සුරාපාන ජාතකය

පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 81 වන මෙම කථාව, භික්ෂුව වන සාගත ප්‍රසිද්ධියේ මත් වූ අවස්ථාව ඇසුරෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම අවමානයට පිළිතුර ලෙස, එකම පාඩම දුෂ්කරතාවෙන් ඉගෙන ගත් පන්සියයක් තාපසයන්ගේ පුරාණ කථාවක් වදාළ සේක.

පූර්ව ජීවිතයේ බෝධිසත්වයන් වහන්සේ හිමාලයේ පන්සියයක් තාපසයන්ගේ ප්‍රජාවක් මෙහෙයවූහ. ඔවුන් එක් එක් කෙනා තම කඳුකර කුටිවල වසර ගණනක් දැඩි සදාචාර පුහුණුව මගින් සැබෑ භාවනා ප්‍රතිඵල ලබා තිබුණි.

වර්ෂා කාලය තුළ ශිෂ්‍යයෝ ලුණු සහ කුළුබඩු සඳහා තැනිතලාවට යාමට ආශා කළහ. බෝධිසත්වයන් වහන්සේ ඔවුන් සමඟ බරණැසට වැඩම කළ අතර, ඔවුන් රජුගේම උයනේ නවාතැන් ගත්හ. ඔවුන්ගේ ගෞරවනීය, නොසැලෙන සන්සුන් බව ඉක්මනින්ම බ්‍රහ්මදත්ත රජතුමා මවිත කළේය.

රජුගේ ගමන පැවැත්වුණේ නගරයේ සිදුවෙමින් තිබූ මත්පැන් උත්සවයත් සමඟ ය. තම ශුද්ධ අමුත්තන්ට සැබෑ සුඛෝපභෝගයක් යැයි ඔහු විශ්වාස කළ දෙයකින් ගෞරව කිරීමට කැමතිව, සුවඳැති, ප්‍රබල සහල් මත්පැන් බඳුන් ගණනාවක් තාපසයන්ට තෑගි ලෙස යැවීය. එවැනි ත්‍යාගශීලීත්වය ඔවුන්ට සැබවින්ම කෙතරම් මිල දෙනු ඇත්දැයි ඔහු කිසි විටෙකත් සැක නොකළේය.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේ තමන් මත්පැන් වර්ජනය කළ නමුත්, පන්සියයක් ශිෂ්‍යයෝ මීට පෙර ප්‍රබල මත්පැන් කිසි දිනක නොදුටුවෝ ය. ඔවුන් මිහිරි මත්පැන් ගැඹුරින් පානය කළ අතර, එක් පැයක් ඇතුළත ඔවුන්ගේ දුෂ්කරතාවෙන් ලද සිහිය එහි සම්පූර්ණයෙන්ම ගිලී ගියේය.

තාපසයෝ වසර ගණනාවක් ඇඳ සිටි වල්කල් ඇඳුම් ගලවා දැමූහ. ඔවුන් හොඳින් නඩත්තු කළ උයන්වල දිවෙමින් අශිෂ්ට ගී ගායනා කළහ, සීමාවක් නොමැතිව සිනාසුණහ, අත ළඟ තිබූ සියල්ල බිඳ දැමූහ, ඉන්පසු ඒ වැටුණු තැන්වලම වැටී ගියහ. වසර ගණනාවක් තුළ පවත්වාගත් පරිස්සම් සහිත පුහුණුව එක් සවසකින් ප්‍රදර්ශනයක් බවට පත් විය.

ශිෂ්‍යයෝ පසුදා හිසරදයෙන් හා වියලී ගිය උගුරින් අවදි වූහ; තමන් කළ දෙයේ සම්පූර්ණ බර ඔවුහු දැනුණහ. ඔවුන් අඬමින් බෝධිසත්වයන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. ඔහු මුළු වැටීම ම දුටුවේය; තමන්ගේ තොලට එක් මත්පැන් බිංදුවක්වත් ස්පර්ශ නොවීය.

