වාතමිග ජාතකය

ජේතවනාරාමයේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ චූලපිණ්ඩපාතික ලෙසද හඳුන්වන ස්ථවිර තිස්ස ගැන දේශනා කළ සේක. ඔහු වංශවත් තරුණයෙකු වූ අතර පැවිදි වී දැඩි ධුතාංග පිළිවෙත් කෙරෙහි අප්‍රමාදීව යෙදී සිටියේය. උත්සවයක් අතරතුර ඔහුගේ දෙමාපියෝ ඔහුව රසවත් ආහාර මගින් නැවත ගිහිජීවිතයට ගෙන ඒම සඳහා දාසියක් යැවූහ. ඇය ඔහුට එක් රසවත් ආහාර පාත්‍රයක් පසු එකක් ලෙස ඉදිරිපත් කළ අතර, ග්‍රන්ථය පවසන පරිදි, ඇය ඔහුව රස තණ්හාවේ බැඳුම්වලින් දැඩිව බැඳ තබා ගත්තාය. එම තණ්හාව මුල් බැස ගත් පසු ඇය රෝගියෙකු සේ මංකල්පනය කර ඔහුව සම්පූර්ණයෙන්ම ගිහිජීවිතයට ඇද ගත් අතර, ඔහු තම ව්‍රත අත්හළේය. එම රසය කෙරෙහි ඇති මෙම දුබලතාව ඊට බොහෝ පෙර අතීත භවයක දීම එම පුරුෂයාවම විනාශ කළ බව භික්ෂූන්ට පෙන්වීම සඳහා බුදුරජාණන් වහන්සේ පාලි තිපිටකයේ ජාතක අංක 14 වන වාතමිග ජාතකය වදාළ සේක.

බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ රාජකීය උයනෙහි, වාතමිග හෙවත් සුළං මුවා ලෙස හඳුන්වන අසාමාන්‍ය වනමුවෙක් සැරිසැරීය. එය එතරම් වේගවත් වූ නිසා එහි කුර බිමට ඉතාමත් කලාතුරකින් ස්පර්ශ වන්නා සේ පෙනුණි. මිනිස් සුවඳක් හෝ මිනිස් රූපයක් මඳක් හෝ දුටු සැණින් එය සුළඟක් සේ අතුරුදහන් විය. රජුගේ දඩයක්කරුවෝ එකිනෙකා පිළිවෙළින් පිළිගත්හ, කිසිදු දැලක්, වළක් හෝ ඊතලයක් එහි වේගයට සමාන විය නොහැකි බව.

රාජකීය උයන්පල්ලා වන සංජය ඉදිරිපත් වී, මීපැණි සහ සාමාන්‍ය තණකොළ පමණක් යොදාගෙන වනමුවා රජවාසලට ගෙනෙන බව ප්‍රකාශ කළේය. වාතමිගයා උයනේ දාරයේ තණකොළ කන තැන නිරීක්ෂණය කළ සංජය, අලුතින් කපා ගත් තණ පත්‍රවල මීපැණි තවරා, ගහණ පඳුරේ දාරයේ තබා, තමා දෘෂ්ටියෙන් සඟවා ගත්තේය. සුවඳින් ආකර්ෂණය වූ මුවා තණ පත්‍රයක් රස බැලූ අතර, එහි ලැබුණු මිහිරි රස, කිසිදු දඩයක්කරුවෙකුගේ උගුලකට කළ නොහැකි ආකාරයෙන් එහි පරිස්සම කෙමෙන් දිය කිරීමට පටන් ගත්තේය.

දිනෙන් දින සංජය මීපැණි තණකොළ, පෙර දිනයට වඩා තව ටිකක් තමා වෙත ළං කළේය. දිනෙන් දින, මතකයේ රැඳුණු එම මිහිරි රස සඳහා වාතමිගයාගේ බඩගින්න එය, එසේ නොවන්නේ නම් කිසිදා ළං නොවන්නා වූ මිනිසා වෙත තව ටිකක් ඇද ගෙන ගියේය. කෙමෙන් කෙමෙන්, මිනිසෙකුගේ පෙනීමෙන් පවා අතුරුදහන් වූ එම සත්වයා, ඔහුගේ සම්පූර්ණ ස්වභාවය ජය ගෙන සංජයගේ විවෘත අතෙන්ම කෑම ගැනීමට පටන් ගත්තේය.

