කල්‍යාණධම්ම ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයේ වැඩ වාසය කරමින් මෙම කථාව වදාළ සේක. එය සාවත්ථි නුවර සිටි, ත්‍රිසරණය සමාදන් වී පස් සිල් ගරුකාරව රැකි භක්තිමත් ගිහි උපාසකයෙකු ගැන වූ කථාවකි. දිනක්, ඒ ගිහි උපාසකයා ධර්මය ඇසීමට විහාරයේ සිටින අතරතුර, ඔහුගේ බිරියගේ අම්මා ඔහුව බලන්නට පැමිණියාය. සන්ධ්‍යා ආහාර වේලාවේදී, වයෝවෘද්ධ එම කාන්තාව දියණියගෙන් විමසුවේ ඇය හා ඇගේ සැමියා සතුටින් එකට ජීවත් වන්නේ ද යන්නයි. බිරිඳ උණුසුම් ලෙස පිළිතුරු දුන්නාය: “එවැනි සැමියෙකු සමඟ කලහයක් ගැන සිතිය හැකි නැත. ඔහු තරම් සීලවත්, සන්සුන්, දොසක් රහිත භික්ෂුවක් සොයා ගැනීමටවත් අපහසුය.”

බිරියගේ අම්මාට යම් තරමකට කන් ඇසුණේ නැත. ඒ මුළු වාක්‍යයෙන්ම ඇය වැදගත් යැයි සිතූ අවසාන වචනය පමණක් ගත්තාය: “භික්ෂුව.” ප්‍රශංසාව ප්‍රකාශයක් ලෙස වරදවා ගත් ඇය නැගිට “මගේ දියණියගේ සැමියා ගිහි ජීවිතය අත්හැර තවුසෙකු වී ඇත” යි හඬ නඟමින් ගියාය. මේ හඬ බිරියගේ විස්මිත මුඛයෙන් සේවකයන් වෙතටත්, සේවකයන්ගෙන් අසල්වැසියන් වෙතටත් පැතිරී ගියේ, රාත්‍රිය වන විට මුළු වීදියම ගිහි පුරුෂයා තවුස් සිවුරු ගෙන ඇතැයි විශ්වාස කරන තුරු ය.

ගිහි පුරුෂයා ජේතවනයෙන් ගෙදර පැමිණි විට, ඔහුගේ නිවසේ ශෝකයෙන් කැළඹී තිබෙනු දුටුවේය. සාවත්ථි නුවර පුරාම ඔහු ලෝකය අත්හැර ගිය බව විශ්වාස කරන බවද ඔහුට දන්වන ලදී. ඔහුට ඒ කටකතාව සිනහවකින් බැහැර කර නිවැරදි කළ හැකි වුවත්, ඔහු නිහඬව කල්පනා කළේය: සුභ ශකුනයක් වූ වචනයක් එක් වරක් පවසා විශ්වාස කළ පසු, එය නිෂ්ඵල නොකළ යුතුය, ප්‍රතික්ෂේප නොකළ යුතුය. ඉරණම සත්‍ය යැයි ප්‍රකාශ කළ දේ, ප්‍රඥාවන්ත පුද්ගලයා තම උත්සාහයෙන් සත්‍ය කරයි. කටකතාව ප්‍රතික්ෂේප කරනු වෙනුවට, ඔහු එය ඉටු කිරීමට අධිෂ්ඨාන කළේය. ඔහු වහාම බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත ගොස් පැවිද්ද ඉල්ලා සිටියේය. ඉන් පසු, අවිච්ඡින්න වීර්යයෙන් ප්‍රතිපදාව පුරා, අරහත් ඵලය ලැබීය.

ජේතවනයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා, නිෂ්ඵල වැරදි වැටහීමක් තම සහෝදරයෙකු සිවුරට ගෙන ගිය වේගය හා සම්පූර්ණත්වය ගැන පුදුමයට පත් වී, මේ කාරණය බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත ගෙන ගියහ. එවැනි හේතු පරම්පරාවක් මෙසේම සිදු වූයේ මේ පළමු වරට නොවන බව වදාළ බුදුරජාණන් වහන්සේ, දීර්ඝ කලකට පෙර බරණැස සිදු වූ දේ ද පෙන්වා දුන් සේක.

