භිසපුප්ඵ ජාතකය

කොසොල් රටේ භික්ෂුවක්, පියුම් මලක් සුවද බැලීමට නැවතීම පමණක් නිසා වනාන්තර දේවතාවකගෙන් තියුණු ලෙස චෝදනා ලැබූ විට, ස්වාමින් මෙම කතාව දේශනා කළ සේක. මේ හමුවීමෙන් කලබලයට පත් භික්ෂුව තම ගැටලුව ස්වාමින් වෙත ගෙන ආ විට, උන්වහන්සේ මෙම ඈත අතීත කතාව මගින් ඔහුට පිළිතුරු දුන් සේක. පාලි ත්‍රිපිටකයේ 392 වැනි ජාතකය මෙම විස්තරය යටතේ කතාව රැකගනියි.

ඈත අතීතයක, බෝධිසත්වයාණෝ හිමාලයේ පවිත්‍ර පියුම් විල් මාලාවක් අසළ ශ්‍රමණයෙකු ලෙස ජීවත් වී, දවස් ගැඹුරු භාවනාවේ ගත කළේය. එක් උදෑසනක, ස්නානය කිරීම සඳහා තම සමාධියෙන් පිබිදුණු ඔහු, උදෑසන එළියේ අලුතින් විවර වූ රතු පියුම් මලක් දුටුවේය, එය ඉතාම මොළොක් හා පිරිසිදු සුවදක් විහිදුවන බැවින් ඔහු ජල අද්දරේ නැවතී, ඉදිරියට නැඹුරුව එය ආශ්වාස කළේය.

අසළින් වාසය කරන රුක් දේවතාවෙකු, පසුව ස්වාමින්ගේ ප්‍රධාන ස්ත්‍රී ශ්‍රාවිකාවන් අතරින් එක් කෙනෙකු වූ උප්පලවණ්ණා ස්වාමිනී, එම පෙර ජීවිතයේම ඇය වූ බව හෙළි විය, වහාම ඉදිරියට පෙනී ඔහුව තියුණු ලෙස චෝදනා කළාය. ඇය ඔහුට පැවසුවේ, එම පියුම මලක් ඔහුට දුන් කිසිවෙකුට අයත් නොවූ බවත්, අවසරයෙන් තොරව එහි සුවද ආශ්වාස කිරීම, විචාරශීලීන්ගේ දෘෂ්ටියෙන් බැලූ විට, තමාට අයත් නොවූ දෙයක් නිහඬව සොරකම් කරන්නෙකු බවට ඔහුව පත් කරන බවත්ය.

බෝධිසත්වයාණෝ තම විස්මයෙන් තවමත් මුළුමනින්ම පිබිදී සිටියදීම, රැක් තණ ආයුධයක් සහිතව රළු වනකාරයෙකු පැමිණියේය. ඔහු විල තුළට පිවිස, කඳන් තලා, පත්‍ර කැබලි කර, බලයෙන් මූල ගලවා, කුඩාකුඩ වූ මල් වගුරුබිම පුරා විසිරුවාගෙන නැවත ඇදගොස් ගියේය. මෙම විනාශය සම්පූර්ණයෙන්ම සිදුවෙද්දී, දේවතාවිය එකම වදනක්වත් නොකිවාය, විල සැබවින්ම විනාශ කරන එම මිනිසාට එක් චෝදනාවක් වත් ඉදිරිපත් කළේ නැත.

කලබලයට පත් බෝධිසත්වයාණෝ දේවතාවිය වෙත හැරී, වනකාරයාගේ බොහෝ විශාල විනාශය සම්පූර්ණ නිහඬතාවයෙන් නරබන අතරම, තමාට එක් සුවද හුස්මක් සඳහා ඇයට චෝදනා කළ හැකි වූයේ කෙසේදැයි ඇසීය. ඇගේ ප්‍රතිචාරයේ එවන් තියුණු වෙනසක් කුමන යුක්ති සංකල්පයකින් පැහැදිලි කළ හැකිදැයි ඔහු දැනගැනීමට කැමති විය.

