ඛරාදිය ජාතකය

ජේතවනාරාමයේදී, තම ගුරුවරුන් ඔහුගේ හැසිරීම නිවැරදි කිරීමට හෝ ඔහුගේ පරිශීලනය ගැඹුරු කිරීමට කළ සෑම උත්සාහයකටම විරුද්ධ වෙමින්, ඉගැන්වීමට නොහැකි බව ඔප්පු වූ භික්ෂුවක් ගැන බුදුරජාණන් වහන්සේට දන්වන ලදී. භික්ෂුව බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉදිරියට ගෙන ඒමේදී, ඉගැන්වීමට ඇති මෙම විරෝධය ඔහු බොහෝ පැරණි ජීවිතයකදීද ලක්ෂණ වී තිබූ බව වදාළ සේක. ඒ රටාව එක් කාලයක කෙසේ අවසන් වූවාද යන්න භික්ෂූන්ට හරියටම පෙන්වීමට, පාළි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 15 වන ඛරාදිය ජාතකය වදාළ සේක.

පුරාණ යුගයක, බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජු රාජ්‍ය කරන කල්හි, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ වනාන්තරයේ රංචුවක් මෙහෙයවන මුව රජු ලෙස උපන් සේක. උන්වහන්සේ මුව-මායාව, එනම් සැඟවුණු වළවල් හඳුනාගැනීම, උගුලින් මිදීම, දඩ බල්ලන්ට වඩා වේගයෙන් දිවීම, සහ ළඟා වන විලෝපිකයා රැවටීමට මළමිනියක් ලෙස ඉඳ ගැනීම ඇතුළු ශිල්පය සම්පූර්ණයෙන් ප්‍රගුණ කර සිටි සේක. උන්වහන්සේගේ නැගණිය වූ ඛරාදිය, උන්වහන්සේගේ ප්‍රඥාව ගැන ගැඹුරින් ගෞරව කළාය; ඇය තම පුතු උන්වහන්සේ වෙත ගෙනවිත්, තම වර්ගයා පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ ජීවමානව තබාගත් ඒ ම උපායන් මේ තරුණ මුවාට ඉගැන්වීමට ඉල්ලා සිටියාය.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ඒ ඉල්ලීමට සතුටින් එකඟ වී, පාඩම් සඳහා නිශ්චිත කාලසටහනක් සකස් කළ සේක. බෑණා පළමු දිනයේ සිටම හිතුවක්කාර හා කම්මැලි බව ඔප්පු කළේය: ප්‍රමාද වී පැමිණීම, උදාසීන ලෙස සවන් දීම, පාඩම නිසි ලෙස ආරම්භ වීමට පෙරම ඉවතට යාම. ඉන් පසු දිනවලදී ඔහු එම ප්‍රයත්නයද අත්හැර, රෝගියෙකු ලෙස මවා පෑමෙන් හෝ සරලව තණ කෑමට සහ ක්‍රීඩා කිරීමට අතුරුදහන් වීමෙන්, අඛණ්ඩව දින හතක් පාඩමට නොපැමිණියේය; ඒ හැම වාරයකම ඔහුගේ මාමා ඔහු සඳහා ඉවසිලිමත්ව බලාසිටියේය.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ඔහු අහිමි විය හැකි දේ ගැන මෘදු ලෙස සිහිපත් කළ විට, තරුණ මුවා පිළිගැනීමක් නොකර සිනාසුණේය. තමාගේ තරුණ බව හා ස්වභාවික වේගය, වනාන්තරයට හෝ එහි දඩයක්කරුවන්ට හෝ ඉදිරිපත් විය හැකි ඕනෑම අනතුරකට එරෙහිව ප්‍රමාණවත් ආරක්ෂාව බව ඔහු පුරසාරම් දෙඩුවේය, ශිල්පය තිබුණත් නැතත්. සෑම සිහිපත් කිරීමකදීම ඒ විරෝධය මෘදු වීම වෙනුවට දැඩි වන බව දුටු බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, උපදෙස් නොපිළිගන්නා සත්වයෙකු ඒ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ ප්‍රතිවිපාකයෙන් ගලවාගත නොහැකි බව වටහාගෙන, අවසානයේ ඔහුට අවවාද කිරීම සම්පූර්ණයෙන් නතර කළ සේක.

නොබෝ කලකට පසු, දඩයක්කරුවන් උගුල් අටවන භූමිය හරහා නොසැලකිලිමත්ව ඇවිද ගිය බෑණා, ඔහු චලනය වූ මොහොතේම බෙල්ල වටා තදින් බැඳුණු වැලක් වෙත කෙලින්ම පා තැබුවේය. උගුල හඳුනාගැනීමට හෝ එයින් ගැලවීමට උපකාරී විය හැකි එකම පාඩම ඔහු කවදාවත් ඉගෙන නොගෙන සිටියේය.

