දින සතක් දන් දුන් උපාසකයෙකු
ජාතක අටුවාව සටහන් කරන පරිදි, බුදුරජාණන් වහන්සේ ජාතක අංක 480 වදාළේ සැවැත්නුවර වැඩවසමින් සිටිය දී ය. එම නගරයේ භක්තිමත් උපාසකයෙකු සතියක් පුරා සංඝයාට දාන පිරිනැමීය. අවසානයේ, බුදුරජාණන් වහන්සේ ඔහුට ස්තුති කරමින්, ලොවෙහි විසුව ද ගිහි ජීවිතයෙන් මිදී පැවිදි වූ ද, දන් දිය යුතු බව වදාළ සේක. එම උපාසකයා අතීතයේ ප්‍රඥාවන්තයෝ දාන දුන් ආකාරය අසන්නට ඉල්ලා සිටියේය. පිළිතුරක් ලෙස බුදුරජාණන් වහන්සේ පෙර ජාතියක් පිළිබඳ වදාළ සේක.
ධන ලේඛනය කියවූ බ්‍රාහ්මණ පුත්‍රයා
බ්‍රහ්මදත්ත රජතුමා බරණැස රාජ්‍ය කරන කල, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, කෝටි අසූවක් (සියයක් මිලියන ගණන්) ධනයක් සහිත බ්‍රාහ්මණ මහත්මයෙකුගේ පුත්‍රයා ලෙස උපන් සේක. ඔහුට අකිත්ති නම් දෙනු ලැබූයේය. ඔහු ගමන් කිරීමට හැකි වයසට පැමිණි විට, යසවතී නම් කනිෂ්ඨ සොහොයුරියක් උපන්නීය. දහසය හැවිරිදි වයසේ ඔහු තක්ෂිලා වෙත ඉගෙනුම සඳහා ගියේය, ඔහු ආපසු පැමිණි විට, ඔහුගේ දෙමාපියෝ තව ස්වල්ප කලක් ජීවත් වී පසුව මිය ගියහ.
අකිත්ති කුල ධනයේ ලේඛනය පරික්ෂා කළේය. කී පරම්පරාවක් ඔහු එය එකතු කර ඇති බවත්, ඔවුන් අතරින් කිසිවෙකුත් මරණයේදී කිසි ප්‍රමාණයක් රැගෙන නොගිය බවත් ඔහු දුටුවේය. මෙම අදහස ඔහුව ගැඹුරින් කලබල කළේය. මේ ජීවිතයෙන් ඔබ්බට කිසිවෙකුට ගෙනයා නොහැකි ධනයක්, ඔහුට පෙනුණේ, ජීවිතයක් කැප කර ආරක්ෂා කිරීමට සුව දුබල දෙයක් ලෙසය.
දී හැරුණ ධනය, ලුහුබැඳ ගිය සොහොයුරිය
ඔහු තම සොහොයුරියගෙන් දේපළ භාරගන්නේ ඇයදැයි ඉල්ලා සිටියේය. ඇයත් පැවිදි වීමට කැමති වූ නිසා එය ප්‍රතික්ෂේප කළාය. අකිත්ති ඉනික්බිති, මුදල් අවශ්‍ය කෙනෙකු පැමිණෙන ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළේය. දින සතක් ඔහු නිදහසේ දන් දුන්නේය, ඉනික්බිති නිවසේ දොරවල් විවර කර, එය සියල්ලන්ටම දානයක් බවට ජනයාට පැවසීය. සියල්ල දී හැර, ඔහු හා ඔහුගේ සොහොයුරිය පැවිද්දුවෝය, මුලින්ම බරණැසින් ලීග තුනක් ඈතින් වූ කොළ හා අතු වලින් සැකසූ ආශ්‍රමයක.
ආශ්‍රම තුනකුත් ඒකාන්තභාවය සඳහා වූ සෙවීමකුත්
බොහෝ ජනයා අකිත්තිට ගරු කිරීමට පැමිණෙමින්, දාන හා අවධානය වැඩි විය. ඔහුට ශාන්තියක් අවශ්‍ය වූ නිසා ඔහු ගියේය. ඔහු දෙමළ රාජ්‍යයේ කාවීරපට්ටන ළඟ උද්‍යානයකට ගියේය, ඉනික්බිති එතැනින් කාරා දිවයිනට, එහි ඔහු විශාල කාරා රුකක් ළඟ වාසස්ථානයක් ගොඩනඟා ගත්තේය. අටුවාව මෙම දිවයිනට අහිදීප යයි ද නම් කරයි.
