භූරිදත්ත ජාතකය

ස්වාමින් වරක් උපෝසථ, කුඩා වරින් වර පාලනය කරන උපවාස හා වැඩි දුරට සංවර ශික්ෂා දිනයක්, රැකගෙන සිටි ගිහි ශ්‍රාවකයින්ට එබඳු ප්‍රතිඥා විශ්වාසයෙන් රැක ගත යුතු බව දේශනා කළ සේක. උන්වහන්සේ ඔවුන්ට පැවසුවේ, ඈත අතීතයක ජීවිතයක, කිසි ගුරුවරයෙකුගේ උනන්දුවක් නැතුවම, ඔවුන් කිසි විටෙකත් ගෙවීමට නියම නොවන තරම් මහත් මිලක් දී, මෙම ම ශික්ෂාව තමා රැකගත් බවය.

එම පැරණි යුගයේ, බෝධිසත්වයාණෝ ජලය යට මැණික් රාජ්‍යයේ, නාග රජු ධතරට්ඨ හා ඔහුගේ රැජින සමුද්‍රජාගේ පුත්‍රයා වූ නාග කුමාරයෙකු, භූරිදත්ත, ලෙස උපත ලැබූහ. භූරිදත්ත ගුණයෙන් එතරම් දීප්තිමත් වූවහොත්, දෙවියන්ගේ රජ ශක්‍ර ඔහුට "ප්‍රාඡ්ඥතාවයෙන් දායාද ලැබූවා" යයි නම් කළේය. එහෙත් නාග ලෝකයේ සුඛෝපභෝගයන් ඔහුව කිසි විටෙකත් තෘප්තිමත් කළේ නැත. ඔහු ඒ වෙනුවට, එක් දිනක දෙවියන් අතර උපත ලබන්නට හැකි ඉහළ පිනට ආශා කළේය.

මෙම ආශාව ඉක්මවීම සඳහා, භූරිදත්ත ස්වල්ප දෙනෙකුට උත්සාහ කළ හැකි තරම් දරුණු උපෝසථ ප්‍රතිඥාවක් ගත්තේය. සෑම ධර්ම දිනකම ඔහු නාග ලෝකයේ ආරක්ෂාව හැර, මිනිස් ලෝකය දෙසට නැංවිණි. එහි ඔහු යමුනා නදිය අසළ ගසක මුල් ගොඩක් වටා තම ශරීරය ගැට ගසා, කිසි ගමනට ආයත්වත් නැතුව, සර්ප ස්වරූපයෙන් ළඟා විය හැකි ඕන අනතුරකටම විරුද්ධව ආරක්ෂාවකින් තොරව, චලනයකින් තොරව ශික්ෂා රැකගෙන වාසය කළේය. ඔහුගේ මව ජලයෙන් ඉහළට ගියහොත් බලන්නට ඇති අනතුරු ගැන ඔහුට අනතුරු අඟවූ ද, භූරිදත්ත තම ප්‍රතිඥාවේ විනය තම ම ආරක්ෂාවට වඩා වටිනා යයි සැලකූ අතර, එයින් හැරවිය නොහැකි විය.

බ්‍රාහ්මණ දඩයම්කරුවෙක් හා ඔහුගේ පුතා එක් වරක් වනයට පිවිස මෙම නාග කුමාරයාව ප්‍රතිඥාවේ රැකවල් ගනිමින් සිටිනා අයුරු සොයාගත්හ. ඔවුන්ට බියෙන් වෙනුවට, භූරිදත්ත ඔවුන්ට ත්‍යාගශීලීව පිළිගත්තේ, නාග ලෝකයේම විචිත්‍රතාව තුළ කාලයක් ජීවත් වීමට ඔවුන්ව ආරාධනා කරමින්. මෙම ආගන්තුක සත්කාරයේ වසරක් ගතවූ පසු, දඩයම්කරුවාට තම ම ගෘහස්ථය ගැන ගෙදරට සිත ඇති වී, ශ්‍රමණ ජීවිතයට පැමිණීමේ බොරු චෝදනාවක් යටතේ, ඉතාම යන්නට අවසර ඉල්ලා සිටියේය. භූරිදත්ත කිසි සැකයක් නැතිව ඔහුට යන්නට ඉඩ දුන්නේය.

වසර ගණනාවකට පසු, අලම්බයන නම් ගමන් කරන ලද සර්ප මායාකාරයෙක්, මැණික් ගලක් හා සර්පයින් යටත් කරගැනීම සඳහා මහත් බලයක් සහිත මන්ත්‍රයක් ලබා ගත්තේය. දඩයම්කරුවා එම මැණිකේ වටිනාකම දුටු විට, ඔහුගේ පැරණි ගෞරවනීය ණයම දැඩි කෑදරකමකට පිටුපසට ස්ථානය දුන්නේය. ඔහු අලම්බයනව, භූරිදත්ත තම ප්‍රතිඥා තවමත් රැක ගනිමින් සිටි එම ම මුල් ගොඩ වෙත සෘජුවම මඟ පෙන්වාගෙන ගියේය, ඔහුට කිසි අයිතියක් තිබූ තෑග්ගක් සඳහා කුමාරයාගේ ආරක්ෂාව වහ දමමින්. තම ම පියා කළ දෙයින් එතරම් පිළිකුල් වූ දඩයම්කරුගේම පුතා, ඔහුව එකවර අවෙලෙවූවේ, එම ද්‍රෝහීත්වයේ කොටස්කරුවකු වීම වෙනුවට ශ්‍රමණයෙකු වශයෙන් ජීවත්වීමට ගියේය.

