අබ්භන්තර ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනයේ විහාරයේ වසිඳින විටට කතාව කීවේය. ඒ අවස්ථාවේ බිසුවරු සාරිපුත්තර තෙරුන් පිළිබඳව සිතුවිලි කරන සිටිණි. සාරිපුත්තර තෙරුන් කොසල් රජුගේ මාලිගයෙන්ම අඹ ඉස ගිනුවා තිබිණු. ඔහු තම සහොදරිය බිම්බාදේවි නින ගේ පිතු තුඩු සිරුරු සිටි බැවින්, එයින් සුවපත් කිරීම නිසා එසේ ගිනුවේ. බිම්බාදේවි නින රාහුලගේ මවු විණු. එම ඉල්ලීමෙහි අයුතු පුරුසක ධර්මබුද්ධිය ගැන ස්වයං රජුවත් සිතුවිලි විණු. බුදුරජාණන් වහන්සේ එම අවස්ථාව භාවිතයි, සාරිපුත්තර සහ ඔහු සහය දුන් අයෙක් අතර පුරාණ බැඳීම එළිවිණු. පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතකය 281 මෙම කතාව ලිවි තබා ඇත.

දුරස්ත යුගයක බ්‍රහ්මදත්ත බරණසි නුවරේ පාලනය කරන විටේ, බෝධිසත්තයා තපස්වියෙකු ලෙස ජීවිතයක් ගෙවුවේ. ඔහු රජුගේ විනෝද උයනේ පවිත්‍ර සාධුවරුන් පිරිස ගෙනහැර ටිකුණු. ඔවුන්ගේ අචල සද්ධර්මතාවය සක්කයා දෙවි සරුවා ගේ මනස අසතුටු කිරීමට හේතු විණු. සක්කයා උයනත් ස්වාමින්ද පරීක්ෂා කිරීමට අපේක්ෂා විණු. දිවිනි ස්වරූපයක් සිටුවාගෙන සක්කයා රැජිනගේ ඉදිරිපිට පෙනුණු. ඔබ අබ්භන්තර ඵලය කිපුවහොත් චක්‍රවර්තී සම්‍රාට්ටයෙක් දුන් ඇතැයි තිරුවිණු.

රැජිනි සක්කයා සිතුවල දොළදුකින් වහකින්ම තුඩුතැබී විණු. ඔබ රජුට පීඩනය ගැසුවේ එම ඵලය සොයා ගිරිමට ඔහු සෙයින් පනත් කරන ලදු. සක්කයා පරීක්ෂණ දිගටම කරමින්, සෙවීම ඇරඹුණු එකවර අතුරු ඹලයින් සැමින් නොසිටිණු විය. කිසිසිටි ඹලයක් නොමැති විටින්, රජුගේ සැක උයනේ තපස්වින් ගිනි. තම කෝධයෙන්, ඔහු බෝධිසත්තයා ඇතුළු සිටුවරුන් නගා හැරුවේය. ඹලයින්ගේ නොසිටීමට තපස්වින්ගේ කිසිදු දෝෂයක් තිබුණු නැත.

උයනා හිස්සි විටින්, රැජිනි ගැයුතුවින් ඉතුරු විය. රජුගේ බ්‍රාහ්මණයින් ඔවුන් තිරුවිණු: සත්‍ය අබ්භන්තර ඵලය හිමාලයඹ ගඳුනේ, වෛශ්‍රවණ දිව්‍යදෙවි ප්‍රදේශයේ ස්වර්ණ ගුහාවක ඇත. සාමාන්‍ය සඳුන්කම් එතැනට යා ගිය විය නැත. රජු ස්වෙ රාජමාලිගයේ ගිරවා දෙසට බලා, ඔහු ඉඳුවේ ඔසු ගිරුවා තිබිණු. ඔහු තරුණ චුඳුවෙන් ඔතුවා තිබිණු. ගිරවා පිළිතුරු විණු: ඔබ තරුණේ එක ම ගරුණුවෙන්, මිස උතුරටින් ගිණුවට අරිතුරුයි.

