අලම්බුසා ජාතකය

ජාතක අටුවාව සටහන් කරන පරිදි, බුදුරජාණන් වහන්සේ ජාතක අංක 523 වදාළේ ජේතවනයේ වැඩවසමින් සිටිය දී ය. භික්ෂුවක් තම හැර ගිය බිරිඳ හේතුවෙන් අසතුටුවට පත් වී තිබුණේය. අටුවාව කියන්නේ මෙම කතාවේ පසුබිම සම්පූර්ණයෙන් ඉන්ද්‍රිය ජාතකයේ දැක්වෙන බවයි. බුදුරජාණන් වහන්සේ එම භික්ෂුවගෙන් ඇසූ සේක, ඔහු නොසන්සුන් වී ඇත්තේ සත්‍යයක් ද, කාගේ හේතුවෙන් ද යි.

භික්ෂුව, තම පෙර බිරිඳම එහි හේතුව බව පිළිගත්තේය. බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔහුට, ඇය කලින්ද ඔහුට හානියක් කළ බව වදාළ සේක. බොහෝ කලකට පෙර ඇය ඔහුව භාවනාවෙන් බිඳවට, වසර තුනක් නැති වී විසංයුක්ත තත්වයක සිටින්නට සැලැස්වූවාය. ඔහුගේ සිහිය ආපසු ලැබූ විට ඔහු ශෝකයෙන් හඬා වැටුණේය. එවිට බුදුරජාණන් වහන්සේ පැරණි කතාවක් වදාළ සේක.

බ්‍රහ්මදත්ත රජතුමා බරණැස රාජ්‍ය කරන කල, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ කාසි රාජ්‍යයේ බ්‍රාහ්මණ පවුලක උපන් සේක. ඔහු සියලු විධික්‍රම ශාස්ත්‍ර ඉගෙන, පසුව තපස්වී ජීවිතයට පැමිණ, වනයක වල් පලතුරු හා මූල ආහාරයට ගෙන ජීවත් වූයේය. ඔහු ජලය වත් කළ ස්ථානයට මී දෙනෙකු පැමිණ, තණ හා ඔහුගේ බීජ මිශ්‍ර ජලය පානය කළාය. ඇය ඔහුට එතරම් ඇලුම් වූ හෙයින් ඇය ගැබ් ගත්තාය.

කල් යතම මී දෙන පුතෙකු බිහි කළාය, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ඔහුව පියෙකුගේ ආදරයෙන් රැක බලාගත්තේය. ඔහු එම බාලයාට ඉසිසිංග යයි නම් තබන ලදි. ළමයා ප්‍රමාණවත් වයසට පැමිණි විට, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ඔහුව තපස්වී ජීවිතයට ඇතුළත් කළේය.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේ වයසට ගිය විට, ඔහු තම පුතුව වනයකට රැගෙන ගොස් අනතුරු ඇඟවීමක් කළේය. හිමාලය දේශයේ, ඔහු පැවසීය, මල් මෙන් සුන්දර ස්ත්‍රීහු වෙසෙති. ඔවුන්ගේ බලයට හසුවන ඕනෑම කෙනෙකුට ඔවුහු සම්පූර්ණ විනාශයක් ගෙනදෙති. තරුණ තපස්වරයාට ඔවුන්ගේ බලපෑම යටතට කිසි දිනක නොයන ලෙස කියනු ලැබීය.

ඉක්බිතිව, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, ශක්‍රයාගේ ම ලෝකයටත් වඩා උසස් දිව්‍ය තලයක් වූ බ්‍රහ්ම ලෝකයේ උපත ලැබූ සේක. ඉසිසිංග හිමාලයේ ඉතිරි වී දැඩි තපස්වරයෙකු ලෙස එහි ජීවත් විය. ඔහු ධ්‍යානය වැඩීය, තම සියලු ඉන්ද්‍රියන් සංවර කර ගත්තේය.

ඉසිසිංගගේ ගුණයේ බලය දිව්‍ය රාජ ශක්‍රයාගේ වාසස්ථානය සෙලවීය. ශක්‍රයා එහි හේතුව බැලූ විට, මෙම තපස්වරයා ඔහුගේ තනතුර ගැනීවිද යයි බිය විය. ඔහු තපස්වරයාගේ ගුණය බිඳීමට දෙව්ලොව් සුරූපියක් යෑවීමට තීරණය කළේය.

