තක්ක ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයේ වැඩ වාසය කරමින් සිටියදී, පාලි ත්‍රිපිටකයේ 63 වන මෙම ජාතකය, එක් ස්ත්‍රියක් කෙරෙහි රාගයෙන් මුළාවී සිටි භික්ෂුවකට දේශනා කළහ. ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔහුට පැහැදිලිව වදාළේ ස්ත්‍රීහු කෘතඥ නොවන හා වංචනික විය හැකි බවයි; ඔබ ඔවුන් නිසා රාගයේ රළ මත පාවෙමින් සැලෙන්නේ ඇයි දැයි විමසූහ. තමන්ගේ කියමන තහවුරු කිරීමට, තමන් වෙහෙසී ලබාගත් ධ්‍යාන ලාභය එවැනිම මෝඩකමකින් නැති වූ තාපසයෙකුගේ කථාව වදාළහ.

බරණැස රජවරු පාලනය කළ කාලයේ බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ලෝකය අත්හැර වන ජීවිතය වැළඳ ගත්හ. හුදෙකලාව වාසය කරමින්, නොකඩවා කළ වීර්‍යයෙන් ඔවුහු සැබෑ අධ්‍යාත්මික අවබෝධයත්, ධ්‍යාන ලාභයේ ගැඹුරු සන්සුන්භාවයත් ලබා ගත්හ. ගංගා නදියේ ඉවුරේ සරලව ජීවත් වූ ඔවුහු ලෝකයෙන් කිසිදු බාධාවක් නොලැබුහ.

එක් දිනක, තාපසයා ගංගා නදියේ ධාරාවට හසුව ගිලී මැරීමේ සැබෑ අනතුරට ලක් වූ ස්ත්‍රියක් දුටුවේය. ඇය භාණ්ඩාගාරිකයෙකුගේ දුව වූ අතර, පසුව පැහැදිලි වූ පරිදි ඇයගේ ස්වභාවය මෘදු නොවීය. කරුණාවෙන් පෙළඹුණු තාපසයා ජලයට බැස ඇයව ආශ්‍රමයේ වෙරළට ආරක්ෂිතව ගෙනාවේය.

ස්ත්‍රිය ආශ්‍රමයේ කලක් රැඳී සිටියාය. ඇයගේ ස්ත්‍රී ලාලිත්‍යයෙන් හා නොනවත්වන කපටි උපායෙන්, ඇය තාපසයා තම ව්‍රතවලින් ක්‍රමයෙන් ඈත් කළාය. ඇයගේ බලපෑම යටතේ, ඔහු දිගු කලක් වෙහෙසී ලබාගත් ධ්‍යාන ලාභය නැති කර ගත් අතර, ඔහුගේ සිත සම්පූර්ණයෙන්ම භාවනාවෙන් ඈත් වී ඇය වෙත ඇදී ගියේය.

තාපස ජීවිතයෙන් වැටුණු පෙර තාපසයා, ස්ත්‍රිය සමඟ වනාන්තරයෙන් පිටව ගමක පදිංචි වී, දෙදෙනාම පෝෂණය කිරීමට ඛජ්ජූර විකුණන්නට විය. කාලයාගේ ගමනින්, ගමේ මිනිසුන් අතර ඔහු සරලව “ඛජ්ජූර තාපසයා” ලෙස හඳුන්වනු ලැබීය; එම නාමය ඔහු තම මුල් ධ්‍යාන ලාභයෙන් කොතරම් ඈත් වී ගොස් ඇද්ද යන්න පෙන්වීය.

ගම්මානයට විපත් පැමිණියේ මංකොල්ලකරුවන්ගේ කණ්ඩායමක් එය ආක්‍රමණය කළ විටය. අවුල් සහගත තත්ත්වය තුළ, ඇයව මංකොල්ලකරුවන්ගේ ප්‍රධානියා විසින්ම රැගෙන ගොස් තමාගේ කර ගත්තේය. පසු තබා දමන ලද ඛජ්ජූර තාපසයා, ඔහු එතරම් දේ අත්හැර දැමූ ස්ත්‍රිය නැතිව තමා සිටින බව දුටුවේය.

නොබෝ දිනකින් ස්ත්‍රිය ඛජ්ජූර තාපසයා වෙත පණිවිඩයක් යැවූ අතර, තම නව තත්ත්වයෙන් දුක්ඛිත බව පවසමින් තමා වෙත එන ලෙස ඉල්ලීමක් කළාය. ඇයගේ සැබෑ අභිප්‍රාය නොදැන ඔහු ඇය ඉල්ලූ පරිදි මංකොල්ලකරුවන්ගේ රහස් ස්ථානයට ගියේය; මන්ද ඇය ඔහුට සම්පූර්ණයෙන් ද්‍රෝහි වීමට දැනටමත් තීරණය කර තිබුණි.

