චම්පෙය්‍ය ජාතකය

ස්වාමින් මෙම කතාව, පාලි ත්‍රිපිටකයේ විසතිනිපාතයේ මාතංගවග්ගයේ 506 වැනි ජාතකය, තම ගිහි ශ්‍රාවකයින්ට උපෝසථ ශික්ෂා රැකගැනීම ප්‍රශංසා කරමින් දේශනා කරන ලදී. එබඳු ප්‍රතිඥා රැකගැනීම සඳහා ඈත අතීතයේ ප්‍රාඡ්ඥයෝ නාග රජෙකුගේ විභූතියම පවා අත්හැර දමා ඇති බව උන්වහන්සේ පැහැදිලි කර, එම අත්හැරීම එක් වරක් කෙතරම් දුරට පරීක්ෂා වී තිබේදැයි පෙන්වීම සඳහා පෙර උපතක කතාවක් දේශනා කළ සේක.

බෝධිසත්වයාණෝ වරක් දුප්පත් මිනිසෙකු වූ අතර, ගමන් කරන නාග රජෙකුගේ විශිෂ්ට විභූතිය දුටු විට, එබඳු අසිරිමතකට ආශාබර ඉච්ඡාවකට හසු විය. පසුව ඔහු කළ ගුණවන්ත ක්‍රියා හා දානමානය හරහා, ඔහු නාග ලෝකයේම, අංග හා මගධ රාජ්‍ය දෙක අතර චම්පා නදිය වෙත ජල යටි දීප්තිමත් මාලිගාවක, චම්පෙය්‍ය නම් රජ ලෙස උපත ලැබීය. මුලදී ඔහු සර්ප ස්වරූපයක උපත ලැබීම ගැන බියෙන් සිටියේය, එහෙත් ඔහුගේ ආශ්‍රිතයෝ ඔහුට ගෞරව කළ අතර, කලක් ගතවෙත්ම ඔහු තම තත්ත්වය පිළිගෙන නාගයින්ගේ රජ ලෙස පාලනය කළේය.

මනුෂ්‍ය උපත පමණක්ම පාරමිතා පූර්ණතාවයේ මුළු පරාසයත් සම්පූර්ණ බුද්ධත්වයත් කරා තමාව ගෙනයා හැකි බව හඳුනාගත් චම්පෙය්‍ය, උපෝසථ ප්‍රතිඥා අබිඳුණු පිරිසිදුකමින් රැකගැනීමට තීරණය කළේය. සඳ චක්‍රයේ දහහතරවැනි හා පහළොස්වැනි දිනවල, ඔහු තම ජල යටි මාලිගාව හැර, මනුෂ්‍ය ලෝකයට නැඟී, පොදු මාර්ගයක් අසළ මුල් ගොඩක් මත වැඩ ගසා සිටියේය. ගමන් කරන ඕන අයෙකුට තම සම, මාංස, ඇටකටු හෝ රුධිරය නොමිලේ ගෙනයාමට ආරාධනා කර, තමාට සිදු වන දෙයක් කුමක් වුවත් විෂ එක් වරකුත් නොහිමින් ක්‍රෝධය තුළ රැකගෙන නොසිටින බවට ප්‍රතිඥා විය. ඔහුගේ රැජින, සුමනා, මනුෂ්‍ය ලෝකයේ ඔහුට රැඳී සිටි අනතුරු ගැන අනතුරු අඟවූවාය. ඔවුන් අතර ඇය ඔහුට අනතුරක් සිදු වී ඇති බව දැනගැනීම සඳහා සංඛ්‍යා ලකුණු තුනක් ස්ථාපිත කළහ: ඔහු පහර ලැබුවහොත් ජලය කිලිටි වීම, ගරුඩයෙකු, සර්පයින් දඩයම් කරන මිථ්‍යා පක්ෂියෙකු, ඔහුව අල්ලාගෙන ගියහොත් ඔහුගේ ස්වරූපය අතුරුදහන් වීම, හා සර්ප මායාකාරයෙකු ඔහුව සිරගත කළහොත් ජලය රුධිරයේ වර්ණයට හැරීම.