ගිරවා සිතුවිල්ලක් යටින් සැතපතින්, ස්වර්ණ පර්වතටයට පැමිණිණු. එතැනේ දහස් දහස් කුම්භණ්ඩ පතුනු පිරිස සිටිණි. එම පතුනු ඹලවරුණේ පිටින්, ඔවුහු ඊටි ජාල හතක් තිබිණු. ගිරවා ඔවුහු තුල පිටින්, ඔවුහු කෙඩිගෙන කතා කිරීමට ගියේය. ගිරවා රැජිනි ගේ දරුණු අවශ්‍යතාවය සහ තමාගේ සිතුවිල්ල එළි කිරීමට ඉඩුවේ. ඔවුහු එම සිතුවිල්ල ගැන සිතුවිලි කිරීමට ගියේය. ඔවුහු ගිරවා යෙන්න හලු විණු. එවිට ඔවුහු තාපසයෙක් තිරුවිණු: ජෝතිරස නම් තාපසයෙක් ඉතුරු විතුරු ඇත. වෛශ්‍රවණ දෙවිපත ඔහු දිනකට ඹලින් හතරක් දුන්නේ.

ජෝතිරස ගිරවා ගේ ඉල්ලීම ඇසුවේ. ඔහු සිතුමාන්‍යයින්, ඹලින් එකක් දුන්නේ. ගිරවා එම ඹලය ගිකින්තගේ මිටිතින් බැඳගෙන, බරණසි නුවරට ගිණුවට විතුරුයි. රජුට ඉදිරිපිට එම ඹලය තැබුවේ. රැජිනි එම ඹලය කිපුවේ. ඔබ ගේ දොළදුක සුසුසුසු විණු. කාලයින් පසුව ඔබ පුත්‍රයෙක් ඉපිරිතිබිණු.

බුදුරජාණන් වහන්සේ කතාව අවසාන කරමින්, ඔහු පිටුබිම එළි කිරීමට ඉඩුවේ. රාහුල ගේ මවු බිම්බාදේවි, එදා රැජිනි විතුරු සිටිණු. අනන්දයා ගිරවා විතුරු සිටිණු. සාරිපුත්තර ජෝතිරස විතුරු සිටිණු. එම තාපසයෙක්. බුදුරජාණන් වහන්සේ තමා විතුරු සිටිණු. උයනයින් අන්‍යායසිතින් නගා හැරුණු තාපසයෙක් ලෙස.

කතා අවරණය සහ පූර්ව ජන්ම කතාව අසාධාරණ නිරවද්‍යතාවයින් එකිනෙක ප්‍රතිබිම්බ කරයි. දෙකෙහිම, සාරිපුත්තර එක් තැනක් වෙයි. රාහුල ගේ සම්බන්ධයි දරුණු අවශ්‍යතාවයි සම්පාදනය කරන තැනක්. ජෝතිරස ගිරවා දෙසට පෙන්වූ එකම ඉඩුවෙ ඔහු වැඩ කරයි. බුදුරජාණන් වහන්සේ ගේ ඉතිකිරීම, ගිරවා ගේ සිතුවිල්ල තනිකරයි නොවේ. දිගු අඛණ්ඩතාවයි අසතුටු ස්ථුතිට තිබිණු. දෙක ජීවී අතර ඉඩුමින්, පසුතුරු ගිණුවට, නවා රූපයින් එකම බැඳීම සිටිණු.

බෝධිසත්තයා ගේ නම තුඩුතැබීම ගිරවා ගේ නම තුඩුතැබීම වෙතින් වෙනස්ය. ඔහු ගේ සිතුවිල්ල අන්තරාය නිසා අදිටින්ම නොවේ. අන්‍යාය නිසා පරීක්ෂා විතුරු. උයනයින් අන්‍යායසිතින් නගා හැරුණු තිබිණු. සක්කයා දිසුසුසුසු ලඩු එම හිස්සීම වනවා පරීක්ෂා කිරිම. රජු ගේ සත්‍යතා පරීක්ෂා කිරිම. කතා තුල තාපසයින් නගා හැරීම පිළිබඳ ගැලවීම කිසිම ප්‍රතිරෝධයක් නොවේ. කිසිම තුඩුතැබීමක් නොවේ. ඒ ඔහු ගේ එක්සත්ව බිම්බයි. බෝධිසත්තයා ගේ පරිපුර්ණතාව එදා ජීවිතයේ සිටිණු. අන්‍යායසිතින් නගා හැරීම ගෙන එකිනෙක කඩුවා බිම්බක් බිම්බයි. ගිරවා ගේ පරිපුර්ණතාව මිතුරුවාගේ සිතුවිල්ල නිසා ජීවිතයි අවදි කිරිමෙ තිබිණු.