ඛරාදිය කඳුළු හලමින් තම සහෝදරයා වෙත ගොස්, ඔහුගේ බෙල්ල වටා තදවන වැල්ගෙන් තම පුතු ගලවා ගන්නා ලෙස අයැදින්නී ය. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ සහනදායක වචන වෙනුවට අවංකව පිළිතුරු දුන් සේක. ඔහුගේ පුතු, නිදහසේ පිරිනමා තිබූ ඒ ම ශිල්පය ප්‍රගුණ කිරීමට ප්‍රතික්ෂේප කළේය; හික්මවීමට අකමැති මනසක් කාටවත් කවර ආශාවක් තිබුණත් තමාගේම විනාශය ආරාධනා කරයි. ඊට නොබෝ පසුව දඩයක්කරු පැමිණ, බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ නිශ්ශබ්ද අනතුරු ඇඟවීම පුරෝකථනය කළ ආකාරයටම උගුලේ හිර වූ මුවා මරා දැමී ය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉගැන්වීමට නොහැකි තම සහෝදර භික්ෂුව ගැන කලබල වූ භික්ෂූන්ට, කතාවේ චරිතයන් හඳුනාගැනීමෙන් ධර්මය නිමා කළ සේක. ශිල්පය උගන්වා, එය ප්‍රතික්ෂේප වනු දුටු බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, ඒ තමන් වහන්සේ ම බව වදාළ සේක. ශෝකයට පත් නැගණිය වූ ඛරාදිය, මේ වර්තමාන ජීවිතයේ උප්පලවණ්ණා ය, එනම් උන්වහන්සේගේ ප්‍රධාන භික්ෂුණී ශ්‍රාවිකාවන්ගෙන් එක් අයෙකි. ඉගෙන ගැනීමට අකමැති, ඒ ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සඳහා තම ජීවිතයෙන් වන්දි ගෙවූ බෑණා, දැන් ඔවුන්ගේ ඉදිරියේ සිට තවමත් උපදෙස්වලට විරුද්ධ වන ම භික්ෂුව ම ය.

ජාතකය, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ අවසානයේ නිශ්ශබ්ද වීම ගැන දොස් නොකියයි, උන්වහන්සේගේ නිශ්ශබ්දතාව බෑණාගේ අවසාන, මාරාන්තික ගමන හා සමපාත වුවද. සෑම වාරයකම ඉවසීමෙන් හා නැවත පැමිණීමට ආරාධනාවකින් හමුවූ පාඩම් හතක් මඟ හැරීම, ගෞරවාන්විතව ලබාදිය යුතු දේට වඩා බොහෝ ඉදිරියට ගිය අවංක ප්‍රයත්නයකි. ජාතකයේ දුෂ්කර ඉගැන්වීම වන්නේ, එය ලබා ගැනීමට අකමැති කෙනෙකුට දක්වන ඉවසීම, අවසානයේ ඉවසීමක් නොව ඔවුන්ගේම විනාශයට සහභාගී වීමක් බවට පත් වන බවයි. මෙම සීමාව පිළිගැනීම වේදනාකාරී වුවත්, එය සැබෑ ගුරුවරයකුගෙන් අපේක්ෂා කරන ප්‍රඥාවේ කොටසකි.

බෑණාගේ මරණය විශේෂයෙන් කටුක වන්නේ ඔහු සහ ආරක්ෂාව අතර ඇත්තේ කොතරම් සුළු දුරක් ද යන්න නිසාය. එය පෙර දැකිය නොහැකි සැඟවුණු අනතුරක් නොව, ඔහුගේ මාමා කිසිම රඳවීමකින් තොරව පිරිනැමූ, ඉගෙන ගත හැකි සාමාන්‍ය ශිල්ප දැනුමක් විය; ඔහුගේ රංචුවේ ඥාති සහෝදරයන් එය කිසි අනතුරකින් තොරව ආරක්ෂිතව දැන සිටි බව අනුමාන කළ හැකිය. ඔහුගේ මරණය දුර්භාග්‍යයේ ඛේදවාචකයක් නොව, ප්‍රතික්ෂේප කළ උපදෙස්වල ඛේදවාචකයකි; ජාතකය එය පැහැදිලිව වෙන් කරයි. දුර්භාග්‍යය කිසිම ආකාරයක සීමාවකින් තොරව අනුකම්පාව ඉල්ලයි, නමුත් ප්‍රතික්ෂේප කළ උපදෙස් ඉල්ලන්නේ, ප්‍රතිඵලය කොතරම් දුකට පත්ව තිබුණද එය කිසි විටෙකත් අනාගතයේ නොදත් දෙයක් නොවූ බව වඩා දුෂ්කර ලෙස පිළිගැනීම සමඟ මිශ්‍ර වූ අනුකම්පාවකි.