ඔහු දිව්‍ය ලොව පුරා, කෝටි දෙකහමාරක් දාසීන් අතර සොයා බැස්සේය. එකම එකියක්, අලම්බුසා නම් සුරූපිය, එම කර්තව්‍යයට සරිලුවාය. ඔහු ඇයව කැඳවා, එම සෘෂිවරයාගේ ගුණය විනාශ කරන ලෙස අණ කළේය.

මෙම ජාතකයේ ගාථාවල, ශක්‍රයා අලම්බුසාට, එම තපස්වරයා වෙත ගොස් ළඟා වී ඔහුව මැඩගන්නා ලෙස කියයි. ඇය මන්ද ශක්‍රයා තමාව පමණක් තෝරාගත්තේ දැයි ඇසීවූවාය. ශක්‍රයාගේ ම දිව්‍ය සුඛෝපභෝගී උද්‍යානය වූ නන්දනයේ තවත් බොහෝ සුරූපියන් සිටින බවත්, එයින් එකියකගේ වාරය එය බවත් ඇය පෙන්වා දුන්නාය.

ශක්‍රයා පිළිතුරු දුන්නේ, ඇගේ දක්ෂතාවට සමාන කිසිවෙකු නැති බවය. ඇය යෑමට එකඟ වූවා ද, තමා බියෙන් සිටින බව පිළිගත්තාය. බොහෝ මෝඩයෝ, ඇය පැවසුවාය, යතිවරයෙකුට අයුතුකම් කර නිරයට ගියහ. එසේ වුවද, ඇය පිළිපැද්දාය, පහන්කළුවර ඉසිසිංග තම කුටිය අස්පිරෙමින් සිටිය දී ඇය ඔහු ඉදිරියට පෙනී සිටියාය.

එවන් අමුත්තෙකු කිසි දිනක නොදුටු ඉසිසිංග, ඇය කවුදැයි ඇසීවූවේය. ඔහුගේ වදන් දිගු හා ප්‍රශංසනීය වූ අතර, ඔහුගේ සිතේ තත්වය ඒවා පෙන්වයි. අලම්බුසා නිහඬව සිට ඇසුවාය. ඔහුගේ දිගු කතාවෙන් ඔහු කෙතරම් කලබල වී ඇත්දැයි ඇයට පෙනුණි. ඇය ඉනික්බිති ඔහුව ඇගේ ආශ්‍රමයට රැගෙන යන ලෙස ආරාධනා කළාය.

ඇය හැරී ඉවතට යෑමට ගත් විට, සෘෂිවරයා ඇය පසුපස හඹායාමින් ඇයව අල්ලා ගත්තේය. මෙම පාඨය මෙය සරලව, විස්තර නොකර ප්‍රකාශ කරයි. ඔහුගේ ගුණය ඇගේ චාරුත්වය ඉදිරියේ බිඳී ගියේය.

අලම්බුසා ශක්‍රයාගේ මණ්ඩපය ගැන සිතූවාය, ඔහු ඔවුන් වෙනුවෙන් රන් රාජරථයක් එවීය. සෘෂිවරයා ගාථාවන් 'බොහෝ දින' යයි හඳුන්වන කාලයක් ඇගේ සමඟ හෙව, එහෙත් ඔහුගේ හිස මතින් සම්පූර්ණ වසර තුනක් ගත විය. ඒවා ගතවූයේ එක් මොහොතක් සේය.

අවසානයේ ඔහු අවදි විය. ඔහු හැම අතකින්ම කොළපාට ගස්, ළඟින් ම වූ බ්‍රහ්මාචාරී මණ්ඩලයක්, කොකිල හඬින් ගුමුරන තුරුලැහැබ් දුටුවේය. ඔහු තිත්ත ලෙස හැඬීය. කිසි දානයක් කර නැත, කිසි ගීතයක් ගයා නැත, කිසි ග්‍රහණයක් කර නැත. මුහුදින් ගිලගනු ලැබෙන ධනයෙන් පිරුණ නැවක් මෙන්, මෙම හුදකලා වනයේ තමාව කවුරුන් මුළාකොට ඇත්දැයි ඔහු ඇසීය.

ඇය නිහඬව සිටිනවා නම්, ඔහු ඇයට ශාප කරනවා යයි අලම්බුසා තර්ක කළාය. එබැවින් ඇය ඔහු ඉදිරියේ විදහාව, ඔහුට සත්‍යය කීවාය. ඇය ශක්‍රයා විසින් එවූවා ය, ඔහු ගැන තම සිතුවිලි ඔහුගේ සුව බිඳ දැමීය යි දැකගැනීමටත් වාරුණ නොවූ තරමට ඇය නොසැලකිලිමත් වී තිබුණේය.

