සුහනු ජාතකය

බුදුන් වහන්සේ මෙම කථාව ජේතවනාරාමයේ දේශනා කළ සේක. ජාතක කථා රැක ඇති පැරණි අටුවාව, ජාතක අටුවාව, එය 158 වැනි ජාතකය, සුහනු ජාතකය ලෙස සටහන් කරයි. මෙය උද්දච කෝපාතීරික භික්ෂූන් දෙදෙනෙකු සම්බන්ධ කථාවකි. ඔවුහු තද ගති ඇති, කුරිරු, හිංසාකාරී වූහ. එක් කෙනෙකු ජේතවනාරාමයේ වාසය කළ අතර අනෙකා ගමේ වාසය කළේය.

මෙක් වර ගමේ භික්ෂුව යම් කටයුත්තක් සඳහා ජේතවනාරාමයට පැමිණියේය. සාමණේරවරු හා තරුණ භික්ෂූහු ඔහුගේ ගතිය දැන සිටියහ. එහි වාසය කරන භික්ෂුවගේ ගතියද ඔවුහු දැන සිටියහ. එබැවින් දෙදෙනා ගැටෙනු දැකීමට කැමතිව, ඔවුහු ඔහුව අනෙකාගේ පැන්සලට ගෙන ගියහ.

තද ගති ඇති මිනිසුන් දෙදෙනා එකිනෙකා දුටු විගසම, ඔවුහු එකිනෙකාගේ අත් වලට දිව ගියහ. ඔවුහු එකිනෙකාගේ අත්, පාද, ඉඟ පිරිමදිමින් සිටියහ.

භික්ෂූහු ධර්ම ශාලාවේ මෙය ගැන කතා කළහ. "යහලුවනි, මේ සහෝදරයෝ අනෙක් සියලු දෙනාට කෝපාතීරික, කුරිරු, කිපෙන ගති ඇති වුවද, එකිනෙකා අතර ඔවුහු අලංකාරව, හිතැති ලෙස, හොඳම මිතුරන් වෙති!" ශාස්තෲවර්යයා ඇවිත් ඔවුන් කතා කරන්නේ කුමක් ගැනදැයි ඇසූහ. ඔවුන් එය උන්වහන්සේට පැවසූහ.

මෙය, අනෙක් සියලු දෙනාට කෝපාතීරික, කුරිරු, කිපෙන ගති ඇති මිනිසුන් එකිනෙකාට හිතවතුන් ලෙස පෙනී සිටි පළමු අවස්ථාව නොවන බව උන්වහන්සේ පිළිතුරු දුන් සේක. පුරාතන කාලයේද මෙය සිදුව තිබේ. ඉක්බිති උන්වහන්සේ පැරණි කථාවක් දේශනා කළ සේක.

පෙර කලෙක, බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජ කරද්දී, බෝධිසත්වයන් ඔහුගේ සියලු කටයුතු සඳහා උපදේශකයා, එනම් ලෞකික හා පාරලෞකික කරුණු දෙකෙහිම රජුට උපදෙස් දුන් ඇමතියා විය. රජතුමා තරමක් ලෝභ ස්වභාවයක් ඇති කෙනෙකි. ඔහුට මහාසෝණ, එනම් මහ දුඹුරා, නම් දරුණු අශ්වයෙකු විය.

උතුරු දිග රටෙන් පැමිණි කිහිප දෙනෙකු අශ්ව වෙළඳුන් අශ්වයින් පන්සීයක් ගෙනා, ඔවුන් පැමිණ ඇති බව රජුට පණිවිඩ යවනු ලැබීය. මීට පෙර බෝධිසත්වයන් වෙළඳුන්ට සෑම විටම තමන්ගේම මිල නියම කිරීමට පැවසූ අතර, එම මුළු මිලම ගෙවා තිබිණි. මෙවර රජතුමා ඔහුට අසතුටු විය.

රජතුමා තවත් ඇමතියෙකු කැඳවා නියෝගයක් දුන්හ. "යහලුව, එම මිනිසුන් තම මිල පැවසීමට සලස්වන්න. එවිට මහ දුඹුරා ඔහුන්ගේ අශ්වයින් අතරට යන්නට නිදහස් කරන්න. ඔහුට ඔවුන්ව කණ්ඩවා, ඔවුන් දුබල ව තුවාල වී තියෙද්දී, එම මිනිසුන්ගේ මිල අඩු කරවන්න." ඇමතියා "එසේම වේවා" කියා එය කරගෙන ගියේය.

වෙළඳුන් දැඩි ලෙස පිරිහුණ්ණේ වී අශ්වයා කළ දේ බෝධිසත්වයන්ට පැවසූහ. තම ම නගරයේ එවන් තවත් දරුණු අශ්වයෙකු නැද්දැයි ඔහු ඇසීය. ඔවුන්ට සුහනු, එනම් තද හක්ක, නම් දරුණු හා වනචාරී අශ්වයෙකු ඇති බව ඔවුහු පැවසූහ. "ඊළඟ වර එන විට ඔහුව සමඟ ගෙනවන්න" බෝධිසත්වයන් කීවේය. ඔවුහු එසේ කරන බවට පොරොන්දු වූහ.

