භරු ජාතකය

ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙම කථාව කොෂල රජ්ජුරුවන් වූ පසේනදි රජුට දේශනා කළ සේක. ඒ කාලයේ රජු නිසි පිළිවෙළෙන් බැහැරව සැරිසරන තාපස කණ්ඩායමකට අසාමාන්‍ය අනුග්‍රහයක් දීමට සිතමින් සිටියේය. පාළි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 213 මගින් බුදුරදුන් අවවාදයක් ලෙස දේශනා කළ පුරාණ කථාව රැක දෙයි. උපයා ගත් දෙයක් නොව මිලයට ගත් එක් රාජකීය පක්ෂපාතිත්වයක් ආරම්භ වූ පසු එය කොතෙක් දුර යා හැකිදැයි මෙම කථාව පෙන්වයි.

භරු නම් සමුද්‍රීය රාජ්‍යයේ, එම නමින්ම හඳුන්වන රජෙකු පාලනය කළේය. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ තාපසයන් පන්සියය දෙනෙකුගේ ප්‍රජාවට නායකත්වය දුන් සේක. ඔව්හු වරාය නගරයේ උතුරු දාරයේ විශාල නුග ගසක සිසිල් සහ පැතිරුණු සෙවණ යට පදිංචි වූහ. ඒ සෙවණ ඔවුන් ආකර්ෂණය කළේය. දකුණු දෙසින් වෙනත් රුකක් යට තාපස ප්‍රජාවක් වෙනම පදිංචි වී සිටියේය.

අවසානයේ දකුණු රුක වියලී ගොස් එහි සෙවණ නැති වූ විට, එය මත යැපුණු තාපසයෝ තවමත් සශ්‍රීකව පවතින උතුරු රුක දෙස බලා, බෝධිසත්වයන්ගේ ප්‍රජාව වාසය කරන එම රුක තමන්ටම ගැනීමට තීරණය කළහ. සැබෑ සෙවණ දෙන එකම ගස කෙරෙහි තම අයිතිය ගැන දැඩි විශ්වාසයෙන් සිටි ප්‍රජා දෙක තම ආරවුල භරු රජුගේ ඉදිරියට ගෙනගියහ.

රජු මුලදී මෙම කාරණය යුක්තියෙන් විනිශ්චය කළේය. එහෙත් එක් පාර්ශ්වයක් ඔහුට අල්ලසක් දුන් අතර, එම තෑග්ගෙන් ප්‍රලෝභනයට පත් වූ ඔහු තම තීන්දුව ආපසු හැරවා, සැබැවින්ම යුක්තිය කුමක් වුවත් උතුරු රුක අලුතින් පැමිණි තාපසයන්ට ප්‍රදානය කළේය. එහි පළමුව වාසය කළ තාපසයන් වසර ගණනාවක් ආරක්ෂා කළ එම සෙවණෙන්ම නෙරපා දමනු ලැබීය. එයට හේතුව වූයේ අනෙක් පාර්ශ්වය රජුගේ අනුග්‍රහය සඳහා සරල යුක්තියට ඔහු අගය කළ මිලට වඩා වැඩි මිලක් ගෙවා තිබුණු නිසා ය.

රජුගේ දූෂිත තීන්දුවට තවදුරටත් විරුද්ධ වීමට හෝ තමන්ට අල්ලසක් ලබා ගැනීමට සැලසුම් කිරීමට වෙනුවට, දෙපාර්ශ්වයේම තාපසයෝ මෙම ආරවුලම ඔවුන්ට නුසුදුසු බව හඳුනා ගත්හ. සෙවණ කෑල්ලක් කෙරෙහි වූ නුසුදුසු ඇල්ම එම ශුද්ධ පුරුෂයන් ලෝකය අත්හැරීමෙන් පලා යාමට උත්සාහ කළ ලෞකික ලෝභයටම ගෙන ගියේය. එයට තමන්ගේ කොටස ගැන පසුතැවිල්ලෙන් පිරී ගිය ඔවුහු ආරවුල සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැර, එකට හිමාලය වෙත ආපසු ගියහ. තමන්ගේ ලෝභය තවමත් මිලදී ගත හැකි, විකිණිය හැකි දෙයක් බව තම ඇස් ඉදිරියේ ඉතා පැහැදිලිව පෙන්වා දුන් රාජ්‍යයක ඔවුහු තවදුරටත් නොරැඳුණහ.

