ಜಗದ್ಗುರು ಬਸವಣ್ಣ ಮತ್ತು ಶರಣರು ರಚಿಸಿದ ಕಾಲಾತೀತ ವೈಚಾರਿਕ ವಚನಗಳು।
ಅಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿಯ ಈ ವಚನದಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನ ಪಾದವನ್ನು ಬಿಡೆನೆಂಬ ದೃಢ ಭಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಈ ವಚನವು ಭಕ್ತನು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ವೇದ, ಶಾಸ್ತ್ರ, ತರ್ಕ, ಆಗಮ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವನ ಪಾದಧೂಳಿ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ವಚನದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣ ತಾನು ಅಪರಿಚಿತನಲ್ಲ, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವನ ಮನೆಯವನೆಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿನಮ್ರ ಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಈ ವಚನವು ಬಸವಣ್ಣನವರು ಹೇಳಿದ ನೀತಿಬೋಧೆಯ ತುಣುಕು. ಕೊಲ್ಲದಿರುವುದು, ಸುಳ್ಳಾಡದಿರುವುದು, ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಿರುವುದು ಮುಂತಾದ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ದೇವರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸುವ ದಾರಿ ಎಂದು ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಜಗದ್ಗುರು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಈ ಅಮರ ವಚನವು 'ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ' ಎಂಬ ವೈಚಾರಿಕ ತತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯಶುದ್ಧ ಕಾಯಕವೇ ಪರಮ ಸತ್ಯ ಹಾಗೂ ದೇವಲೋಕ (ಕೈಲಾಸ) ಎಂದು ಬಸವಣ್ಣನವರು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಬಸವಣ್ಣನವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಚನ: ಉಳ್ಳವರು ಶಿವಾಲಯ ಕಟ್ಟುವರು, ಬಡವನಿಗೆ ದೇಹವೇ ದೇಗುಲ; ಸ್ಥಾವರಕ್ಕೆ ಅಳಿವುಂಟು, ಜಂಗಮಕ್ಕೆ ಅಳಿವಿಲ್ಲ.
ಗುರು-ಲಿಂಗ-ಜಂಗಮ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟ-ಪ್ರಾಣ-ಭಾವ ಲಿಂಗಗಳ ಕುರಿತ ಲಿಂಗಾಯತ ಬೋಧನೆ; ಇದನ್ನು ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರದೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.