කෝපයෙන් නොව ශෝකයෙන් ශිෂ්‍යයන් දෙස බලමින් බෝධිසත්වයන් වහන්සේ, සිහිය සොරකම් කර ගෞරවනීය වැඩිහිටියන් නටන මෝඩයන් බවට පත් කරන මත්පැන් ගැන වදාළ සේක. නිදහස අපේක්ෂා කරන කෙනෙකු ලැජ්ජාව මුළුමනින් පලවා හරින දෙයකට කිසිදා ස්පර්ශ නොකළ යුතු බව ඔහු ප්‍රකාශ කළහ.

ගැඹුරින් නිහතමානී වූ පන්සියයක් තාපසයෝ බිඳුණු සීලයන් පිරිසිදු කර, තම හිම වැසුණු කුටිවලට ආපසු ගියහ. ඔවුහු ආයෙත් කිසිදා ප්‍රබල මත්පැන් ස්පර්ශ නොකළහ. ඔවුන් රැගෙන ගිය පාඩම, ඒ අසාර්ථකත්වය ඔවුන් ම ජීවත්ව අත්දකින තුරු, පෙර කිසිදු පුහුණුවකින් ඔවුන්ට ඉගැන්වීමට නොහැකි වූවකි.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ ගාථාව ආරක්ෂා කළේ කිසිදා සරල තහනමක් නොවේ. එය පැහැදිලි අනතුරු ඇඟවීමක් විය: වසර ගණනාවක පුහුණුව පවා, එම පුහුණුව රඳා පවතින්නා වූ, එනම් සිහිය ම ඉවත් කරන එක් ද්‍රව්‍යකින් කොතරම් ඉක්මනින් බිඳ වැටිය හැකි ද යන්න. දෙයක් වැරදී ගොස් ඇති බව දැකීමට පෙර, සිදුවීමට පෙර ම එය හඳුනා ගැනීමට පුහුණුව රඳා පවතින්නේ සිහිය මත ය.

බෝධිසත්වයන් වහන්සේත් එම රාත්‍රියේ මත්පැන් පානය කර සිටියේ නම්, වැටීම වළක්වන්නට හෝ එය අවසන් වූ පසු පැහැදිලිව නම් කරන්නට කිසිවෙකුට නොහැකි වනු ඇත. එම මත්වීමෙන් ම ගිලී ගිය ගුරුවරයාට තම ශිෂ්‍යයෝ සැබවින්ම කුමක් නැති වූවාද යන්න හඳුනා ගන්නා දෘෂ්ටිකෝණයක් ඉතිරි නොවේ. ඔහුගේ ම සංයමය මෙම ඉගැන්වීමේ අහම්බයක් නොවීය. එය මෙම ඉගැන්වීම දිය හැකි වූ තත්ත්වය වූ අතර, වැටුණු පන්සියයක් ශිෂ්‍යයන්ගෙන් වෙන්ව සිටි එක් සිහියෙන් යුත් සාක්ෂිකරුවා විය. එබැවින්ම ඔවුන්ගේ අසාර්ථකත්වයේ සම්පූර්ණ ස්වරූපය අවසානයේ දැකිය හැකි වූ අතර, එය යථාර්ථයෙන්ම නම් කළ හැකි විය. එසේ නොවන්නේ නම්, එය එම රාත්‍රියේ ව්‍යාකූලත්වය තුළ සරලව අතුරුදහන් වී යන්නට ඉඩ තිබුණි; එහි සිටි කිසිවෙකුට පසුව එය පැහැදිලිව මතක තබා ගැනීමට නොහැකි විය. පන්සියයක් දෙනාගේ ප්‍රජාව සියල්ලෝම මත් වී සිටියේ නම්, ඔවුන් පෙර රාත්‍රියේ සිදු වූ දේ ගැන එකිනෙකාට බොහෝ දේ කියා ගත හැකි වුවත්, එයින් කිසිවක් සත්‍යද යන්න ප්‍රශ්න කිරීමට තරම් සිහිසහිතව සිටි කිසිදු හඬක් ඔවුන් අතර ඉතිරි නොවන්නට ඉඩ තිබුණි.