ඉසිසිංග තම පියාගේ අනතුරු ඇඟවීම සිහිපත් කර ගත්තේය. එයට නොපාන්ව තමාව විනාශ කරගත් බව ඔහු ශෝකයෙන් සිතුවේය. ගාථා සතරකින් ඔහු, පියුම් මල් මෙන් සුන්දර ස්ත්‍රීන් ගැන තම පියාගේ වදන් නැවත කී අතර, එම උපදෙසට තම අවධානයක් නොදී ගිය බව කියා, තම පැරණි ජීවන රටාවට ශාප කර, දැන් සිට කියන ලද ලෙස කිරීමට අධිෂ්ඨාන කර ගත්තේය.

ඉසිසිංග කාම ආශාව හැර, ආයෙත් ගැඹුරු භාවනාවට ඇතුළත් විය. ඔහුගේ ගුණයේ ශක්තිය දැක, ඔහු ආයෙත් තම ධ්‍යාන අවස්ථාව ලබාගත් බව වටහාගත් විට, අලම්බුසා බිය විය. ඇය ඔහුගේ පා වඳිමින් ක්ෂමාව ඉල්ලා සිටියාය. දෙව්ලොවම ඔහුගේ නම ඇසීමෙන් සෙලවුණු බව ඇය ඔහුට කීවාය.

සෘෂිවරයා ඇයව ගියීමට ඉඩ දුන්නේය. ඔහු ඇයට ක්ෂමාව දුන් බවත්, ඇයට, ශක්‍රයාට හා දෙවියන්ට ශුභාශිර්වාද කරන බවත් කීවේය. අලම්බුසා වැඳ, ඇඳින අත් තබාගෙන ඔහුව දක්ෂිණාවර්තව වෙළා, එම ම රන් රාජරථයෙන් ගියාය. ශක්‍රයා, සතුටුව, ඕන වරදානයක් දෙන බව කීවේය, ඇය නැවත කිසි දිනක යතිවරයෙකු පෙළඹවීමට යෑවීම නොකරන ලෙස ඉල්ලා සිටියාය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ චතුරාර්ය සත්‍ය හෙළිකරමින් තම දේශනය අවසන් කළ සේක. දේශනයේ අවසානයේ, නොසතුටුව සිටි භික්ෂුව ප්‍රථම මාර්ග ඵලයේ ස්ථාපිත විය. ඉනික්බිති උන්වහන්සේ එම උපත හඳුන්වාදුන් සේක. අලම්බුසා එම භික්ෂුවගේ පෙර ජීවිතයේ බිරිඳ වූවාය, ඉසිසිංග එම අපචාරී භික්ෂුව වූයේය, ඔහුගේ පියා වූ මහා සෘෂිවරයා තමන්ම බුදුරජාණන් වහන්සේ විය.

ජාතක අංක 523 මූලික වශයෙන් රවටන ස්ත්‍රියක් ගැන නොවේ. එය දිගු, ස්ථිර පුහුණුවක් කෙතරම් ස්ථාවර පෙනුනද, එක් මොහොතක නොසැලකිලිමත්කමකින් කෙසේ නැතිවිය හැකි ද යන්න පිළිබඳවය. ඉසිසිංග වැටුණේ ඔහු දුෂ්ටයෙකු වූ නිසා නොවේ. ඔහු වැටුණේ, ඔහුගේ පියා අනතුරු ඇඟවූ දෙයට ඔහු කිසි දිනක මුණ නොගැසූ නිසාත්, එයට තමාව සූදානම් නොකරගත් නිසාත්ය.

මෙම කතාව ද බලාපොරොත්තු සහගතයි. ඉසිසිංග අවදි වූ විට, ඔහු පසුතැවිල්ලේ රැඳුණේ නැත. ඔහු තම පියාගේ උපදෙස සිහිපත් කර, ආශාව හැර, ආයෙත් භාවනාවට හැරුණේය. බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙය යොදාගත්තේ, නැති වූ මාර්ගයක් ආයෙත් සොයාගත හැකි බව එම නොසන්සුන් භික්ෂුවට පැවසීම සඳහාය. වැදගත් වන්නේ, කෙනෙකු අවදි වී, ධර්මය සිහිපත් කර, එය ආයෙත් එක් වරක් භාරගැනීමයි.