දේවතාවිය පිළිතුරු දුන්නේ, දැනටමත් සම්පූර්ණයෙන්ම රළු, ප්‍රවේශම් නැති ජීවිතයකට ගිවිස ගිය මිනිසෙකුට, දැනටමත් මුළුමනින්ම අඳුරු වී ඇති ජීවිතයක මතු එක් පලෙක් වැඩි වීමෙන් කිසි අලාභයක් සිදු නොවන බවත්, එබැවින් එම මොහොතේ ඔහු තුළ හරි කළ යුතු කිසිවක් ඉතිරිව නොතිබූ බවත්ය. නමුත් සැබෑ පිරිසිදුකමින් යෙදුණු, තම මුළු මනසින්ම විමුක්තියට උත්සාහ ගන්නා මිනිසෙක්, ඉතාම කුඩා පසුබැස්මක් පවා තියුණුව කැටයම් වන ආකාරයේ දීප්තියක් තමාටම විරුද්ධව රැකගෙන යයි, හරියටම මන්ද එම රෙද්දේ සලකුණු කිරීමට ඉතර වී ඇති කිසිවක් එතරම් ස්වල්ප බැවිනි. ඔහුගේ ම අභිලාශය ඔහුව එකක් ගැනවත් කතා කරන තරම් වටිනා කර ඇති නිසාම, ඇය කතා කළේ යයි ඇය ඔහුට පැවසුවාය.

බෝධිසත්වයාණෝ මෙම පිළිතුර ක්‍රෝධයක් වෙනුවට සැබෑ කෘතවේදී බවකින් ලබාගත්හ. තමා මුලින් අසාධාරණ ලෙස සැලකුවේ යයි සිතූ චෝදනාව, සැබවින්ම, කිසිවක් තවත් ආරක්ෂා කර ගැනීමට නැති මිනිසෙකුට සම සම, තමාට තවම අහිමි කර ගැනීමට කෙතරම් වැඩි දෙයක් ඇත්දැයි පෙන්වන ගෞරවයේ මිනුම්ගොණක් බව ඔහු හඳුනාගත්තේය. ඔහු දේවතාවියට ගෞරව කරමින්, ඔහුගේ දැනුමෙන් මාරුවන සෑම සුඵ සංජානනයකටම, පෙරට වඩා පුනරුද්ධත හා විශේෂ අවධානයකින් සහිතව, තම ප්‍රතිපත්තියට ආපසු හැරිණේය.

දේවතාවියගේ පැහැදිලි කිරීම අවසානයේ කොසොල් රටේ කලබලයට පත් භික්ෂුවට, හා ඉන් පසු සිටි සෑම පාඨකයෙකුටම ලබාදෙන්නේ, අසාධාරණ ලෙස තමාව තෝරාගනා බවක් දැනීමට ඉඩක් නොව, ඇගේ චෝදනාව ඇත්තටම මැනෙන්නේ කුමක්ද යන්න ගැන නව අර්ථකථනයකි. සරල දොසක්, බොහොම හිස් ක්ෂේත්‍රයක් තුළ දුටුවොත්, ඒ ක්ෂේත්‍රය බොහොම හිස් බැවින්ම දීප්තියෙන් දිස්වෙයි. සුඵ පසුබෑමක් සඳහා බැරෑරුම් ප්‍රතිපත්තික කෙනෙකුට ලබන තියුණු ප්‍රතිශෝධනය, දඬුවමකට වඩා, එම විශේෂිත ක්ෂේත්‍රයේ තවම දැක ගැනීමට ඉතර වී ඇති කොතරම් ස්වල්ප දේ ඇත්දැයි පෙන්වන ආකාරයේ සාක්ෂියකි.

කතාව කලින්ම අනුමාන කරන, හා සෘජුවම පිළිතුරු දෙන, ගැඹුරුතර අසාධාරණ බව, දැනටමත් ගුණවන්තයකුට ලබන වැඩි තියුණු පරීක්ෂාව, ඉතාම දැඩිව උත්සාහ ගන්නා ඔවුන් වෙනුවෙන්ම වෙන් කළ ආකාරයේ කුරිරුබවකට සම ය යන සැකයයි. දේවතාවියගේ තර්කනය එම කියවීම සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවකට හරවයි. ඔහු රැකගත් ප්‍රමාණික මිනුම ඔහුගේ ප්‍රයත්නයට දඬුවමක් නොව, ඊටම ඍජු ප්‍රතිඵලයක් වේ, මන්ද සම්පූර්ණ පිරිසිදුකම කරා ඇති ඔහුගේම අභිලාශයම, සොරකම් කරන ලද සුවද හුස්මක් පවා දිස්වන එම සියුම් මිනුම ගොණම නිර්මාණය කරන බැවිනි.