ඔහු පැමිණි විට, ස්ත්‍රිය මංකොල්ලකරු ප්‍රධානියාට පැවසුවේ ආසන්නයේ සැඟවී සිටින මේ අපරිචිත පුද්ගලයා ඇයගේ පෙර සහකරු බවයි; එය සරල සත්‍යයට වඩා බොහෝ බිය ජනක චෝදනාවක් ඉඟි කළේය. ඇය විශ්වාස කළ ප්‍රධානියා ඛජ්ජූර තාපසයා අල්ලා ගෙන නැවත නැවත පහර දුන්නේය. පහර කෑමේ වේදනාව මැද, පහර කන මිනිසා මුමුණමින් නැවත නැවතත් පැවසුවේ, “නිර්දය කෘතඥයෝ! අපවාද නඟන ද්‍රෝහීහු!” යනුවෙනි.

ඛජ්ජූර තාපසයාගේ මුමුණන වචන ඇසී, පැහැදිලි කිරීමක් ඉල්ලා ඔහුට පීඩා කළ මංකොල්ලකරු ප්‍රධානියා, ගංගාවෙන් බේරා ගැනීම, මුළා කිරීම, ධර්මයෙන් වැටීම සහ දැන් සිදු වූ අවසාන ද්‍රෝහිකම දක්වා සම්පූර්ණ කථාව ක්‍රමයෙන් ගෙන ආවේය. ස්ත්‍රියගේ ද්‍රෝහිකම එහි සැබෑ ස්වරූපයෙන් හඳුනාගත් ප්‍රධානියා කෝපයෙන් ඇය වෙත හැරී, එහිදීම ඇයට මරණය ලබා දුන්නේය.

ස්ත්‍රියගේ කෘතඥතා නොමැතිකම ඔවුන් දෙදෙනාට කොතරම් මිලක් ගෙවීමට සිදු කළාදැයි පැහැදිලිව දුටු ප්‍රධානියාත්, ඛජ්ජූර තාපසයාත්, දැන් ඇයගේ බලපෑමෙන් මිදී, තාපස ජීවිතය වැළඳ ගැනීමට එක් එක් තීරණය කළහ. ඔවුන් එකට තාපසයන් බවට පත් වූ අතර, අලුත් හා අවංක පිළිවෙතින් දෙදෙනාම කලක් ගත වීමෙන් පසු නැවතත් ධ්‍යාන අවබෝධයේ උච්ච මට්ටමට ළඟා වූහ.

බුදුරජාණන් වහන්සේ කථාව ගාථාවකින් නිම කළ සේක. එහි ස්ත්‍රීහු කෝපවන්තයන්, අපවාද නඟන්නියන්, කෘතඥ නොවන්නියන් සහ ආරවුල් වපුරන්නියන් විය හැකි බවට අනතුරු ඇඟවූ සේක. ඒ වෙනුවට, අසා සිටි භික්ෂුවට පාරිශුද්ධ මඟ අනුගමනය කරන ලෙස ආරාධනා කළ සේක; එහි සැබෑ සැප තවමත් ලැබිය හැකි බව වදාළ සේක. කථාව අවසන් කරමින්, බුදුරජාණන් වහන්සේ එදා මංකොල්ලකරු ප්‍රධානියා ආනන්ද බවත්, වැටී යළි නැගිටි ඛජ්ජූර තාපසයා තමන් බවත් හඳුනා වදාළ සේක.

මෙම ජාතක අංක 63, සදාකාලික සන්සුන් කථාවක් ලෙස නොව, ධ්‍යාන ලාභයක් පවා මෝහයෙන් නැති විය හැකි බවත්, අවංක උත්සාහයෙන් එය නැවත ලබා ගත හැකි බවත් අවංකව දක්වන සටහනක් ලෙස පවතී. ඛජ්ජූර තාපසයාගේ කථාව ජේතවනයේ මෝහයට පත් වූ භික්ෂුවට පහසු සහනයක් නොදුන්නේය; තණ්හාව බෝධිසත්වයන්ට පවා ඔවුන් වෙහෙසී ලබාගත් සාමය එක් වරක් නැති කර ඇති බවත්, පාලනය නොකළ විට එම තණ්හාව ඕනෑම අභ්‍යාසකරුවෙකුගේ සිත් සාමය ද නැති කළ හැකි බවත් පැවසූ සැබෑ සත්‍යය පමණි. කෙසේ වෙතත්, කථාව නිරාශාවෙන් නොව, ප්‍රතිෂ්ඨාපනයෙන් අවසන් වෙයි; මාර්ගයෙන් වැටීම, කෙතරම් වේදනාකාරී වුවද, මාර්ගයේ අවසානය විය යුතු නොවන බව එය පෙන්වයි.