වෙළඳුන් ඊළඟ වර පැමිණි විට, තද හක්ක ඔවුන් සමඟ ආවේය. රජතුමා වෙළඳුන් පැමිණ ඇති බව ඇසූ විට, අශ්වයින් බැලීමට තම ජනේලය විවෘත කළේය. ඔහු මහ දුඹුරා නිදහස් කිරීමට නියෝග කළේය. වෙළඳුන් දුඹුරා එන බව දුටු විගස, ඔවුන් තද හක්කව නිදහස් කළහ.

දෙදෙනා එකිනෙකා හමුවූ විගසම, ඔවුහු නිසලව සිට, එකිනෙකාගේ සිරුර පුරාම ලිස්සෙමින් සිටියහ.

විස්මයට පත් රජතුමා බෝධිසත්වයන්ට මෙහි අරුත කුමක්දැයි ඇසීය. "යහලුව," බෝධිසත්වයන් කීවේය, "මේ ද්වේෂී අශ්වයින් දෙදෙනා වෙනත් අශ්වයින් හමුවන විට, ඔවුන් දරුණු, වනචාරී, හිංසාකාරී වෙති. ඔවුහු ඔවුන්ව කණ්ඩවා රෝගී කරති. නමුත් එකිනෙකා අතර, එහි ඔවුන් නිසලව සිට, එකිනෙකාගේ සිරුර පුරාම ලිස්සමින් සිටිති. මීට හේතුව කුමක්ද?"

ඔවුන් එකිනෙකාට වියෝජන නොවීම ම එයට හේතුව බව බෝධිසත්වයන් කීවේය. ඔවුන් ස්වභාවයෙන් හා චරිතයෙන් සම ය. ඉක්බිති ඔහු ගාථා දෙකක් පැවසීය. එකම පිහාටු ඇති කුරුල්ලෝ එකට රුවින් එකතු වෙති: දුඹුරා හා තද හක්ක එකඟ වෙති, මක්නිසාද පරතරයෙන් හා අරමුණෙන් දෙදෙනාම සමානය. දෙදෙනාම වනචාරීය, දෙදෙනාම ද්වේෂීය, දෙදෙනාම සැමවිටම තම ලණුව කණ්ඩති, එබැවින් පාපය පාපය සමඟ හා දුර්ගුණය දුර්ගුණය සමඟ එකඟ විය යුතුය.

බෝධිසත්වයන් ඉදිරියට ගොස් අධික ලෝභකමින් හා අනුන්ගේ භාණ්ඩ විනාශ කිරීමෙන් වලකින ලෙස රජුට අනතුරු ඇඟවූහ. ඔහු යුතු වටිනාකම නියම කර රජු එය ගෙවීමට සලස්වූහ. වෙළඳුන් සුදුසු මිල ලබාගෙන හොඳින් තෘප්තව ගියහ. රජතුමා බෝධිසත්වයන්ගේ අවවාදයට අනුකූල වී කලකට පසු තම කර්ම අනුව ගතියකට ගියේය.

ශාස්තෲවර්යයා දේශනාව අවසන් කරද්දී උපත් හඳුන්වාදුන් සේක. "එකල දුෂ්ට සහෝදරයෝ මේ අශ්වයින් දෙදෙනා වූහ, ආනන්ද හිමියෝ රජතුමා වූහ, තවද මම නුවණැති උපදේශකයා වීමි."

සුහනු ජාතකයට හාස්‍යජනක මතුපිටක් හා බැරෑරුම් අරුතක් ඇත. තම වටා සිටි සියල්ලන්ට ත්‍රස්තාව ඇති කළ සතුන් දෙදෙනෙකු, එකිනෙකාට මොළොක් ලෙස හැසිරුණහ. බෝධිසත්වයන් එම දර්ශනය සමානත්වය පිළිබඳ පාඩමක් ලෙස කියවූහ. සමාන ස්වභාව එකිනෙකා සමඟ සුවපහසුව දැනෙයි. එබැවින් නරක සමාගමක් තබන අයෙකු තම ම පුරුදු වඩාත් ප්‍රබල වෙමින් තිබෙනු දැකීමෙන් පුදුම විය යුතු නොවේ.

කථාව යුක්තියේ තවත් නිහඬ ක්‍රියාවක්ද සටහන් කරයි. බෝධිසත්වයන් මුලින්ම දේශනා නොකළේය. ඔහු සත්‍යය දැකගත හැකි සේ සැලසුම් කර, එය පැහැදිලි කර, එවිට රජු යථාර්ථයට නැවත කැඳවීය. වෙළඳුන්ට අවංකව ගෙවනු ලැබීය. භක්තිකයෙකුට මෙයින් ගත හැකි පාඩම වන්නේ, හොඳම නිවරණය වරද පැහැදිලිව පෙන්වන අතර, එසේවිටත් එය සකස් කිරීමට මාර්ගයක් තබන බවයි.