බ්‍රහ්මදත්ත රජු බරණැස රාජ්‍ය කළ කාලයේ, බෝධිසත්වයන් ධනවත් හා ධර්මිෂ්ඨ වෙළෙන්දෙකුගේ පුත්‍රයා ලෙස උපත ලැබූහ. වැඩුණු පසු ඔහු විවාහ වූ අතර, ඔහුගේ ජීවිතය එතරම් නිර්දෝෂී වූ බැවින්, ඔහුගේ බිරිඳ පවා තම කන් ඇසෙන් මව්ට “වනයේ තවුසෙකු තරම් සීලවත්” යැයි එක් වරක් පැවසුවාය. වයෝවෘද්ධ කාන්තාව “තවුසා” යන වචනය පමණක් ගත් අතර, පසුකාලීන කථාවේ මෙන්ම එම ම විලාපය වැලපුණාය. එක් දිනකදී, මුළු ගෙදරම හා අසල්වැසි ප්‍රදේශයම මෙම තරුණ වෙළෙන්දා දැනටමත් තපස් ජීවිතයට පිවිසි බව විශ්වාස කළහ.

බෝධිසත්වයන් රාජ සභාවෙන් ආපසු පැමිණ, ඔහු ගැන කියැවෙන දේ දැනගත් විට, ඒ කටකතාව නිවැරදි කිරීමට ඔහු මොහොතක් පවා නාස්ති කළේ නැත. ඔහු සිතුවේ: “සුභ වචනයක් එක් වරක් පවසා ඇති විට එය නිෂ්ඵලව වැටීමට ඉඩ නොදිය යුතුය. ඔවුන් මා තවුසෙකු ලෙස ප්‍රකාශ කර ඇති නිසා, මම සැබවින්ම තවුසෙකු වන්නෙමි.” ඒ අධිෂ්ඨානය සිසිල් වීමට පෙර, ඔහු සමුගැනීමට ගියේය.

බෝධිසත්වයන් බ්‍රහ්මදත්ත රජු ඉදිරියට ගොස්, ගිහි ජීවිතය අත්හැරීමට අවසර ඉල්ලා සිටියේය. එතරම් දක්ෂ හා සීලවත් ප්‍රජාවෙකු, එක් වරදවා ඇසූ වාක්‍යයක් මත පමණක් ධනය, විවාහය හා තනතුර අත්හැරීමට සූදානම් වීම ගැන රජු පුදුමයට පත් වී, ඔහුගෙන් සවිස්තරව විමසුවේය. බෝධිසත්වයන් ගාථාවකින් පිළිතුරු දුන්නේය: මිනිසුන් කෙනෙකු ගෞරවනීය නාමයකින් හැඳින්වූ විට, ඔහු එම නාමයට නොසරිසර විය යුතු ය; එය අසත්‍යව දැරිය යුතු ද නොවේ. සුභ නාමයක් එක් වරක් ලැබුණු පසු, එය සත්පුරුෂයෙකු බහා තැබිය යුතු බරක් නොව, ගෙන යා යුතු යෝක් වේ; එවැනි වචනයක් පවසා ඇති පසු, සතුටු විනෝදයෙහි කිසිදු ප්‍රීතියක් ඉතිරි නොවේ.

වෙළෙන්දාගේ අවංකභාවයෙන් හැඟීම් ගැඹුරු වූ රජු, ඔහුට සමුගැනීමට අවසර දුන්නේය. බෝධිසත්වයන් බරණැසින් පිටත් වී හිමාලයේ වනාන්තර බලා ගියේ, කොළ අතු-පතින් කුටියක් තනා, තනිකඩ තපස්වියෙකුගේ ජීවිතය ආරම්භ කළේය. නොනවත්වා සමාධි භාවනාව මගින් ඔහු ධ්‍යාන හතර හා උසස් අභිඥා වඩවා ගත්තේය. ජීවිත කාලය අවසානයේ ඔහු බ්‍රහ්ම ලෝකයේ උත්පත්ති ලැබීය.