අවසානයේ සංජය මීපැණි තණකොළ මාවතක් රජවාසලේ විවෘත දොරටු හරහා රජ මණ්ඩපය දක්වා ඍජුවම යන සේ තැබීය. වාතමිගයා එම මාවත පත්‍රයෙන් පත්‍රයට අනුගමනය කළේය. ඔහු තවදුරටත් ආශා කිරීමට පුරුදු වී සිටි රසය කෙරෙහි සම්පූර්ණයෙන් ගිලී, තමා වටා සැඟවෙමින් පැමිණි බිත්ති ගැන නොදැන සිටියේය. එය දොරටු සීමාව පසු කළ ක්ෂණයේ රැකවල් භටයෝ බර දොරටු වසා දැමූහ. එක් කාලයක ස්පර්ශ කිරීමට කිසිවෙකුට නොහැකි වූ එම සත්වයා, ආගන්තුක රජ මණ්ඩපයක ගැහෙමින් සිටියේය. ඔහුව සිර කළේ ඔහුගේම දිව මෙන් ශක්තිමත් වෙනත් කිසිවක් නොවීය.

කිසිදු දඩයක්කරුවෙකු කිසි කලෙක ඇති නොකළ භයකින් ග්‍රහණයට ලක් වූ මුවා වෙව්ලන අයුරු දුටු බ්‍රහ්මදත්ත රජු, සුවසේ ජීවත් වන අය සඳහා රසයට ඇති තණ්හාවට වඩා භයානක දෙයක් ලෝකයේ නැති බව ප්‍රකාශ කළේය. එය ඔහුගේ රාජ්‍යයේ සෑම හිරිත්තක්කුවකටම, සෑම දැලකටම නොහැකි වූ දෙයක්, ඉවසීම සහ මීපැණි පමණක් මගින් ඉටු කරන ලදී.

තිස්සගේ වැටීම ගැන කලබල වූ භික්ෂූන්ට, බුදුරජාණන් වහන්සේ කථාවේ පුද්ගලයන් හඳුනා දෙමින් දේශනාව අවසන් කළ සේක. එක් එක් ආකර්ෂණීය ආහාර පාත්‍රය ඔහුට පිළිවෙළින් ඉදිරිපත් කළ දාසිය, එම දුර භවයේ උයන්පල්ලා වූ සංජය බව වදාළ සේක. තිස්ස තමාම වාතමිගයා වූ අතර, සාමාන්‍ය සියලු භයන්ගෙන් ස්පර්ශ කළ නොහැකි වුවත්, ඔහු රස බැලීමට ආශා කළ දෙයින්ම සම්පූර්ණයෙන් විනාශ විය. ග්‍රහණය දුටු, එහි පාඩම උච්චාරණය කළ රජ, බුදුරජාණන් වහන්සේම විය.

වාතමිගයාගේ අර්ථ දක්වන ලක්ෂණය, එනම් රට පුරා ඔහුව ප්‍රසිද්ධ කළ වේගය, ඔහු සැබවින්ම ග්‍රහණයට ලක් වූ ආකාරයට සම්බන්ධ නොවන බව පෙනී යයි. කිසිදු දඩයක්කරුවෙකු ඔහුව අභිබවා නොගියේය; කිසිදු උගුලක් ඔහුව මුළා කළේ නැත. මුවා සහ සිරගත වීම අතර දුර කෙටි කළ හැකි එකම දෙය වූයේ, මුවා විසින්ම තෝරාගත් රසය නැවත ආස්වාද කිරීමට ඔහු තුළ ඇති නැවත ඒම් බඩගින්නයි. ජාතකයේ නිහඬ අනතුරු ඇඟවීම එයයි: බලයෙන් ග්‍රහණය කර ගැනීමට ඇති දුෂ්කරතම සත්වයා ඔහු තමාටම යාමට තැත් කරන දේ සම්බන්ධයෙන් ඔහුව ආරක්ෂා කිරීමට කිසිවක් නොකරයි.

සංජය කිසිදා මුවා අත්අරගෙන නැත, ලුහුබැඳ නැත, හෝ දොරටුවලින් බලෙන් ගෙන ගොස් නැත. ඔහුට ළං වීමේ එක් එක් පියවර මුවාගේම තීරණයක්ව, ඔහු දැනටමත් වැඩි වැඩියෙන් කැමති වීමට තීරණය කර ඇති සතුට වෙත නිදහසේ ගත් පියවරක් විය. ඒ නිසාමය ජාතකයේ තිස්ස සමඟ සැසඳීම මෙතරම් නිවැරදි වන්නේ. කිසිවෙකු ඔහුව ඔහුගේ කැමැත්තට විරුද්ධව ගිහිජීවිතයට අදින්නේ නැත; එක් වරක් සැප වින්දා තණ්හාව, ස්වේච්ඡා පියවරෙන් පියවර, කලින් කිසිදා නැවත නොයා යුතු යැයි අදහස් කළ දොරටුවක් හරහා ඔහුව නැවත ගෙන යන තරම් විශාල වූයේ ය.