භූමියේ ආරක්ෂක දෙවිවරු සහ සාගරයේ ආත්මයන්, අල්ලසක් වෙනුවෙන් යුක්තිය තමන්ම විකුණන රජෙකු දුටු විට, මෙම වරද නිහඬව පසෙක තැබීමට ඉඩ දුන්නේ නැත. එදින රාත්‍රියේම මුහුද එහි තීරයෙන් ඔබ්බට ඉහළ ගොස් වෙරළ ආරක්ෂක බැම්ම බිඳ දැමීය. එක් රාත්‍රියේ යාමයන් තුන ඇතුළතදී, එය මුළු භරු රාජධානියම, එහි මාලිගාවත්, දූෂිත රජුත්, මුළු ආපදාව ඇරඹූ ආරවුලේ සියලු සලකුණුත් ගිල දැමීය.

මුහුද ඉහළ ගිය විට දැනටමත් හිමාලයේ බොහෝ දුරින් සිටි බෝධිසත්වයන් සහ ඔවුන්ගේ තාපස සහචරයන් පමණක්, ඔවුන් පිටුපස තබා ගිය රාජ්‍යය ඉරණමෙන් මිදුණහ. ඔවුන්ගේ ජීවත්වීම මුල් ආරවුලේ දී ධර්මිෂ්ඨ වීම නිසා ලැබුණු ත්‍යාගයක් නොවීය, මන්ද දෙපාර්ශ්වයම එකම නුසුදුසු ලෝභයට බැඳී සිටියහ. එය ඒ ලෝභය එහි ස්වභාවයෙන්ම හඳුනා ගෙන, රජුගේ දූෂණය මුළු කාරණාව එහි අවසාන, ජලයේ ගිලෙන නිගමනයට ගෙන යාමට පෙර ඉන් ඈත් වීමේ ප්‍රතිඵලයක් විය.

පසේනදි, තමා ද අසාමාන්‍ය රාජකීය අනුග්‍රහයක් තුලනය කරමින් සිටියදී මෙම කථාව අසා, අල්ලස් ගැනීමට එරෙහි සරල අවවාදයකට වඩා තියුණු දෙයක් එහි ලබා ගත්තේය. රජුගේ දූෂිත විනිශ්චය එය ගෙවූ පාර්ශ්වයන් පමණක් නොව, ආරවුලට උදාසීන වූ මුළු රාජ්‍යයම විනාශ කළ හැකි බව මෙම කථාව පෙන්වයි. ඒ හා සමානව, අයුතුව සලකන ලද තාපසයන්ට පවා, සෙවණ ගසක් එතරම් වැදගත් කරගෙන එය වෙනුවෙන් සටන් කිරීමට ඉඩ දීමේ වගකීමෙන් කොටසක් ඇති බව පෙන්වයි. එක් පාර්ශ්වයකට අනෙකට වඩා විශේෂ අනුග්‍රහයක් දීමට ප්‍රලෝභනයට පත් රජෙකු, එම අනුග්‍රහය පරාජිත පාර්ශ්වයට කුමන මිලක් ගෙවිය හැකිද යන්න තුලනය කළ යුතු බව මෙම කථාව යෝජනා කරයි. ඒ අනුග්‍රහයේ ණය අවසානයේ ගෙවිය යුතු විට රාජ්‍යය අසල සිටින සෑම කෙනෙකුටම එය කුමන මිලක් වේදැයි ද ඔහු තුලනය කළ යුතුය.