ආදිත්ත ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම කතාව ජේතවනාරාමයේදී වදාළේ, පසෙනදි රජතුමාගේ අසදිසදානය නම් අසමසම දානමය පිංකමට සම්බන්ධවය, පැරණි ප්‍රඥාවන්ත රජවරුන් ද එසේම විචාරශීලීව පාරමිතාධරයන්ට දාන දී ඇති බව පෙන්වීම සඳහායි. පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 424 මෙම කතාව මෙසේ සංරක්ෂණය කරයි.

අතීතයේ දී, සෝවීර රාජ්‍යයේ, රෝරුක නම් රාජධානියක් විය, එහි පාලකයා වූයේ භරත රජතුමාය—එකල එම රජු ලෙස උපන් බෝධිසත්වයන් වහන්සේම විය. තනිවම බුද්ධත්වයට පැමිණ, ධර්මශාසනයක් ස්ථාපිත නොකරන පසේබුදුරජාණන් වහන්සේලා ගන්ධමාදන පර්වතයේ ශාන්ත ආශ්‍රමවල වැඩවසන බවත්, ඒ උතුම්වරුන්ගේ අසමසම පූජ්‍යභාවය ගැන ඔහු අසා තිබුණද, ඔවුන් කිසිවෙකු ඔහුගේ දුරස්ථ බටහිර රාජ්‍යයට පා තබා නොතිබුණි. එවන් අසමසම පුණ්‍ය භූමියක පිංවතුන් වැපුරීමේ ආශාවෙන් ද, එවන් දානයක් සෙවීම වටින බවට තම මහේසියගේම අනුශාසනයෙන් දිරිමත් වී ද, භරත රජු ගාම්භීර සත්‍යක්‍රියාවක් කිරීමට අධිෂ්ඨාන කර ගත්තේය.

පිරිසිදු සුවදයින් ඇඳගත් රජතුමා, අටසිල් සහිත උපෝසථ සීලය දින හතක් නොකඩවා රැක්කේය, එම කාලය තුළ ආහාර, අබරණ හා ලෞකික කටයුතුවලින් වැළකී සිටිමින්. එම දින තුළ සමස්ත රාජ්‍යයම මෙම පිංකමේ ඵලයෙහි හවුල් විය හැකි වන පිණිස, ඔහු තම ජනතාවටද එම ම සීලය රැකීමට පෙරාතුව ආරාධනා කර තිබුණේය.

සත්වන දින උදෑසන, රජතුමා දුර්ලභ හෙන සුවදයින් පිරුණු චම්පක මල් වට්ටි රාජ මාලිගාවේ සමතලා කර්ජබර වහලය වෙත ගෙන ගියේය. නැගෙනහිර කදුළු දෙසට හැරී, පෘථිවියට වැඳ, තම ප්‍රාර්ථනාව හඬින් පැවසීය. සංසාරය නම් නිමක් නැති පුනරුත්පත්ති සාගරය තරණය කර, පූර්ණ පිවිතුරු බවට පැමිණි කිසියම් සත්වයෙකු මේ පෘථිවියේ වසනවා නම්, ඔහුගේ නිහතමානී ආරාධනාව පිළිගෙන ඔවුන්ට සේවය කිරීමේ වරප්‍රසාදය ඔහුට ලබා දෙන ලෙස ඔහු ප්‍රාර්ථනා කළේය. පසුව ඔහු එම මල් විවෘත අහසට විසිරෙව්වේය.

රජතුමාගේ නොසැලෙන අධිෂ්ඨානයෙන් ද, ජීවිත ගණනාවකට පැතිරුණ කර්ම බන්ධනයන්ගෙන් ද මෙහෙයවනු ලැබූ විසිරුණු මල්, රන් කුඩයක් මෙන් එකට එකතු වී, සිය ගණන් යොදුන් ඔබ්බට ගන්ධමාදන පර්වතය දක්වා ගමන් කොට, ඔවුන්ගේ පර්වත ආශ්‍රමයේ වැඩවසන පසේබුදුරජාණන් වහන්සේලා හත්නම ඉදිරියේ මෙත්සුළුවෙන් පහත ස්ථාන ගත විය. භක්තිමත් රජුගේ ආරාධනය වටහාගත් එම පාරමිතාධර උතුමෝ හත්දෙනා, තම සිවුරු සකස් කොටගෙන, පාත්‍ර අතට ගෙන, එකවර අහසට නැග, උදෑසන මීදුම මැදින් හිරු හතක් මෙන් රෝරුකයේ මාලිගා වටිනාවට පහත් වූහ.