ජලයේ දමාගත් කොළ
කාරා දිවයිනේ අකිත්ති ජීවත් වූයේ කාරා රුකේ කොළවලින්, ජලය ඉසීම් කරමින් ඒවා අනුභව කරමින්. එය පමණක් ඔහුගේ ආහාරය විය. එහෙත් අටුවාව කියන්නේ, ඔහුගේ ගුණයේ ගින්න එතරම් ශක්තිමත් ලෙස වැඩුණේය, දේවරාජ ශක්‍රයාගේ මැණික් ආසනය උණුසුම් කරන තරමටම. ශක්‍රයා පහළට බලා දිවයිනේ එම තපස්වරයාව දුටුවේය. ඔහු ඔහුව පරීක්ෂා කිරීමට තීරණය කළේය.
දින තුනකුත් ආහාරයක් එකකුත්
ශක්‍රයා බ්‍රාහ්මණ ඉඩම්හිමියෙකුගේ ස්වරූපයෙන් පැමිණ, ආහාර වේලාවට අකිත්ති ඉදිරියේ සිටගත්තේය. අකිත්ති එම දානය දීමේ අවස්ථාවට ප්‍රීති විය. ඔහු තම ජලයේ දමාගත් කොළ ඉඩම්හිමියාගේ පාත්‍රයට තැබීය, පසුව කිසි දෙයක් නොකා ප්‍රීතියෙන් හා ශුභාශිර්වාදයෙන් වාඩි විය. ඊළඟ දින ශක්‍රයා ආයෙත් පැමිණියේය, අකිත්ති එම ම ප්‍රීතියෙන් ආයෙත් දුන්නේය. තෙවන දින ඔහු උපවාසයෙන් දුබල වී තිබුණද, ඔහු ආයෙත් එක් වරක් දුන්නේය. ස්වල්ප කොළ ටිකක් ඔහුට විශාල පුණ්‍යයක් ගෙනදුන් බවත්, ඔහු සැබවින්ම වාසනාවන්ත බවත් ඔහු විමසීය.
ශක්‍රයා තම තේජසින් පෙනී සිටියි
තෙවන දින මධ්‍යහන වේලාවේ ශක්‍රයා තම දිව්‍ය තේජසින් හෙළිකර ගත්තේය. ඔහු අකිත්තිගෙන් ඇසීවූයේ ඔහු ඇයි එවන් තපස් හරනවාදැයි, අකිත්ති ගාථාවකින් පිළිතුරු දුන්නේය. ඔහු දෙව්ලොව් සෙවූයේ නැත. ඔහු සෙවූයේ සර්වඥතාව, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඥානය. ශක්‍රයා සතුටුව, වරක් ලබාදීමක් පිරිනැමුවේය, දිගු ගාථා හුවමාරුව ඇරඹුණි.
ඉල්ලූ වරදානත්, රැකගත නොකළ වරදානත්
ශක්‍රයා වරක් පිරිනැමූ හැම විටම, අකිත්ති වාසියක් වෙනුවට නිදහසක් ඉල්ලා සිටියේය.
ප්‍රථමයෙන් ඔහු පුතුන්ට, බිරින්දන්ට හා ධනයට ආශාවෙන් නිදහස් වීම ඉල්ලා සිටියේය. ඉනික්බිති ඉඩම්, භාණ්ඩ, රත්‍රන්, වහලුන්, අශ්වයන් හා ගවයන් වලට ඇල්මෙන් නිදහස් වීම ඉල්ලා සිටියේය. ඉන්පසු ඔහු කිසි දිනක මෝඩයන් නොදැකීම, නොඇසීම, නොකතාකිරීම ඉල්ලා සිටියේය, මෝඩයෝ වැරදි කරන බැවින්, තමන්ම බරපතල බරක් ගෙනවිත් සංශෝධනයට කෝපවන බැවින්. ඉනික්බිති ඔහු යහපත් සිදුකරන, සුපවත්‍ර බරක් නොගෙන, සංශෝධනයට සතුටින් සම්මත වන ප්‍රඥාවන්තයන් දැකීම, ඇසීම, කතාකිරීම ඉල්ලා සිටියේය.