අලම්බයනගේ මන්ත්‍රය භූරිදත්තව කරුණාරහිත පහසුවකින් යටත් කළේ, කුමාරයා කිසි ජීවියෙකුට හානියක් නොකරන බවට තමාව බැඳගෙන තිබූ බැවින්ම. ඔහුව බිඳ වදක් ගැනීමට එක් දෘෂ්ටියක් පමණක් ප්‍රමාණවත් වූවද, ඔහු තම ම විෂය එක් බිංදුවකින්වත් මුදා හරින්නේ නැත, තම ජීවිතය බේරා ගැනීම සඳහා වුවද. සිරගත කර ප්‍රදර්ශනය කිරීමට බල කරමින්, ඔහුව ගම්වලින් ගමකට ඇදගෙන, මායාකාරගේ ලාභය සඳහා උපහාසාත්මක ජනකායන් ඉදිරියේ ප්‍රමාණය, වර්ණය, හැඩය වෙනස් කිරීමට බල කරමින්, ප්‍රතිචාරයක් නොදී, තම වචනය නොබිඳී, සෑම අපකීර්තියක්ම ඔහු ඉවසා සිටියේය.

භූරිදත්තගේ මව, දරුණු සිහිනයකින් කලබලයට පත් වී, තම පුතාට යම් හානියක් වී ඇති බව විශ්වාස කළාය, ඔහුගේ සොයුරෝ වහාම ඔහුව සෙවීමට පිටත් වූහ. ගමන් කරන ශ්‍රමණයෙකු ලෙස වෙස් ගත් සුදස්සන හා ඔහුගේ සොයුරිය අච්චිමුඛි, එකට ගමන් කරමින්, අලම්බයන තම වහල් ප්‍රදර්ශකයා රාජාසනය ඉදිරියේ රංගනයට ගෙනා බරණැස් බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ දේශයට ළගාවූහ. එහි සුදස්සන මායාකාරයාට ප්‍රසිද්ධියේ ඔහුගේ ප්‍රතිඥායක් ඉදිරිපත් කර, රැස් වී සිටි සභාව ඉදිරියේ ඔහුගේ රැවටුම්ද කුරිරුබවද දෙකම හෙළි කොට, මායාකාරගේම සැලසුම් ඔහුටම විරුද්ධව හරවා, භූරිදත්තගේ සැබෑ, දීප්තිමත් ස්වභාවය ගැන කිසි සැකයක් ඉතිරි නොකරන ගනුදෙනුවක ලෙස.

අවසානයේ නිදහස් වූ භූරිදත්ත, පුදුමයට පත් සභාව ඉදිරියේ තම පූර්ණ නාග විචිත්‍රතාවෙන් උනට්ටිය. තමාව මැණික් ගලකට විකුණූ දඩයම්කරුවා ඔහු ඉදිරියට ගෙනාසු විට, භූරිදත්ත ද්‍රෝහීත්වයට ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දඬුවමක් ඉල්ලා සිටියේ නැත; ඔහු එම මිනිසාට සම්පූර්ණයෙන්ම ක්ෂමා කර, ඔහුව යෑමට ඉඩ දුන්නේය. නාග කුමාරයා තම සොයුරන්ත් සොයුරිය සමඟ තම ප්‍රතිඥාත් ගුණයත් ජීවිතයට ආපසු හැරිණේය, පිළිගැනීම හරහාත්, ද්‍රෝහීත්වය හරහාත්, වහල් බව හරහාත් එකසමානව, තම අහිංසාවේ ප්‍රතිඥාව නොබිඳී රැකගෙන.

ස්වාමින් එහි චරිත නම් කරමින් ඉගැන්වීම අවසන් කළ සේක. තමාව ද්‍රෝහී කළ දඩයම්කරුවා, දේවදත්ත බව ද, එම වරදේ කොටස්කරුවකු වීම වෙනුවට තම පියාව අත්හැරි දඩයම්කරුගේ පුතා, ආනන්ද බව ද උන්වහන්සේ පැවසූහ. ඔහුගේ සොයුරා සුදස්සන, සාරිපුත්ත ද, ඔහුගේ සොයුරා සුභග, මොග්ගල්ලාන ද, ඔහුගේ සොයුරිය අච්චිමුඛි, උප්පලවණ්ණා ද විය. ස්වාමින්ම, කිසි කෙනෙකු එහි වටිනාකම ඉගැන්වීමට පෙර ම, එම වටිනාකම ම නිසා ප්‍රතිඥාවක් රැකගත් නාග කුමාරයා, භූරිදත්ත ද විය. පාලි ත්‍රිපිටකයේ මහානිපාතයේ 543 වැනි ජාතකය මෙම විස්තරය යටතේ කතාව සටහන් කරයි.