භක්ති ප්‍රීතියෙන් වෙලී ගිය භරත රජතුමා, පසේබුදුරජාණන් වහන්සේලා හත්නමගේ පාද සුවද දියෙන් සේදී, සඳුන් ගෙඩි ආලේප කොට, මැණික් බඳින ලද අසුන්හි වැඩ හිඳුවීය. දින හතක් පුරා, තම රාජකීය මුළුතැන්ගෙවල සැකසිය හැකි උසස්ම ආහාර වට්ටෝරු ඔහු ඔවුන්ට සංග්‍රහ කළේය, හැම අවශ්‍යතාවක්ම එම ගෞරවය සම්පූර්ණයෙන් තම පවුලට පැවරීම වෙනුවට තනිවම ඉෂ්ට කරගනිමින්.

අවසාන දිනයේ, තම ආගන්තුකයන්ට මිල මහත් සිවුරු හා භාජන පූජා කරමින්, රජතුමා ත්‍යාගශීලී බවේ සැබෑ ස්වභාවය පිළිබඳ පද අටක් දේශනා කළේය. ගෙයක් ගිනි ගත් විට, හිමියා විසින් එළියට රැගෙන යන භාජනය පමණක් පසුව භාවිතයට රැකෙනු ලබන අතර, තුළ රැඳී ඇති සියල්ල සිසිල් අළු බවට පත්වේ යයි ඔහු පැවසීය. ලෝකයම ජරාව, රෝගය හා මරණයේ නොනිමි ගින්නෙන් මේ ආකාරයෙන්ම දැවෙයි. ත්‍යාගශීලීව පාරමිතාධරයන්ට දාන දෙන ධනය සැබවින්ම රැකෙයි, ඉදිරි ලෝකවල අක්ෂය වූ නිධානයක් බවට පත්වේ. නමුත් තණ්හාවෙන් රැස්කරගත් ධනය, එයට යටින් මේ වනවිටත් ඇවිලෙන මරණශීලී ගින්නෙන් සරලවම ග්‍රහණය කර ගන්නා ලැබේ.

පසේබුදුරජාණන් වහන්සේලා රජතුමාගේ අවබෝධයේ ගැඹුර දැක ප්‍රීති වී, රෝරුකයට ශාන්තියේ ආශිර්වාදය පිරිනමා, යළිත් වලාකුළු මැදින් නැගී ඔවුන්ගේ උතුරු පර්වත නිවසට ගියෝය. තම රජු දැන් වචනයෙන් ප්‍රකාශ කළ එම සත්‍යයේම ජීවමාන ප්‍රතිමූර්ති හත්නමක් ඉතා කෙටි කලක් සත්කාරකත්වය කළ රාජ්‍යයක් ඔවුන් පසුපසින් තැබූහ.

මෙම සත්‍යක්‍රියාව ක්‍රියාත්මක කිරීමේ සම්පූර්ණ ක්‍රියාවලියට භරත රජුගේ මහේසියට නිහතමානී වුවත් අත්‍යවශ්‍ය කාර්යභාරයක් මෙම කතාව පවරයි. රජතුමාගේ ඇසීම—පසේබුදුරජාණන් වහන්සේලාගේ පූජ්‍යභාවය පිළිබඳ—ඔවුන්වම සොයා යෑමේ සැබෑ අධිෂ්ඨානයක් බවට පළමුව හැරවූයේ ඇගේම දිරිගැන්වීමයි. ශත වර්ෂ ගණනාවකට පසුව පසෙනදි රජතුමාගේම සුප්‍රකට මහාදානය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා සිහිපත් කරගන්නා ජාතකයේ විචාරශීලීත්වය පිළිබඳ මෙම බරපතලකම, මෙම එකම කරුණ මත පදනම් වේ: එනම්, සැබෑ අවබෝධයෙන් සුපාත්‍ර ලද්දෙකු වෙත යොමු කරන ත්‍යාගශීලී බව, කවුරුන් ලැබෙනවාද යන්න ගැන සිතීමකින් තොරව විසුරුවන දානයට වඩා වැදගත් වේ.