ඔහුගේ පස්වන ඉල්ලීම විය, කාම ආශාවෙන් නිදහස් වීම, එසේම ශුද්ධ යාචකයෝ ඔහුට ආහාර දීමට හැකිවන පිණිස දිනපතා ඔහු වෙත පැමිණෙන ලෙස. ඔහුගේ දාන කවදාවක් නොඅඩු වන ලෙසත්, දීමේදී ඔහුගේ හදවත සතුටින් පැවතිය හැකි ලෙසත් ඔහු එකතු කළේය. ශක්‍රයා අවසාන වරදානයක් පිරිනැමූ විට, අකිත්ති ශක්‍රයා තමාව නැවත කිසි දිනක සම්බන්ධ නොවන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. දෙවියාගේ තේජසින් වරක් තම ප්‍රතිඥාවලින් ඔහුව ඉවතට ඇද ගෙනයාවිද යයි ඔහු බිය වූයේය. ශක්‍රයා ආයෙත් නොපැමිණෙන බව පැවසීය.
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ හඳුන්වාදීම
බුදුරජාණන් වහන්සේ තම දේශනය එම උපත හඳුන්වාදෙමින් අවසන් කළ සේක. අනුරුද්ධ ශක්‍රයා විය, බුදුරජාණන් වහන්සේ තමන්ම ප්‍රඥාවන්ත අකිත්ති විය. අකිත්ති තම ජීවිතයේ ඉතිරි කාලය මෙත්, කරුණා, මුදිතා, උපෙක්ඛා යන දිව්‍ය ධර්මයන් වැඩීමෙහි ගත කළේය, මරණින් මතු ඔහු බ්‍රහ්ම ලෝකයේ උපත ලැබීය.
දිවයිනටත් වඩා කල් පැවති ධර්මයක්
ජාතක අංක 480 දානයේ වඩාත් සෘජු ස්වරූපය පෙන්වයි. අකිත්ති, පාහේ කිසිම දෙයක් නොතිබියදී, දිනයක් පිටින් දින තුනක් නොපැකිළවම දුන්නේය. ඔහු දෙවියෙකුගෙන් ඉල්ලා සිටියේ තණ්හාවෙන්, මෝඩ සංගමයෙන් හා ඔහුව පෙළඹවීමට ඉඩ ඇති එම ම පැමිණීම්වලින්ම නිදහස පමණි.
සැවැත්නුවරේ උපාසකයා සඳහා, දැන් කියවන්නන් සඳහාත්, කරුණ නිහඬය. ත්‍යාගශීලී බව ප්‍රභූරත්වයක් එනතුරු රැඳී සිටින්නේ නැත, එසේම ස්වල්පයක් ඉතිරිව ඇති විට එය අමතක කරන දෙයක් ද නොවේ. ප්‍රමාණය වන්නේ යමක් දෙන්නේ කෙතරම් ප්‍රීතියකිනිද යන්නයි.
ඔබ දැන සිටියාද?
අකිත්ති ජාතකය බෝධිසත්වයන්ගේ දාන පාරමිතාව සහ නෙක්ඛම්ම පාරමිතාව අතිශය උත්කෘෂ්ට අයුරින් විදහා දක්වන කතාවකි।
බාලයන් ඇසුරු නොකිරීමට කළ ප්‍රාර්ථනාව මහා මංගල සූත්‍රයේ අසේවනා ච බාලානං යන මුල් පදයට පදනම සපයයි।
කර දිවයින යනු දකුණු ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩු වෙරළට ඔබ්බෙන් හෝ ශ්‍රී ලංකාව ආසන්නයේ පිහිටි දුරස්ථ දූපතක් බව සැලකේ।
කර කොළ තම්බා වළඳමින් දිවි ගෙවීම අතිශය දැඩි ධුතාංග සමාදානයක ලක්ෂණයකි।
තුන් දිනක් නොකා දන් දීමෙන් සැබෑ දානයකදී උපදින ධර්ම ප්‍රීතිය කොතරම් බලවත්ද යන්න ශක්‍රයාට පසක් විය।
Buddha
බුදුදහම වෙතින් තවත්
සම්බන්ධිත ඉගැන්වීම්
එකම ඉගැන්වීම, විවිධ සම්ප්‍රදායන් හරහා ප්‍රතිධ්වනිත වේ