ප්‍රබල මන්ත්‍ර හා ශාක ඔසුවලින් ආයුධ ගත් තරුණ බ්‍රාහ්මණ විශාරදයෙක්, චම්පෙය්‍ය මුල් ගොඩ මත සිටිනා අයුරු සොයාගෙන ඔහුව යටත් කර ගත්තේය. ඔහු ඔහුගේ හකු බලෙන් විවර කර, රළු ශාක ලෙපයන් ඔහුගේ කටට තික් වී මිරිකා, ඔහුව පෙරළා, පොරබැදීම තුළ ඔහුගේ දත් විනාශ කළේය. චම්පෙය්‍ය මොහොතකින්ම තම පෙළඹවන්නාත් අවට රටත් ඇඟුරුවලට පත් කළ හැකි ගිනිමත් හුස්මක් ඇති විය ද, ඔහු තම ඇස් වසා, කිසි ද්වේෂයක සුඵ රළයක්වත් නැතුව, සෑම වධ හිංසාවකම ඔරොත්තු දුන්නේය, තමාට ප්‍රතිඥා දී තිබූ දෑ බිඳීමට ප්‍රතික්ෂේප කරමින්. බ්‍රාහ්මණයා, ලේ වගුරන, කුසගින්නේ සර්පයාව කූඩයක් තුළට බලෙන් ඇතුළු කර, ගමෙන් ගමට රැගෙන ගොස්, ලාභය සඳහා උපහාසාත්මක ජනකායන් ඉදිරියේ නටවා ඔහුගේ ගෙළ විදහා පෑවේය.

සිරගත වීමේ මාසයක් ගතවූ පසු, සුමනා ජලය රුධිරයේ වර්ණයට හැරෙනු දැක, සර්ප මායාකාරයෙක් තම ස්වාමිපුරුෂයාව රැගෙන ගොස් ඇති බව ක්ෂණිකව තේරුම් ගත්තාය. ඔහුව සොයා, ඇය බරණැස දක්වා ඔහුගේ සටහන් මගින් ළඟා වූවාය, එහි බ්‍රාහ්මණයා උග්ගසේන රජතුමාගේ රාජාසන මළුව ඉදිරියේ ඔහුගේ නටන සර්පයා ප්‍රදර්ශනය කිරීමට සූදානම් වෙමින් සිටියේය. මාලිගාවට පැමිණ, හඬමින්, ඇය පුදුමයට පත් සභාව ඉදිරියේ, සිරගත සර්පයා සාමාන්‍ය සර්පයෙක් නොව චම්පා වෙත අයත් බලවත් නාග රජු බව හෙළි කළාය.

තම ම මාලිගාව යටතේ සිදු වී ඇති දෑ පිළිබඳ ලජ්ජාවට පත් උග්ගසේන රජතුමා, රත්තරන්, ගවයින් හා ග්‍රාමවලින් චම්පෙය්‍යව බ්‍රාහ්මණයාගෙන් මිදාගෙන, ඔහුගේ ක්ෂණික නිදහසට හේතු විය. චම්පෙය්‍ය ඉන්පසු තම සිරගත වෙස මකා, රජුට තම ජල යටි රාජ්‍යය බැහැර කිරීමට ආරාධනා කළේය, එහි උග්ගසේන දින හතක් තිස්සේ දිව්‍ය ආශ්චර්යයන් දුටුවේය. රජු ඇසුවේ ඇයින් කවරෙකු එබඳු විභූතියක් ශ්‍රමණ ප්‍රතිඥාවල දුක්ගැනවීම සඳහා අත්හරිනවාද යනුවෙනි. චම්පෙය්‍ය පිළිතුරු දුන්නේ හදවතේ සැබෑ පාලනයත් පිරිසිදුකමත් ළඟාවන්නේ මනුෂ්‍ය ලෝකයේ පමණක් බවය. ඔහු සම්පූර්ණ බුද්ධත්වය හඹාගෙන යෑම සඳහාමයි මනුෂ්‍ය උපතකට ආශා කළේය. රජු පිටවීමට පෙර, චම්පෙය්‍ය ඔහුට අපරිමිත නිධානයක් පිරිනැමීය, බරණැස හා අවට දේශය ධනවත් කරමින්.

ඉගැන්වීම අවසන් කරමින්, ස්වාමින් ජීවිත දෙකම හරහා චරිත හඳුන්වා දුන් සේක. දේවදත්ත බ්‍රාහ්මණ සර්ප මායාකාරයා ද, සාරිපුත්ත උග්ගසේන රජතුමා ද, රාහුලමාතා සුමනා රැජින ද, ස්වාමින්ම පළිගැනීමටත් එක් දිනක ආශා කර අවසානයේ මනුෂ්‍ය උපතට වඩා ඉතාම අඩුවක් බව දැනගත් විභූතියටත් වඩා ඉවසීම, ඛන්ති, හා සදාචාරික විනය, සීල, තෝරාගත් නාග රජු චම්පෙය්‍ය ද විය.