුවා පිඩැල්ල යටට ඉක්මනින් රිංගා ගියේය. තම දරුණු වේගය පාලනය කරගත නොහැකි වූ උකුස්සා, ගල් මෙන් දැඩි හා නොසෙල්වෙන පස් ස්කන්ධයට අස්ථි බිඳෙන තරම් බලවත් ලෙස ගැටී, හිස්කබල කුඩුපට්ටම් කර පපුව තැළී ගියේය. කුඩා වටුවා වනාහි තැතිගැත්තද හානියකින් තොරව බිමට පැන, ඔහුව නියපහුරුවලින් අල්ලාගෙන සිටි විශාල පක්ෂියාගේ සිරුර මත සිටගෙන, තම සතුරාගේ අවසානය දැකගත් හැටිත්, ක්ෂණික මෝඩකමකින් හැරදා ගිය තම ආදී බිම ම අවසානයේ ඔහුව මුළුමනින්ම රැකගත් හැටිත් ගැන සතුටු විය.

ජේතවනයේ සිටි තම භික්ෂූන් වෙත හැරී, බුදුරජාණන් වහන්සේ පැරණි කතාව තුළ රැඳී සිටි පාඩම ඉදිරිපත් කළ සේක—'මෝඩ සතුන් පවා තම සීමාවෙන් අනුන්ගේ සීමාවට සැරිසැරීම නිසා සතුරන්ගේ බලයට හසු වෙති. එහෙත් තම සීමාව තුළ රැඳී සිටීමෙන්, ඔවුන් බලවත්ම සතුරාවද පරදවති. ඔබලාටත්, මහණෙනි, ඔබේම සීමාව, ඔබේ ආදී උරුමය ඇත—සතර සතිපට්ඨානය: කය, වේදනා, සිත, ධර්ම පිළිබඳ සිහිකල්පනාව. අනුන්ගේ සීමාව නම් ඇස, කණ, නාසය, දිව, ස්පර්ශය ප්‍රිය කරවන පංච කාමගුණයයි. එහි සැරිසරන්නා මාරයාට අවස්ථාවක් හා පාදයක් ලබා දෙයි. එහෙත් සතර සතිපට්ඨානය තුළ ස්ථිරව රැඳී සිටින්නා කිසිදු පරදවන්නෙකුට පරාජය කළ නොහැක.' දේශනාව අවසානයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ ජාතකය හඳුන්වා දුන් සේක. උද්දාම උකුස්සා දේවදත්ත වූ අතර, එම දුරස්ථ ජීවිතයේ තම හැරදා ගිය බිම ම තමාගේ ගැළවීම බවට පත් කර ගත් වටුවා, උන්වහන්සේ විය.