කථාව අවසන් කළ බුදුරජාණන් වහන්සේ, රැස් වූ භික්ෂූන් වහන්සේලාට එහි පුද්ගලයන් හඳුනා දුන් සේක: එම පෙර ජාතියේ රජු, බුදුරජාණන් වහන්සේගේම ශ්‍රාවක ආනන්ද තෙරණුවෝ වූහ. බරණැසේ එම ධර්මිෂ්ඨ තරුණ වෙළෙන්දා, පසුව වනවාසී තවුසා වූ, පෙර ජාතියේ බුදුරජාණන් වහන්සේ ම වූහ. සාවත්ථියේ සිටි, දැන් අරහත් ඵලය ලැබූ ගිහි උපාසකයා, මෙම ජීවිතයේ දී, බෝධිසත්වයන් බොහෝ කලකට පෙර ගත කළ ඒ රටාවම නැවත පුනරාවර්තනය කළ බව බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ සේක.

කල්‍යාණධම්ම ජාතකය, පවුලේ ආහාර වේලාවක අඩක් ඇසුණු වාක්‍යයක් වැනි ඉතා සාමාන්‍ය අනතුරක් වටා ගොඩනැගී ඇත. සුභ වචනයක් අහම්බයෙන් කෙනෙකු කෙරෙහි පවසා ඇති විට, අවංක පුද්ගලයෙකු කළ යුත්තේ කුමක්ද යන්න එය විමසයි. ගිහි උපාසකයාටත් බෝධිසත්වයන්ටත් කටකතාව සරලව ප්‍රතික්ෂේප කර, මුහුණට ලජ්ජාවක් නොමැතිව ගිහි ජීවිතයට ආපසු යා හැකි විය. එහෙත් දෙදෙනාම එම මාර්ගය තෝරා නොගත්හ. ජාතකය ඔවුන්ගේ ප්‍රතිචාරයම ඉගැන්වීමක් ලෙස ඉදිරිපත් කරයි: සුභ ශකුනයක්, එය කුමන ආකාරයෙන් පැමිණියත්, එයට අනුකූලව ජීවත් වීමට වටින්නේය; වරදවා ගැනීම පැහැදිලි කරමින්, නිහඬව පැරණි ජීවිතයට ආපසු යාම වැනි අර්ධ පියවර ගැනීම, අවබෝධයට හැකි වූ අවස්ථාව අල්ලා ගැනීමෙන් තොරව ගෙවී යාමට ඉඩ දෙයි.

මෙම කථාව පාලි ත්‍රිපිටකය පුරා පුළුල් ලෙස දක්නට ලැබෙන, සුභාෂිතයේ බලය කෙරෙහි ඇති පුරාණ හා පුළුල් ගෞරවයද පිළිබිඹු කරයි. අවංකව පවසන ලද වචන, එය අහම්බයෙන් හෝ වරදවා ඇසීමකින් වුවත්, බැඳීමක් සහිත සුභ ඵලයක් රැගෙන යන බව විශ්වාස කරන ලදී. පසුව ඒවා ප්‍රතික්ෂේප කිරීම තමාගේම වාසනාව නාස්ති කිරීමක් විය; ඒවා ඉටු කිරීම අහම්බ සිදුවීමක් සැලසුම් සහගත හා ධර්මිෂ්ඨ ක්‍රියාවක් බවට පත් කළේය. මෙම ආකාරයට කියවන විට, මෙම ජාතකය වරදවා ගැනීමක් ගැන පමණක් නොව, අනපේක්ෂිත නෙක්ඛම්ම මගට ඇති දොරටුව අල්ලා ගැනීම ගැන, සහ තම ධර්මිෂ්ඨකම ප්‍රශංසා කරන සියලු නාම අතරින් වඩාත් සුභ නාමය සම්පූර්ණයෙන්ම සත්‍ය කිරීම ගැන වේ.